1
Örnek 1 — Acente denkleştirme
Olay
Uzun yıllar portföy oluşturan acentenin sözleşmesi feshedilir; denkleştirme ister.
Çözüm iskeleti
Acentelik sona erme. Denkleştirme şartları. Hesap iskeleti.
Portföy emeği = denkleştirme kutusu.
Ücretsiz ders notu · İstanbul · Maltepe · taslak iskelet
Maltepe Ticari İşletme Hukuku — 2. Dönem Notu
Ticari defterler, cari hesap, acentelik, komisyonculuk, tellallık, ticari mümessil/vekil, işletmenin devri, ticari faiz. Bahar finalinin ağır topu.
Maltepe (İstanbul) öğrencileri için Ticari İşletme Hukuku 2. dönem (bahar) notudur. TTK Ticari İşletme · 2. yarı (defterler, cari hesap, acente–komisyoncu, ticari vekil, devir, faiz). Amaç: tacir sıfatını, sicil/unvanı ve yardımcı kişi–devir rejimini doğru yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
1. Bu notu nasıl kullanacaksın?
Bu dosya 2. Dönem (Bahar) kapsamına göre kesilmiştir. Şirket organları için şirketler triple notuna bakın.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
2. dönem: Defterler, cari hesap, acente–komisyoncu, ticari vekil, işletme devri. İşletmenin işleyişi.
- •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
- •Her olayda: tacir mi, esnaf mı?
- •Acente / komisyoncu: kimin adına?
Ticari İşletme · 2. dönem
Kayıt
- ·Defter
- ·Cari hesap
Yardımcı
- ·Acente
- ·Komisyon
- ·Vekil
Devir
- ·Aktif
- ·Pasif
Sonuç
- ·Faiz
- ·Haksız rekabet
2. 60 saniyede omurga
Sesli oku, kapat, yaz.
- •Defter tutma tacirin borcudur; ispat ve cezaî/idarî sonuçlar bağlanır.
- •Cari hesap: karşılıklı alacakların tek hesapta birleşmesi.
- •Acente: sürekli aracılık / sözleşme yapma yetkisi (çerçeve).
- •Komisyoncu: kendi adına başkası hesabına.
- •Ticari vekil / mümessil: temsil yetkisi ve sınırları.
- •İşletme devri: aktif–pasif geçişi ve alacaklı koruması.
1
Tacir / işletme sıfatı
2
Kurumu seç
3
Kanuni şart listesi
4
Olayı yedir
5
Üçüncü kişi / sicil notu
6
Sonuç
3. Kavram haritası ve omurga
Omurga: Ticari defterler; Cari hesap; Acentelik; Komisyonculuk ve tellallık; Ticari mümessil ve ticari vekil; Ticari işletmenin devri; Ticari faiz; Haksız rekabet derinleştirme (dava/yaptırım).
Hap bilgi
Ticari defterler, cari hesap, acentelik, komisyonculuk, tellallık, ticari mümessil/vekil, işletmenin devri, ticari faiz. Bahar finalinin ağır topu.
- •1) Ticari defterler
- •2) Cari hesap
- •3) Acentelik
- •4) Komisyonculuk ve tellallık
- •5) Ticari mümessil ve ticari vekil
- •6) Ticari işletmenin devri
- •7) Ticari faiz
- •8) Haksız rekabet derinleştirme (dava/yaptırım)
4. Tanım kartları
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Ticari defterler
Tacirin tutmakla yükümlü olduğu yevmiye, envanter ve defter-i kebir gibi kayıtlardır. Usulüne uygunluk ispat gücünü etkiler.
Cari hesap
İki kişinin para, mal, hizmet ve diğer hususlardan doğan alacaklarını devre sonlarında mahsup ederek bakiyeyi belirledikleri sözleşmedir.
Acente
Bir sözleşmeyi sürekli olarak bir tacir hesabına yapmayı veya aracılığı meslek edinen kişidir. Yetki ve ücret rejimi TTK’da özeldir.
Komisyoncu
Ücret karşılığında kendi adına ve müvekkili hesabına kıymetli evrak ve taşınır alım satımıyla uğraşan kişidir (çerçeve).
Ticari işletmenin devri
İşletmenin malvarlığı unsurlarıyla bir bütün olarak devridir. Borçların geçişi ve alacaklılara karşı sorumluluk özel kurallara tabidir.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| Acente | Komisyoncu | Başkası adına mı kendi adına mı? |
| Ticari mümessil | Ticari vekil | Yetki geniş mi dar mı? |
| Cari hesap bakiyesi | Tek alacak | Mahsup sonrası mı ayrı mı? |
| İşletme devri | Mal satışı | Bütün mü tek mal mı? |
5. Pusula maddeler
Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: TTK I. Kitap.
Sınav tuzağı
Uydurma madde no yazmayın; TTK metninden doğrulayın.
- •1) TTK m.64 vd. — ticari defterler (çerçeve)
- •2) TTK m.89 vd. — cari hesap (çerçeve)
- •3) TTK m.102 vd. — acentelik (çerçeve)
- •4) TTK m.532 vd. civarı / komisyon (çerçeve — güncel başlık)
- •5) TTK m.547 vd. — ticari vekil / mümessil (çerçeve)
- •6) TTK m.11/3, m.202 vd. bağlantılı — işletme devri (çerçeve)
6. Sınav tuzağı defteri
Finalde puanı bu liste taşır.
- •Acente ile komisyoncu rolünü karıştırmak (kimin adına?).
- •Ticari vekilin yetkisini “her şeyi yapar” sanmak — sınırlar vardır.
- •İşletme devrinde alacaklı korumasını unutmak.
- •Defterleri yalnız “vergi belgesi” sanmak — ispat etkisi de vardır.
- •Cari hesabı basit alacak listesi sanmak — mahsup ve bakiye rejimi.
A. Ticari defterler
Defter tutma borcu, açılış/kapanış onayları ve saklama süreleri bilinir. Usulüne uygun defterlerin ispat gücü yüksektir; aykırılık ispat ve yaptırım doğurur.
Elektronik defter uygulaması giriş düzeyinde tanınır.
Hap bilgi
Defter = yükümlülük + ispat aracı.
B. Cari hesap
Karşılıklı alacaklar devre sonunda mahsup edilir; bakiye tek alacak/borç hâline gelir. Faiz, haciz ve devir özel kurallara bağlanabilir.
Sınavda “tek tek alacak mı bakiye mi?” sorusu cevap iskeletini belirler.
- •Kuruluş
- •Devre
- •Mahsup
- •Bakiye
C. Acente
Sürekli aracılık veya sözleşme yapma yetkisi acenteliğin omurgasıdır. Ücret, rekabet yasağı, denkleştirme (portföy tazminatı) ve sona erme bilinir.
Acentenin temsili, müvekkili bağlar; yetki aşımı iyiniyet kurallarıyla tartılır.
Yetki
Aracılık / yapma.
Ücret
Komisyon.
Rekabet
Yasak / sınır.
Denkleştirme
Sona ermede.
D. Komisyoncu ve tellal
Komisyoncu kendi adına müvekkil hesabına hareket eder; tellal aracılıkla sınırlıdır. Ücret ve sorumluluk farkı yazılır.
Kıymetli evrak dersiyle kesişim: komisyon konusu sıklıkla senet/mal alım satımıdır.
Sınav tuzağı
Kimin adına? Acente/komisyoncu ayrımının anahtarı.
E. Ticari mümessil ve ticari vekil
Ticari mümessil geniş temsil yetkisine; ticari vekil daha sınırlı yetkiye sahiptir (çerçeve). Yetki sınırının üçüncü kişilere etkisi sicil/ilan ve bilinebilirlikle bağlanır.
Sınavda “bu işlem yetki içinde mi?” diye sorun.
F. Ticari işletmenin devri
Devirle aktif ve kural olarak işletmeye bağlı pasifler geçer; alacaklılara karşı müteselsil sorumluluk süreleri vardır (güncel madde).
Unvanın devri, rekabet yasağı ve işçi hakları kesişim kutularıdır.
Hap bilgi
Devir = bütün + alacaklı koruması.
G. Ticari faiz ve haksız rekabet derinliği
Ticari işlerde faiz oranı ve işlemiş faiz kuralları TBK’dan farklılaşabilir. Haksız rekabette men, maddi-manevi tazminat ve tedbir iskeleti tamamlanır.
Sınav tekniği (Ticari İşletme)
Maltepe klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.
İskelet: (1) sıfat (tacir/işletme) (2) kurum (unvan/sicil/acente…) (3) şart (4) olgu (5) sonuç.
Hap bilgi
Doğru sıfat + doğru kurum = yüksek not.
- •Tacir sıfatını ilk yaz
- •Unvan ≠ işletme adı
- •Temsilde kimin adına?
- •Devirde alacaklı korumasını aç
- 1Tanım kartları
- 2Zihin haritası çiz
- 3Tuzak listesi
- 44 örnek olay süreyle
- 5Karma deneme + yanlış defteri
Ayrım · Soru tipi
Sıfat / sicil
İşletme + tacir + unvan + sicil + ticari iş
İşleyiş / devir
Defter + acente/vekil + cari hesap + devir
1Madde
2Şema
3Örnek
4Quiz
5Yanlış defteri
İşlenmiş örnek olaylar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
2
Örnek 2 — Yetki aşımı
Olay
Ticari vekil, yetki belgesinde olmayan büyük bir satışı imzalar; karşı taraf sicile güvenmiştir.
Çözüm iskeleti
Yetki türü. Sınır. Üçüncü kişi iyiniyeti. Bağlanma.
Yetki + görünüş + iyiniyet.
3
Örnek 3 — İşletme devri – borç
Olay
İşletme devredilir; eski borç için alacaklı yeni işletmeciyi de takip eder.
Çözüm iskeleti
Pasiflerin geçişi. Müteselsil sorumluluk süresi. İhbar.
Devir alacaklıyı korur.
4
Örnek 4 — Cari hesap bakiyesi
Olay
Taraflar tek tek faturaları dava konusu eder; karşı taraf cari hesap savunması yapar.
Çözüm iskeleti
Cari hesap var mı? Mahsup. Bakiye alacağı. Haciz/devir.
Bakiye mi tek alacak mı?
Kontrol listesi
- 160 sn omurgayı kapalı yazdım
- 2Tanım kartlarını ezberden yazdım
- 3Zihin haritasını çizdim
- 4Tuzak listesinden 5 madde işaretledim
- 5En az 3 örnek olayı süreyle çözdüm
- 6Pusula maddeleri TTK’dan doğruladım
- 7PDF’i arşivledim
- 8Diğer yarı / yıllık notla bağlantıyı kontrol ettim
Sık sorulanlar
1. dönem / 2. dönem / yıllık farkı ne?
1. dönem işletme–tacir–unvan–sicil–ticari iş; 2. dönem defter–cari hesap–acente/vekil–devir; yıllık ikisini birleştirir.
Şirketler hukukuyla farkı ne?
Bu not ticari işletme ve tacir omurgasıdır. AŞ/limited organları için şirketler triple notunu kullanın.
PDF nasıl indirilir?
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Ücretli mi?
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.