Örnek 1 — Olası kast
Olay
Sanık kalabalığa ateş eder; “ölürse ölsün” demese de neticeyi göze aldığı anlaşılır.
Çözüm iskeleti
Öngörme + kabullenme. Bilinçli taksirden ayırım. Delil görünümü.
İrade: göze alma mı istememe mi?
Ücretsiz ders notu · İstanbul · Medeniyet · taslak iskelet
1. + 2. dönem birleşik; ceza genel hükümler için “tek cilt” not. Somut suç tipleri için ceza özel triple’ına bakın.
Medeniyet (İstanbul) öğrencileri için Ceza Hukuku Genel Hükümler yıllık (tam paket) notudur. Ceza genel hükümler tam omurga · suç teorisi + yaptırım · dönemlik + yıllık program. Amaç: suç kutularını ve yaptırım iskeletini doğru yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. Somut suç tipleri için Ceza Özel triple notlarını kullanın.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
Yıllık paket: Suç teorisinden teşebbüs, iştirak ve yaptırıma kadar tek omurga.
1. yarı
2. yarı
İlke
Yöntem
Sesli oku, kapat, yaz.
Omurga: Ceza hukukunun ilkeleri; Suç teorisi (üçlü yapı); Tipiklik (objektif + sübjektif); Hukuka aykırılık ve hukuka uygunluk sebepleri; Teşebbüs; Gönüllü vazgeçme ve etkin pişmanlık girişi; İştirak (faillik, azmettirme, yardım); İçtima ve zincirleme suç.
Hap bilgi
1. + 2. dönem birleşik; ceza genel hükümler için “tek cilt” not. Somut suç tipleri için ceza özel triple’ına bakın.
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Tipiklik
Fiilin kanundaki suç tanımındaki objektif ve sübjektif unsurlara uymasıdır. Kanunsuz suç olmaz ilkesinin somutudur.
Kast
Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesidir. Olası kast, neticenin öngörülüp göze alınmasıdır.
Taksir
Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla bir neticenin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Bilinçli taksirde netice öngörülür ama istenmez.
Teşebbüs
Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu olur.
Azmettirme
Başkasını bir suçu işlemeye sevk etmektir. Azmettiren, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır (çerçeve).
Yardım
Suçun işlenmesini kolaylaştıran maddi veya manevi destektir. Ceza, faile göre indirimli uygulanır (çerçeve).
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| 1. yarı | 2. yarı | Kuruluş mu genişleme mi? |
| Olası kast | Bilinçli taksir | Göze alma mı istememe mi? |
| Teşebbüs | İştirak | Tamamlanmama mı çok kişi mi? |
| Ceza | Güvenlik tedbiri | Cezalandırma mı tehlike önleme mi? |
Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: TCK Genel.
Sınav tuzağı
Uydurma madde no yazmayın; TCK metninden doğrulayın.
Finalde puanı bu liste taşır.
Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: tipiklik–hukuka aykırılık–kusur → deneme → teşebbüs–iştirak–yaptırım → karma.
Her soruda etiket: “Kuruluş mu, genişleme mi, ceza hesabı mı?”
Hap bilgi
Yıllık başarı = kutu kutu yazmak.
Genel hükümler tüm suç tiplerine uygulanan ortak teoridir. Özel hükümler (ceza özel) somut suçları tarif eder; sınavda önce genel iskelet, sonra tipe inilir.
1. dönem suçun kuruluş kutularını; 2. dönem genişleme (teşebbüs–iştirak–içtima) ve yaptırımı taşır.
Hap bilgi
Suç = tipiklik + hukuka aykırılık + kusur.
Kanunilik, kusur, insanilik, ölçülülük iskeleti bilinir. Kıyas yasağı ve lehe kanun uygulaması (TCK m.7) olayda yazılır.
Objektif: fiil, netice, nedensellik, objektif isnadiyet. Sübjektif: kast/taksir tipi. Eksik tipiklik = suç yok.
Sınavda her unsuru numaralayın; “genel olarak suçtur” yazmayın.
Tipik fiil kural olarak hukuka aykırıdır. Meşru savunma, zorunluluk hali, kanunun hükmü, meşru savunmada sınırın aşılması (ayrı rejim), ilgilinin rızası vb. kutuları açılır.
Oran, an ve saldırının haksızlığı meşru savunmada kritiktir.
Meşru savunma
Saldırı + oran + an.
Zorunluluk
Tehlike + oran.
Kanun hükmü
Yetkili fiil.
Rıza
Sınırlı etki.
Kast: bilme + isteme. Olası kast: öngörme + göze alma. Taksir: özen ihlali + öngörmeme. Bilinçli taksir: öngörme + istememe.
Ayırıcı soru: netice isteniyor mu, göze mi alınıyor, yoksa sadece öngörülüp istenmiyor mu?
Sınav tuzağı
Olası kast / bilinçli taksir sınavın en sık tuzağıdır.
Fiili hata kastı kaldırabilir; hukuki hata kural olarak engel değildir (istisnalar/çerçeve). Yaş ve akıl hastalığı kusur yeteneğini etkiler.
2. dönemde yaptırım ve güvenlik tedbirleriyle bağ kurulur.
(1) tipiklik (2) hukuka aykırılık (3) kusur formu (4) hata/mazeret (5) sonuç: suç var/yok.
İcraya elverişli hareket + doğrudan başlama + tamamlanmama + elinde olmayan neden. Hazırlık teşebbüs değildir.
Ceza, tamamlanmış suça göre indirilir. Gönüllü vazgeçme teşebbüs cezasını kaldırabilir (şartlar).
Hap bilgi
İcra çizgisi = teşebbüs eşiği.
Gönüllü vazgeçme: icraya başladıktan sonra kendi iradesiyle tamamlamama / neticeyi önleme. Etkin pişmanlık özel hükümlerde (hırsızlık vb.) ayrıca düzenlenir; genel/özel ayrımı yazılır.
Her fail için rol cümlesi zorunludur: müşterek faillik, dolaylı faillik, azmettirme, yardım. Bağlılık kuralı ve iştirak hâlinde nitelikli unsurlar dikkat ister.
“Hepsini fail yazdım” puan kaybettirir.
Sınav tuzağı
Rol rol yaz; tek torba yapma.
Fail
Tipik fiili işler.
Azmettiren
Suça sevk eder.
Yardım eden
Kolaylaştırır.
Bağlılık
Asıl fiile bağ.
Fikri içtima: tek fiil birden fazla suça; gerçek içtima: birden fazla fiil. Zincirleme suç: aynı suçun birden fazla kez işlenmesi (şartlar).
Hangi rejim hangi ceza hesabını doğurur — tabloyu kurun.
Hapis, adli para cezası, seçenek yaptırımlar, erteleme ve HAGB girişi bilinir. Alt/üst sınır, nitelikli hâller ve takdiri indirim zinciri yazılır.
Güvenlik tedbirleri (müsadere, hak yoksunluğu, çocuklara özgü tedbirler) ayrı kutudur.
Dava zamanaşımı soruşturma/kovuşturmayı; ceza zamanaşımı infazı etkiler. Süreler suçun ağırlığına göre değişir — güncel maddeden doğrulanır.
Genel iskelet kurulduktan sonra ceza özel notunda somut tipe inilir. “Kasten öldürme teşebbüsü” = genel teşebbüs + özel tip unsurları.
Tip 1 — Olası kast. Tip 2 — Meşru savunma. Tip 3 — Teşebbüs. Tip 4 — İştirak. Tip 5 — Zincirleme. Tip 6 — Yaptırım hesabı.
Karma olayda kast + teşebbüs + yardım üst üste binebilir. Sıra: tipiklik → hukuka aykırılık → kusur → genişleme → ceza.
Sınav tuzağı
Somut suç tanımı için ceza özel notunu açın.
Medeniyet klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.
İskelet: (1) tipiklik (2) hukuka aykırılık (3) kusur (4) genişleme (5) yaptırım.
Hap bilgi
Kutu kutu yaz = yüksek not.
Ayrım · Soru tipi
Suç kuruluşu
Tipiklik + hukuka aykırılık + kusur
Genişleme / yaptırım
Teşebbüs + iştirak + içtima + ceza
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
Olay
Sanık kalabalığa ateş eder; “ölürse ölsün” demese de neticeyi göze aldığı anlaşılır.
Çözüm iskeleti
Öngörme + kabullenme. Bilinçli taksirden ayırım. Delil görünümü.
İrade: göze alma mı istememe mi?
Olay
Saldırı bitmişken ağır misilleme yapılır.
Çözüm iskeleti
Saldırının devamı. Oran. An. Sınırın aşılması.
Saldırı bittiyse savunma biter.
Olay
Fail silahı doğrultur, tetik boşa gelir; yakalanır.
Çözüm iskeleti
İcra başlangıcı. Elverişlilik. Tamamlanmama. Gönüllü vazgeçme yok.
İcra + tamamlanmama = teşebbüs.
Olay
A planlar, B silah verir, C fiili işler.
Çözüm iskeleti
Azmettirme / yardım / faillik. Her biri ayrı ceza iskeleti.
Rol rol yaz.
Olay
Sürücü kırmızıda geçer; yaya ölür. “Şaka yaptım” der.
Çözüm iskeleti
Özen yükümlülüğü. Öngörülebilirlik. Bilinçli taksir ihtimali.
Özen ihlali + netice.
Olay
Aynı mağdura kısa aralıklarla aynı suç birden fazla kez işlenir.
Çözüm iskeleti
Zincirleme şartları. Gerçek içtima farkı. Ceza artışı.
Aynı suç + birden fazla = zincirleme kutusu.
1. dönem suç kuruluşu (tipiklik–hukuka aykırılık–kusur); 2. dönem teşebbüs–iştirak–içtima–yaptırım; yıllık ikisini birleştirir.
Evet. Genel iskeletten sonra ceza özel triple notunda somut tipe inin.
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.