1
Örnek 1 — Yabancı unsur
Olay
İki Türk, Ankara’da TBK satımı yapar; mal Türkiye’dedir.
Çözüm iskeleti
Yabancı unsur yok. MÖHUK uygulanmaz. İç hukuk.
Önce yabancı unsur sor.
Ücretsiz ders notu · İstanbul · Okan · taslak iskelet
Okan Devletler Özel Hukuku (MÖHUK) — 1. Dönem Notu
Yabancı unsur, nitelendirme, bağlama noktaları, atıf, kamu düzeni, doğrudan uygulanan kurallar; kişi halleri ve aile hukuku bağlama omurgası. Güz finalinde “kapsam + bağlama + istisna” bozulmadan yazarsınız.
Okan (İstanbul) öğrencileri için Devletler Özel Hukuku / MÖHUK 1. dönem (güz) notudur. MÖHUK · 1. yarı (yabancı unsur, nitelendirme, bağlama, kamu düzeni, kişi–aile statüsü). Amaç: yabancı unsurlu uyuşmazlıkta uygulanacak hukuku, yetkiyi ve tanıma–tenfizi sınavda bozmadan yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
1. Bu notu nasıl kullanacaksın?
Bu dosya 1. Dönem (Güz) kapsamına göre kesilmiştir. 5718 s. MÖHUK omurgadır; madde numarası uydurulmaz, kategori + bağlama noktası yazılır.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
1. dönem: Yabancı unsur var mı, hangi hukuk uygulanır? Bağlama kapısı burada açılır.
- •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
- •Her olayda: yabancı unsur var mı?
- •Nitelendirme → bağlama → istisna / yetki / tenfiz
MÖHUK · 1. dönem
Kapı
- ·Yabancı unsur
- ·Nitelendirme
Bağlama
- ·Nokta
- ·Kural
İstisna
- ·Kamu düzeni
- ·Doğrudan kural
Statü
- ·Kişi
- ·Aile
2. 60 saniyede omurga
Sesli oku, kapat, yaz.
- •MÖHUK: yabancı unsur taşıyan özel hukuk ilişkilerinde uygulanacak hukuku gösterir.
- •Yabancı unsur: taraf, yer, fiil, konu…
- •Nitelendirme: uyuşmazlığın hukuki kutusu (lex fori ağırlıklı tartışma).
- •Bağlama noktası: vatandaşlık, mutat mesken, sözleşme yeri vb.
- •Kamu düzeni: yabancı hukukun uygulanmasını engelleyebilir (dar yorum).
- •Kişi–aile: statü bağlama kuralları (çerçeve; güncel MÖHUK).
1
Yabancı unsur
2
Nitelendirme
3
Bağlama kuralı
4
İstisna (kamu düzeni vb.)
5
Milletlerarası yetki
6
Tanıma / tenfiz (varsa)
3. Kavram haritası ve omurga
Omurga: Devletler özel hukukunun konusu; Yabancı unsur ve kapsam; Nitelendirme (karakterizasyon); Bağlama kuralları ve bağlama noktaları; Atıf (renvoi) girişi; Kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kurallar; Kişi halleri ve ehliyet; Aile hukuku bağlama girişi.
Hap bilgi
Yabancı unsur, nitelendirme, bağlama noktaları, atıf, kamu düzeni, doğrudan uygulanan kurallar; kişi halleri ve aile hukuku bağlama omurgası. Güz finalinde “kapsam + bağlama + istisna” bozulmadan yazarsınız.
- •1) Devletler özel hukukunun konusu
- •2) Yabancı unsur ve kapsam
- •3) Nitelendirme (karakterizasyon)
- •4) Bağlama kuralları ve bağlama noktaları
- •5) Atıf (renvoi) girişi
- •6) Kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kurallar
- •7) Kişi halleri ve ehliyet
- •8) Aile hukuku bağlama girişi
4. Tanım kartları
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Yabancı unsur
Uyuşmazlığın birden fazla hukuk düzeniyle bağlantı kurmasını sağlayan olgudur: taraf vatandaşlığı/meskeni, işlem yeri, malın bulunduğu yer, zarar yeri vb.
Bağlama kuralı
Belirli bir hukuki ilişki kategorisi için uygulanacak hukuku, seçilen bağlama noktası üzerinden gösteren kuraldır.
Nitelendirme
Somut olayın hangi bağlama kuralı kategorisine girdiğinin belirlenmesidir. Kutu yanlış seçilirse sonuç bozulur.
Kamu düzeni (ordre public)
Yabancı hukukun uygulanmasının veya yabancı kararın sonuçlarının, for’un temel değerleriyle açıkça bağdaşmaması hâlinde devreye giren istisna mekanizmasıdır. Dar yorumlanır.
Doğrudan uygulanan kural
Bağlama kuralına bakılmaksızın, for’un veya ilgili ülkenin zorunlu nitelikteki kurallarının doğrudan uygulanmasıdır (uluslararası zorunlu normlar çerçevesi).
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| Bağlama kuralı | Maddi hukuk | Hangi hukuk mu ne diyor mu? |
| Vatandaşlık | Mutat mesken | Hangi bağlama noktası? |
| Kamu düzeni | Doğrudan kural | İstisna mı emredici uygulama mı? |
| Nitelendirme | Bağlama | Kutu mu nokta mı? |
5. Pusula dayanaklar
5718 s. MÖHUK ana kaynaktır. Bağlama ve tenfiz şartları metinden doğrulanır; ezbere uydurma yasak.
Sınav tuzağı
Uydurma madde / şart listesi yazmayın.
- •1) 5718 s. MÖHUK — amaç ve kapsam (çerçeve; güncel metin)
- •2) MÖHUK — genel hükümler: nitelendirme, atıf, kamu düzeni (çerçeve)
- •3) MÖHUK — kişi halleri / ehliyet (çerçeve)
- •4) MÖHUK — evlilik, boşanma, velayet vb. (çerçeve)
- •5) Anayasa / AİHS — kamu düzeni ve insan hakları köprüsü
- •6) Milletlerarası yetki: MÖHUK II. kısım (2. dönem bağ)
6. Sınav tuzağı defteri
Finalde puanı bu liste taşır.
- •Yabancı unsur yokken MÖHUK yazmak.
- •Nitelendirmeyi atlayıp doğrudan madde numarası ezberlemek.
- •Kamu düzenini her aykırılığa yapıştırmak — dar yorum.
- •Vatandaşlık / mutat mesken / ikametgâhı karıştırmak.
- •Atıf sonucunu uydurmak — güncel MÖHUK rejimini doğrula.
A. MÖHUK ne işe yarar?
Hangi ülkenin maddi hukuku uygulanır sorusunu cevaplar. Usulde milletlerarası yetki ve tanıma–tenfiz ayrı katmanlardır; 1. dönem bağlama omurgasını taşır.
Sınav iskeleti: yabancı unsur → nitelendirme → bağlama → istisna.
Hap bilgi
Önce kutu (nitelendirme), sonra bağlama noktası.
B. Yabancı unsur
Tek taraflı yabancılık yeter; “ne kadar yabancı?” tartışması bağlama yoğunluğuyla ilgilidir. Saf iç ilişki MÖHUK dışındadır.
Örnek: yabancı uyruklu taraf, yurtdışında akdedilen sözleşme, yurtdışındaki taşınmaz.
- •Taraf unsuru
- •Yer unsuru
- •Konu / mal unsuru
- •Fiil / zarar unsuru
C. Nitelendirme
Sözleşme mi haksız fiil mi? Evlilik mi nişan mı? Kutu for hukukuna göre mi yoksa başka yaklaşımlarla mı belirlenir? Klasik tartışma: lex fori ağırlıklıdır; sınavda bilinçli cümle yazılır.
Yanlış kutu = yanlış bağlama kuralı.
Sınav tuzağı
Madde ezberi nitelendirmenin yerini tutmaz.
D. Bağlama noktaları
Vatandaşlık, mutat mesken, ikametgâh, işlem yeri, ifa yeri, malın bulunduğu yer, zarar yeri, tarafların seçimi (party autonomy).
Hiyerarşi ve alternatif bağlama kuralları olay tipine göre yazılır.
Vatandaşlık
Kişi hallerinde sık.
Mutat mesken
Fiili merkez.
Sözleşme yeri
Akdin yapıldığı yer.
Seçim
Tarafların hukuk seçimi.
E. Atıf, kamu düzeni, doğrudan kurallar
Atıf: yabancı hukukun kendi MÖHUK’u for’a veya üçüncü hukuka gönderebilir (kabul/red rejimine dikkat; güncel MÖHUK).
Kamu düzeni: sonuç odaklı, istisnai. Doğrudan uygulanan kurallar: bağlama zincirini kesebilir.
Hap bilgi
Kamu düzeni = son kapı, ilk kapı değil.
F. Kişi halleri ve ehliyet
Hak ve fiil ehliyeti, isim, vesayet gibi statü konuları bağlama kurallarına tabidir. Çifte vatandaşlık / vatansızlık özel durumlardır (çerçeve).
G. Aile hukuku bağlama girişi
Evliliğin kuruluşu, genel hükümler, boşanma, velayet, nafaka gibi alanlarda ayrı bağlama kuralları vardır. 2. dönemde sözleşme ve yetkiyle birleşir.
Uydurma madde numarası yazma; kategoriyi ve bağlama noktasını yaz.
Sınav tekniği (MÖHUK)
Okan klasiklerinde I-II-III başlık işe yarar. 60 dk / 2–3 soruda önce kutu, sonra bağlama veya yetki.
İskelet: (1) yabancı unsur (2) nitelendirme (3) bağlama/istisna (4) yetki (5) tanıma/tenfiz.
Hap bilgi
Doğru kutu + doğru nokta = yüksek not.
- •Kutuyu ilk yaz
- •Bağlama noktasını gerekçele
- •Kamu düzenini dar tut
- •Yetki ile maddi hukuku ayır
- 1Tanım kartları
- 2Zihin haritası çiz
- 3Tuzak listesi
- 44 örnek olay süreyle
- 5Karma deneme + yanlış defteri
Ayrım · Soru tipi
Bağlama / istisna
Nitelendirme–bağlama–kamu düzeni
Yetki / tenfiz
Milletlerarası yetki–tanıma–tenfiz
1Kural
2Şema
3Örnek
4Quiz
5Yanlış defteri
İşlenmiş örnek olaylar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
2
Örnek 2 — Nitelendirme
Olay
Yabancı unsurlu uyuşmazlık; öğrenci “sözleşme” der, olay haksız fiildir.
Çözüm iskeleti
Yanlış kutu. Yanlış bağlama. Sonuç bozulur.
Kutuyu gerekçeyle seç.
3
Örnek 3 — Kamu düzeni
Olay
Yabancı hukuk for’dan biraz farklıdır; öğrenci kamu düzeni der.
Çözüm iskeleti
Dar yorum. “Açıkça bağdaşmazlık” eşiği. Aşırı kullanım hata.
Kamu düzeni istisnadır.
4
Örnek 4 — Bağlama noktası
Olay
Kişi hali; vatandaşlık ve mutat mesken çatışır.
Çözüm iskeleti
Kanunî hiyerarşi / özel kural. Çifte vatandaşlık.
Noktayı kanundan seç.
Kontrol listesi
- 160 sn omurgayı kapalı yazdım
- 2Tanım kartlarını ezberden yazdım
- 3Zihin haritasını çizdim
- 4Tuzak listesinden 5 madde işaretledim
- 5En az 3 örnek olayı süreyle çözdüm
- 6Nitelendirme–bağlama–yetki ayrımını denedim
- 7PDF’i arşivledim
- 8Diğer yarı / yıllık notla bağlantıyı kontrol ettim
Sık sorulanlar
1. dönem / 2. dönem / yıllık farkı ne?
1. dönem yabancı unsur–nitelendirme–bağlama–kişi/aile; 2. dönem sözleşme/haksız fiil/eşya–yetki–tanıma/tenfiz; yıllık ikisini birleştirir.
MÖHUK madde numarası ezberlenecek mi?
Kategori ve bağlama noktası asıldır. Numara yazacaksanız güncel 5718 s. metinden doğrulayın; uydurma yasak.
PDF nasıl indirilir?
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Ücretli mi?
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.