Ücretsiz ders notu · İstanbul · KHAS · taslak iskelet
Hukukun tanımı, doğal hukuk ve pozitivizm, adalet teorileri, hukuk–ahlak ilişkisi, temel düşünür iskeleti. Güz finalinde “akım + tez + karşı tez” bozulmadan yazarsınız.
KHAS (İstanbul) öğrencileri için Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi 1. dönem (güz) notudur. Hukuk felsefesi · 1. yarı (hukuk nedir, doğal hukuk, pozitivizm, adalet, hukuk–ahlak). Amaç: akım dilini, adalet ve meşruiyet tartışmasını, toplumsal bakışı sınavda bozmadan yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
Bu dosya 1. Dönem (Güz) kapsamına göre kesilmiştir. Dogmatik dersler kural uygular; bu not kavram ve meşruiyet omurgasını kurar.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
1. dönem: Hukuk nedir, adalet nedir, kural nereden meşruiyet alır? Felsefe kapısı burada açılır.
Soru
Akımlar
Ölçüt
Yöntem
Sesli oku, kapat, yaz.
Omurga: Hukuk felsefesinin konusu ve yöntemi; “Hukuk nedir?” sorusu; Doğal hukuk geleneği; Hukuki pozitivizm; Adalet kavramları; Hukuk ve ahlak; Temel düşünür iskeleti (klasik); Sınavda akım karşılaştırma tekniği.
Hap bilgi
Hukukun tanımı, doğal hukuk ve pozitivizm, adalet teorileri, hukuk–ahlak ilişkisi, temel düşünür iskeleti. Güz finalinde “akım + tez + karşı tez” bozulmadan yazarsınız.
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Hukuk felsefesi
Hukukun özü, geçerliliği, meşruiyeti ve adaletle ilişkisini kavramsal düzeyde inceleyen disiplindir. Dogmatik hukuk “kural ne diyor?”; felsefe “kural nedir / neden bağlar?” sorusunu sorar.
Doğal hukuk
Hukukun yalnızca iradi koyma ile değil, akıl, doğa, ahlak veya evrensel ilkelerle de ölçülebileceğini savunan yaklaşımlar ailesidir. Biçimleri çağdan çağa değişir.
Hukuki pozitivizm
Hukuku, yetkili organın koyduğu ve usule uygun yürürlükte olan kurallar bütünü olarak gören yaklaşımdır. Geçerlilik ile ahlaki doğruluk ayrı tutulur (klasik formülasyon).
Adalet
Hukuki ve ahlaki değerlendirmede “hakça pay / denge / usul” ölçütüdür. Dağıtıcı, denkleştirici ve usuli adalet ayrı yazılır; tek cümlede eritilmez.
Geçerlilik
Bir kuralın hukuk düzeni içinde bağlayıcı sayılıp sayılmamasıdır. Pozitivizmde usul ve kaynak; doğal hukukta sıklıkla ahlaki ölçüt de devreye girer.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| Doğal hukuk | Pozitivizm | Ölçüt ahlak/akıl mı koyma mı? |
| Geçerlilik | Ahlaki doğruluk | Bağlar mı doğru mudur? |
| Dağıtıcı adalet | Denkleştirici adalet | Pay mı bozulan denge mi? |
| Hukuk | Ahlak | Bağımsız mı etkileşimli mi? |
Felsefe sınavı madde ezberi değildir; Anayasa ve hak dili bağlamsal köprüdür. Güncel metni doğrulayın.
Sınav tuzağı
Uydurma alıntı / uydurma madde yazmayın; tez dilini kullanın.
Finalde puanı bu liste taşır.
Dogmatik dersler kuralı uygular; felsefe kuralın anlamını, sınırını ve meşruiyetini sorgular. Sınavda “tanım + karşıt akım + bir örnek” beklenir.
1. dönem kavram ve klasik akım omurgasını taşır. Sosyoloji, yorum ve güncel tartışmalar 2. döneme kalır.
Hap bilgi
Felsefe = ne / neden bağlar? Dogmatik = nasıl uygulanır?
Tanım girişimleri: emir, kural, kurum, dil oyunu, güç ilişkisi, meşru zor kullanma tekeli… Her tanım bir okulun kapısını açar.
Sınavda “tek doğru tanım” aranmaz; tanımın varsayımlarını ve sonuçlarını yazmak puan getirir.
Antik, skolastik, Aydınlanma ve modern formlar ayırt edilir. Ortak iddia: hukuk yalnızca “koyulmuş olan” değildir; ölçülebilir bir ölçüt vardır.
Eleştiri: kimin aklı, hangi doğa, hangi evrensellik? Karşıt pozitivist cevap: geçerlilik ile doğruluk ayrıdır.
Klasik
Doğa / akıl ölçütü.
Modern
Haklar / insan onuru dili.
Eleştiri
Öznel / çoğul ahlak riski.
Austin, Kelsen, Hart gibi isimler sınav iskeletinde anılır; her birinin tezi ayrı cümledir. Ortak çizgi: hukukun varlığı ahlaki doğruluğuna bağlı değildir (klasik ayrım tezi).
İç eleştiriler ve “yumuşak / sert” pozitivizm tartışması çerçevede bilinir. Uydurma alıntı yazmayın; tez dilini kullanın.
Sınav tuzağı
İsim + tek cümle tez. Ezbere “pozitivizm kötüdür” yazmayın.
Dağıtıcı adalet: pay ve yük. Denkleştirici adalet: bozulan dengeyi onarma. Usuli adalet: adil yargılama ve usul güvenceleri.
Rawls tipi “adil kurumlar” ve utilitaryen “en çok fayda” yaklaşımları karşılaştırmalı çerçevede anılır; ayrıntı fakülte programına göre derinleşir.
Hap bilgi
Adalet türünü soruya göre seç; hepsini bir torbada karıştırma.
Ayrılık tezi: geçerlilik ahlaktan bağımsız olabilir. Bağlantı tezleri: zorunlu içerik, yorumda ahlak, hukuka karşı direnme tartışması.
Sınavda uç cevaplar zayıftır: “hiç ilişki yok” veya “tamamen aynı”. Mesafe + etkileşim birlikte yazılır.
Her akım için: (1) hukuk tanımı (2) geçerlilik ölçütü (3) adaletle ilişki (4) güçlü yan (5) zayıf yan. Bu şablon 2. dönemle de taşınır.
KHAS klasiklerinde I-II-III başlık işe yarar. 60 dk / 2–3 soruda soru başı plan: tez → karşı tez → örnek → sonuç.
İskelet: (1) kavram kutusu (2) akım/okul (3) ölçüt (4) eleştiri (5) somut köprü.
Hap bilgi
Gerekçeli yazım = yüksek not.
Ayrım · Soru tipi
Akım / adalet
Doğal hukuk–pozitivizm–adalet–ahlak
Sosyoloji / kurum
Yaşayan hukuk–yorum–hukuk devleti–haklar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
Olay
Yürürlükteki bir yasa ahlaken ağır eleştiri alır; öğrenci “bu hukuk değildir” der.
Çözüm iskeleti
Pozitivist ayrım: geçerlilik ≠ ahlaki doğruluk. Doğal hukuk: ölçüt ihlali geçerliliği sarsabilir. İki tez, iki sonuç.
Önce hangi okuldan konuştuğunu yaz.
Olay
Sınav sorusu “cezada adalet” der; öğrenci yalnız “eşit pay” yazar.
Çözüm iskeleti
Denkleştirici / orantılılık / usuli güvenceler. Dağıtıcı adalet tek başına yetmez.
Adalet kutusunu seç.
Olay
“Hukuk nedir?” sorusunda tek cümle tanım yazılır, varsayım yok.
Çözüm iskeleti
Tanımın okulu, eleştirisi ve sonucu eksik. Puan düşük kalır.
Tanım + varsayım + eleştiri.
Olay
“Hukuk ahlaktan tamamen bağımsızdır” mutlak cümle.
Çözüm iskeleti
Ayrılık tezi ile etkileşim (yorum, boşluk, direnme) karıştırılmış. Nüans yazılmalı.
Uç cümle yerine mesafe + bağ.
1. dönem hukuk nedir–doğal hukuk–pozitivizm–adalet–hukuk/ahlak; 2. dönem sosyoloji–yorum–hukuk devleti–haklar–eleştirel giriş; yıllık ikisini birleştirir.
Felsefe sınavı madde yarışı değildir; hukuk devleti ve hak dili için köprü dayanaklar yeter. Dogmatik derslerde madde derinleşir.
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.