Medeniyet Kıymetli Evrak Hukuku — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. Dönemlik program kendi yarısını; yıllık veya bütüncül tekrar yıllık paketi kullanır.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her olayda: poliçe mi bono mu çek mi?
• •Unsur listesini ilk yaz

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •Kıymetli evrak: hakkın senette cisimleşmesi; devir senede bağlı.
• •Poliçe: üçlü ilişki (keşideci–muhatap–lehtar).
• •Bono (emre muharrer senet): keşideci = borçlu iskeleti.
• •Çek: banka muhatap; ibraz süreleri kritik.
• •Karşılıksız çek: özel yaptırım çerçevesi (güncel metin).
• •İbraz + protesto: başvuru hakkının kapısı.
• •Yıllık sınavda: unsur/ciro mu, çek/başvuru/def’i mi?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Kıymetli evrak kavramı ve ilkeleri; Poliçe; Bono (senet); Zorunlu şekil unsurları; Çek: unsurlar ve ibraz; Karşılıksız çek çerçevesi; İbraz ve protesto; Başvuru (rücu) hakkı.

• •1) Kıymetli evrak kavramı ve ilkeleri
• •2) Poliçe
• •3) Bono (senet)
• •4) Zorunlu şekil unsurları
• •5) Çek: unsurlar ve ibraz
• •6) Karşılıksız çek çerçevesi
• •7) İbraz ve protesto
• •8) Başvuru (rücu) hakkı

4. Tanım kartları

İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.

5. Pusula maddeler

Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: TTK kıymetli evrak + İİK kambiyo.

• •1) TTK m.645 vd. — kıymetli evrak genel (çerçeve)
• •2) TTK m.671 vd. — poliçe (çerçeve)
• •3) TTK m.776 vd. — bono (çerçeve)
• •4) TTK m.780 vd. — çek (çerçeve)
• •5) TTK m.708 vd. — ibraz / ödememe (çerçeve)
• •6) TTK m.714 vd. — protesto (çerçeve)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Zorunlu unsuru “isteğe bağlı ibare” sanmak.
• •Bono ile poliçeyi rol dağılımında karıştırmak.
• •Ciroyu “sadece imza” sanmak — yer ve tür önemli.
• •Çek ibraz süresini bono vadesiyle karıştırmak.
• •Protestosuz her zaman başvuru sanmak — kural + istisna.
• •Sahteciliği “her imza geçerli” sanmak.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: unsur–poliçe–bono–ciro → deneme → çek–protesto–başvuru–def’i → karma.

Her soruda etiket: “Hangi senet? Unsur tam mı? Hamil kim? Def’i mi başvuru mu?”

• •Hafta 1–3: kavram + poliçe + bono unsurları
• •Hafta 4–7: ciro + aval + hamil
• •Hafta 8–11: çek + ibraz + protesto + başvuru
• •Hafta 12–14: def’i + zamanaşımı + kambiyo icra + karma

A. Kıymetli evrak nedir?

Hak senette somutlaşır; senetsiz hak iddiası kambiyo yolunda zayıftır. Devir, ispat ve takip senedin şekline bağlıdır.

1. dönem poliçe–bono omurgasını taşır. Çek, ibraz–protesto ve başvuru hakkı 2. döneme kalır; ciro/aval ortak köprüdür.

B. Poliçe

Keşideci muhataba “öde” der; lehtar alacaklıdır. Kabul ile muhatap kambiyo borçlusu olur. Vade, bedel, keşide yeri/tarihi zorunlu unsurlardandır (güncel liste).

Poliçede üçlü yapı bono ile karıştırılmaz: bonoda keşideci doğrudan borçludur.

C. Bono (senet)

Keşideci “ödeyeceğim” taahhüdü verir. Zorunlu unsurlar (bedel, vade/ibraz, lehtar, keşide tarihi/yeri, imza vb.) güncel TTK’dan doğrulanır.

Uygulamada en sık sınav ve icra konusu budur. “Senet yazdım” yetmez; unsur listesi yazılır.

D. Zorunlu unsurlar

Her senet tipi için kanuni asgari içerik vardır. Eksiklikte senedin kambiyo senedi sayılıp sayılmayacağı ve adi senet/borç ikrarı tartışması açılır.

Sınavda önce “hangi senet?”, sonra “hangi unsur eksik?”, en sonda “sonuç ne?” yazın.

• •Senet tipi
• •Unsur listesi
• •Eksikliğin sonucu
• •İstisna / tamamlayıcı yorum (dikkatli)

E. Ciro

Ciro senedi devreder ve ciro zinciri başvuru sorumluluğunu kurar. Beyaz ciro, tam ciro, tahsil cirosu, teminat cirosu ayrılır.

Ciro yeri (senedin arkası / alonj) ve silsile bozulması iyiniyetli hamili etkiler.

F. Aval

Aval, kambiyo imzasını güçlendirir. “Kimin için?” sorusu zorunludur; belirtilmezse karine vardır (çerçeve). Avalist başvuru ve ödemede kambiyo sorumlusu gibi davranır.

TBK kefaletiyle karıştırılmaz: şekil, takip ve def’i rejimi kambiyoya özgüdür.

G. Hamil ve iyiniyet

Usulüne göre hamil olan kişi senede dayanır. İyiniyetli hamil, önceki ilişkideki bazı def’ilerden korunabilir (çerçeve). Sahte ciro ve eksik zincir 2. dönemde derinleşir.

A. Çek

Çekin zorunlu unsurları, keşide ve ibraz süreleri, bankanın rolü bilinir. Vadeli çek tartışması ve ibraz rejimi sınav klasikidir.

Karşılıksız çekin özel hukuk ve yaptırım boyutu güncel mevzuattan doğrulanır; uydurma ceza yazılmaz.

• •Unsurlar
• •İbraz süreleri
• •Karşılıksız çek çerçevesi
• •Hamil hakları

B. İbraz ve protesto

Ödeme için ibraz, vade ve süre kurallarına bağlıdır. Ödememe/protesto başvuru hakkını açar. Protestosuz başvuru imkânı istisnai hâllerde tartışılır.

Süre kaçırılırsa başvuru hakkı düşebilir; asıl borçluya başvuru ayrı rejimde kalabilir (çerçeve).

C. Başvuru (rücu)

Hamil, zincirdeki imza sahiplerine rücu edebilir. Bildirim süreleri ve müteselsil sorumluluk yazılır. Avalist de bu tabloda yer alır.

Kim kime rücu eder sorusu rol şemasıyla çözülür.

D. Zamanaşımı

Kambiyo alacaklarında zamanaşımı süreleri genel TBK sürelerinden ayrı düzenlenir. Hangi alacak (asıl / başvuru) için hangi süre — güncel maddeden doğrulanır.

Süre başlangıcı (vade, protesto tarihi vb.) olayda işaretlenir.

E. Sahtecilik, tahrifat, yetkisiz imza

Sahte imza bağlanmaz; tahrifat bedeli/vadeyi değiştirirse kim etkilenir sorusu çıkar. Yetkisiz temsil ve ekleme def’i/iyiniyet dengesinde yazılır.

İspat yükü ve bilirkişi pratikte devreye girer; sınavda hukuki sonuç iskeleti yeterlidir.

F. Def’iler

Nesnel def’iler (şekil eksikliği, zamanaşımı vb.) genelde herkese karşı; kişisel def’iler (sebepsiz zenginleşme, ilişki def’i) kural olarak ilgili tarafa karşı ileri sürülür.

İyiniyetli hamil koruması kişisel def’iyi sınırlar. Sınavda “def’i türü + kime karşı?” yazın.

G. Kambiyo icrası girişi

İİK’da kambiyo senetlerine özgü takip, ödeme emri ve itirazın kaldırılması rejimi icra dersiyle kesişir. Bu notta senet geçerliliği + takip kapısı yazılır; haciz detayı icra triple’ındadır.

Takibe konu senette unsur ve ciro zinciri ilk bakışta kontrol edilir.

Yıllık entegrasyon

Tip 1 — Eksik unsur. Tip 2 — Ciro zinciri. Tip 3 — Aval. Tip 4 — Çek ibrazı. Tip 5 — Protesto/başvuru. Tip 6 — Kişisel def’i.

Karma olayda bono + sahte ciro + kambiyo takibi üst üste binebilir. Sıra: senet geçerli mi → hamil → def’i/başvuru → takip.

Sınav tekniği (Kıymetli Evrak)

Medeniyet klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.

İskelet: (1) senet tipi (2) unsur (3) ciro/aval (4) ibraz/başvuru veya def’i (5) sonuç.

• •Senet tipini ilk cümlede yaz
• •Unsur listesini numarala
• •Ciro zincirini çiz
• •Def’i türünü (kişisel/nesnel) seç