Uludağ İdari Yargılama Hukuku — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. İdari işlem unsurları için idare hukuku triple notunu kullanın.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her olayda: kapı açık mı? (görev–yetki–süre–menfaat)
• •İptal mi tam yargı mı ilk cümlede ayır

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •İdari yargı: idari işlem ve eylemlerin yargısal denetimi.
• •Görev: idare/vergi mahkemesi, bölge, Danıştay (çerçeve).
• •Yetki: yer bakımından hangi mahkeme.
• •Tam yargı: idareden tazminat / hak talebi.
• •İptal + tam yargı birlikte veya ayrı açılabilir (şartlar).
• •Yürütmenin durdurulması: açık hukuka aykırılık + telafisi güç zarar.
• •Yıllık sınavda: kapı/iptal mi, tam yargı/YD/kanun yolu mu?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: İdari yargının işlevi ve ilkeleri; Yargı teşkilatı; Görev ve yetki; Dava ehliyeti ve menfaat; Tam yargı davası; İptal–tam yargı ilişkisi; Yürütmenin durdurulması; Yargılama usulü ve ispat.

• •1) İdari yargının işlevi ve ilkeleri
• •2) Yargı teşkilatı
• •3) Görev ve yetki
• •4) Dava ehliyeti ve menfaat
• •5) Tam yargı davası
• •6) İptal–tam yargı ilişkisi
• •7) Yürütmenin durdurulması
• •8) Yargılama usulü ve ispat

4. Tanım kartları

İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.

5. Pusula maddeler

Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: İYUK + özel kanunlar.

• •1) İYUK m.2 — idari dava türleri
• •2) İYUK m.3–5 — dilekçe / ehliyet çerçevesi
• •3) İYUK m.7 — dava açma süresi (çerçeve; güncel metin)
• •4) İYUK m.2/1-b — tam yargı (çerçeve)
• •5) İYUK m.12–13 — iptal–tam yargı ilişkisi / idari başvuru (çerçeve)
• •6) İYUK m.27 — yürütmenin durdurulması

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Süreyi “zamanaşımı” sanmak — hak düşürücü süre.
• •Menfaati “her vatandaş davalı olur” diye genişletmek.
• •Görev ile yetkiyi karıştırmak.
• •YD’yi “otomatik verilir” sanmak — iki şart.
• •Tam yargıyı her zaman iptale bağlamak zorunda sanmak — bağ kurulabilir ama şartlar yazılır.
• •İstinaf ile temyizi aynı süre sanmak.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: görev–süre–iptal → deneme → tam yargı–YD–istinaf → karma.

Her soruda: “Kapı açık mı? Hangi dava? Hangi tedbir/yol?”

• •Hafta 1–3: teşkilat + görev + yetki
• •Hafta 4–7: menfaat + süre + iptal
• •Hafta 8–11: tam yargı + YD + usul
• •Hafta 12–14: istinaf/temyiz + karma

A. İdari yargılama nedir?

İdari yargılama, idarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunu yargı yoluyla denetler. Maddi idare hukuku “işlem nedir?” sorusunu; bu ders “nasıl dava edilir?” sorusunu cevaplar.

1. dönem kapı ve iptal omurgasını taşır. Tam yargı, YD ve kanun yolları 2. döneme kalır.

B. Teşkilat

İdare mahkemeleri, vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay iskeleti bilinir. İlk derece / istinaf / temyiz rolleri yazılır.

Tek hâkimli / heyetli yargılama ve özel daireler çerçevede tanınır.

• •İdare mahkemesi
• •Vergi mahkemesi
• •Bölge idare mahkemesi
• •Danıştay

C. Görev ve yetki

Görev kamu düzenindendir; re’sen gözetilir. Yetki yer kurallarına bağlıdır; itiraz ve gönderim sonuçları ayrı yazılır.

Bağlantılı davalar ve birleştirme girişi tanınır.

D. Ehliyet ve menfaat

Dava ehliyeti ve taraf sıfatı ile menfaat ihlali birlikte aranır. Menfaat meşru, kişisel ve güncel olmalıdır; dernek/ meslek örgütü menfaati özel tartışılır.

Sübjektif ehliyet ile objektif iptal (bazı düzenleyici işlemler) doktrini çerçevede bilinir.

E. Dava açma süresi

Süreler hak düşürücüdür. Başlangıç: tebliğ, ilan, öğrenme (olay tipine göre). Özel kanunlardaki süreler genel kuralı bozar.

Süre aşımı ilk incelemede ret sebebidir. Uydurma süre yazmayın; güncel İYUK/özel kanunu doğrulayın.

F. İptal davası

Konu: kesin ve yürütülebilir idari işlem. Sebepler: yetki, şekil, sebep, konu, amaç aykırılığı (idare hukuku unsurlarıyla bağ).

İptal kararı işlemi geçmişe etkili ortadan kaldırır (kural); uygulanması ve idarenin uyması ayrı sonuçtur.

G. İlk inceleme

Görev, yetki, ehliyet, menfaat, süre, husumet, kesin ve yürütülebilir işlem gibi şartlar ilk incelemede denetlenir. Eksiklikte ret veya süre verilir (çerçeve).

A. Tam yargı davası

Konu: zarar veya idari işleme bağlı hak. Unsurlar: idari eylem/işlem, zarar, illiyet, hukuka aykırılık/sorumluluk bağı (idare hukuku sorumlulukla bağ).

Dava açma süresi ve idari mercie başvuru özel kurallara tabi olabilir; güncel metinden doğrulanır.

B. İptal ve tam yargı birlikte

İşlem iptal edilmeden de tam yargı açılabilir; bazen iptal + tazminat birlikte istenir. Süre ve bağlama kuralları olay tipine göre yazılır.

İptal kararı tek başına tazminat doğurmaz; zarar ayrıca ispatlanır.

C. Yürütmenin durdurulması

Açık hukuka aykırılık + telafisi güç veya imkânsız zarar şartları birlikte aranır. Teminat istenebilir. Karara itiraz imkânı vardır.

YD, esasa ilişkin nihai hüküm değildir; geçici korumadır.

D. Yargılama usulü

Dilekçe, tebliğ, savunma, duruşma (istisnai), keşif, bilirkişi. Yazılılık ilkesi idari yargıda ağır basar.

İspat yükü ve re’sen araştırma ilkesi çerçevede bilinir.

E. Kanun yolları

İstinaf: bölge idare mahkemesi. Temyiz: Danıştay (kanunun öngördüğü hâller). Süre, dilekçe ve temyiz nedenleri yazılır.

Karar düzeltme gibi yollar yürürlükteki rejimle kontrol edilir; uydurma yol yazmayın.

F. Kararların uygulanması

İdare, yargı kararlarını gecikmeksizin uygular (Anayasa / İYUK çerçevesi). Uygulanmama tazminat ve sorumluluk doğurabilir.

G. Özel alanlar girişi

Vergi yargılaması, ihale uyuşmazlıkları, kamulaştırma bedel davaları özel süre ve merciler içerebilir. Sınavda “genel İYUK + özel kanun” diye not düşün.

Yıllık entegrasyon

Tip 1 — Süre aşımı. Tip 2 — Menfaat. Tip 3 — İptal sebebi. Tip 4 — Tam yargı. Tip 5 — YD. Tip 6 — Kanun yolu.

Karma olayda süre + menfaat + YD üst üste binebilir. Sıra: kapı → dava türü → tedbir → esas → yol.

Sınav tekniği (İdari Yargılama)

Uludağ klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.

İskelet: (1) kapı (2) dava türü (3) şart (4) tedbir/yol (5) sonuç.

• •Görev ≠ yetki
• •Süre başlangıcını yaz
• •İptal / tam yargı ayır
• •YD’de iki şartı birlikte yaz