1
Örnek 1 — İspat yükü
Olay
Alacaklı borcun varlığını, borçlu ifayı iddia eder. Kim hangi delili getirmelidir?
Çözüm iskeleti
Alacaklı alacağı, borçlu ifayı ispatlar (kural). Senet/ikrar varsa yük kayar.
İddia başına yük yaz.
Ücretsiz premium not · Iğdır · Iğdır
Iğdır Medeni Usul (HMK) — 2. Dönem Notu
İspat yükü ve deliller, tahkikat, hüküm ve kesinleşme, istinaf–temyiz, geçici hukuki korumalar, yargılama giderleri. Bahar finalinin ağır topu.
Iğdır (Iğdır) öğrencileri için Hukuk Muhakemeleri Kanunu — medeni usul — 2. dönem (bahar) notudur. HMK · 2. yarı (ispat–deliller, tahkikat, hüküm, kanun yolları, geçici hukuki korumalar, yargılama giderleri). Amaç: doğru mercie, doğru sürede, doğru delil ve kanun yoluyla yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır; medeni usul dersiyle hizalıdır.
1. Bu notu nasıl kullanacaksın?
Bu dosya 2. Dönem (Bahar) kapsamına göre kesilmiştir. Dönemlik program kendi yarısını; yıllık veya bütüncül tekrar yıllık paketi kullanır.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
2. dönem: İspat, tahkikat, hüküm, kanun yolları, ihtiyati tedbir. Usulün ikinci yarısı.
- •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
- •Her olayda: görev/yetki mi, dava şartı mı, ispat mı, kanun yolu mı?
- •Süre başlangıcını (tebliğ/tefhım) sabitle
HMK · 2. dönem
İspat
- ·Yük
- ·Delil
- ·Karine
Yargılama
- ·Tahkikat
- ·Islah
- ·Hüküm
Denetim
- ·İstinaf
- ·Temyiz
Geçici
- ·Tedbir
- ·Delil tespiti
2. 60 saniyede omurga
Sesli oku, kapat, yaz.
- •İspat yükü: iddia eden ispat eder (kural).
- •Delil: senet, tanık, bilirkişi, keşif, yemin… serbest + bağlayıcı ayrımı.
- •Tahkikat: iddia–savunma–delil toplanır; preklüzyon unutulmaz.
- •Hüküm: nihai karar; şekil ve içerik unsurları.
- •Kanun yolu: istinaf / temyiz — süre ve sebep.
- •İhtiyati tedbir / delil tespiti: geçici koruma.
1
Usul sorununu adlandır
2
Kuralı yaz
3
İstisna / süre
4
Olayı yedir
5
Sonuç kararı
6
Kanun yolu notu
3. Kavram haritası ve omurga
Omurga: İspat yükü ve karineler; Delil sistemleri; Tahkikat ve sözlü yargılama; Islah, feragat, kabul, sulh; Hüküm, tefhim, tebliğ, kesinleşme; İstinaf ve temyiz; Geçici hukuki korumalar; Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti girişi.
Hap bilgi
İspat yükü ve deliller, tahkikat, hüküm ve kesinleşme, istinaf–temyiz, geçici hukuki korumalar, yargılama giderleri. Bahar finalinin ağır topu.
- •1) İspat yükü ve karineler
- •2) Delil sistemleri
- •3) Tahkikat ve sözlü yargılama
- •4) Islah, feragat, kabul, sulh
- •5) Hüküm, tefhim, tebliğ, kesinleşme
- •6) İstinaf ve temyiz
- •7) Geçici hukuki korumalar
- •8) Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti girişi
4. Tanım kartları
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
İspat yükü
Kural olarak iddia eden iddiasını ispat eder. Kanuni karineler ve özel ispat kuralları yükü kaydırabilir.
Kesin delil
Hâkimi bağlayan delillerdir (ör. ikrar, kesin hüküm, belirli şartlarda senet). Takdiri delillerden ayrılır.
İstinaf
İlk derece hükmünün hem maddi hem hukuki yönden bölgesel istinaf mahkemesinde denetlendiği kanun yoludur.
Temyiz
İstinaf (veya kanunun öngördüğü hâllerde) kararlarının Yargıtay’da hukuka uygunluk denetimidir. Süre ve temyiz edilebilirlik sınırları vardır.
İhtiyati tedbir
Esas hakkında karar verilmeden önce hakkın korunması için alınan geçici tedbirdir. Şartları, teminat ve itiraz ayrı yazılır.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| İstinaf | Temyiz | Maddi+hukuki mi esasen hukuki mi? |
| Kesin delil | Takdiri delil | Hâkim bağlı mı serbest mi? |
| İhtiyati tedbir | Hüküm | Geçici mi nihai mi? |
| Tefhim | Tebliğ | Süre ne zaman işlemeye başlar? |
5. Pusula maddeler
Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: HMK.
Sınav tuzağı
Uydurma madde no yazmayın; HMK metninden doğrulayın.
- •1) HMK m.187 vd. — ispat (çerçeve)
- •2) HMK m.189 vd. — deliller (çerçeve)
- •3) HMK m.137 vd. — tahkikat (çerçeve)
- •4) HMK m.176 vd. — ıslah (çerçeve)
- •5) HMK m.294 vd. — hüküm (çerçeve)
- •6) HMK m.341 vd. — istinaf
- •7) HMK m.361 vd. — temyiz (çerçeve)
- •8) HMK m.389 vd. — ihtiyati tedbir
6. Sınav tuzağı defteri
Finalde puanı bu liste taşır.
- •Delili “sonradan bulurum” sanmak — usulî preklüzyon.
- •İstinaf ile temyizi aynı süre/sebep sanmak.
- •İhtiyati tedbiri nihai hüküm sanmak.
- •Kesin delil ile takdiri delili karıştırmak.
- •Hükmün tefhim–tebliğ–kesinleşme zincirini atlamak.
A. İspat yükü ve karineler
Kim neyi iddia ediyorsa kural olarak o ispat eder. Kanuni karine, ispat yükünü karşı tarafa kaydırır. Fiilî karine ve emareler takdiri alanda kalır.
Sınavda önce “ne iddia ediliyor?”, sonra “ispat yükü kimde?”, en sonda “hangi delil türü?” yazın.
Hap bilgi
İddia → yük → delil. Sırayı bozmayın.
B. Deliller
Senet (ve senetle ispat zorunluluğu / istisnaları), tanık, bilirkişi, keşif, yemin, delil sözleşmesi iskeleti bilinir. Kesin delil hâkimi bağlar; takdiri delil serbestçe değerlendirilir.
Elektronik delil ve belge kavramı güncel uygulamada sık sorulur; şekil ve bütünlük tartışılır.
- •Senet / belge
- •Tanık
- •Bilirkişi
- •Keşif
- •Yemin
- •Kesin vs takdiri
C. Tahkikat ve usulî işlemler
Tahkikatta iddia ve savunma incelenir, deliller toplanır, gerekirse tahkikat sona erdirilir. Islah, feragat, kabul, sulh yargılamayı etkiler.
Preklüzyon: belirli aşamadan sonra iddia/delil getirme sınırlanır. “Sonradan aklıma geldi” tek başına yetmez.
Sınav tuzağı
Preklüzyon = zamanında getir. Geç kalan iddia risklidir.
D. Hüküm ve kesinleşme
Hüküm nihai karardır; tefhim ve tebliğ süreleri kanun yolu takvimini başlatır. Gerekçeli karar ile kısa karar ayrımı pratikte önemlidir.
Kesin hüküm: aynı taraf, aynı konu, aynı sebep üçlüsünde yeniden davayı engeller. Kesinleşme ≠ mutlaka temyizden geçme; süre geçmesi de kesinleştirir.
Tefhim
Yüzüne okuma / açıklama.
Tebliğ
Sürelerin işlemeye başlaması.
Kesinleşme
Kanun yolu tükenmesi / süre.
Kesin hüküm
Yeniden dava engeli.
E. Kanun yolları: istinaf ve temyiz
İstinaf: bölge adliye mahkemesi; maddi + hukuki denetim (kanuni çerçeve). Temyiz: Yargıtay; esasen hukuka uygunluk. Süre, dilekçe, teminat ve kesinlik sınırı olayda yazılır.
Kanun yararına temyiz, yargılamanın iadesi gibi olağanüstü yollar giriş düzeyinde tanınır.
Hap bilgi
İstinaf ≠ temyiz. Süre ve denetim kapsamı farklıdır.
F. Geçici hukuki korumalar
İhtiyati tedbir ve delil tespiti en sık sorulanlardır. İhtiyati haciz İİK’ya yakındır ama HMK ile birlikte düşünülür. Şart, teminat, itiraz, uygulama süresi yazılır.
Geçici koruma nihai hüküm değildir; esas yargılamayı garanti etmez, riski yönetir.
G. Yargılama giderleri
Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti kural olarak haksız çıkan tarafa yüklenir; kısmen kabulde oranlama yapılabilir. Harç ve delil avansı pratik tuzaklardır.
2. dönem finalinde “esas + usul + gider” üçlüsünü kapatmak yüksek not getirir.
Sınav tekniği (HMK / Medeni Usul)
Iğdır klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.
İskelet: (1) usul sorunu adlandır (2) kural (3) istisna (4) olgu (5) sonuç kararı (görevsizlik, ret, kabul, bozma…).
Hap bilgi
Doğru usul kapısı + doğru süre = yüksek not.
- •Görev ≠ yetki ilk cümlede
- •Dava şartı / ilk itiraz ayrımı
- •İspat yükünü iddia başına yaz
- •Kanun yolu süresini tebliğden kur
- 1Tanım kartları
- 2Zihin haritası çiz
- 3Tuzak listesi
- 44 örnek olay süreyle
- 5Karma deneme + yanlış defteri
Ayrım · Soru tipi
Kapı / çerçeve
Görev–yetki–dava şartı–dava türü–dilekçe
İspat / denetim
İspat–delil–hüküm–istinaf/temyiz–tedbir
1Madde
2Şema
3Örnek
4Quiz
5Yanlış defteri
İşlenmiş örnek olaylar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
2
Örnek 2 — Preklüzyon
Olay
Davacı tahkikat bitimine yakın yeni tanık listesi verir; davalı itiraz eder.
Çözüm iskeleti
Delil ikamesi zamanı. Geç getirmenin sonucu. İstisnalar (yeni vakıa vb.) dikkatli.
Zamanında delil.
3
Örnek 3 — İstinaf süresi
Olay
Hüküm tefhim edildi; gerekçeli karar sonra tebliğ oldu. Taraf “tefhimden itibaren” mi yoksa tebliğden mi süre sayacağını karıştırır.
Çözüm iskeleti
Kanun yolu süresinin başlangıcı (tebliğ kuralı çerçevesi). Kaçırılan süre = kesinlik riski.
Süre başlangıcını sabitle.
4
Örnek 4 — İhtiyati tedbir
Olay
Davacı, dava açmadan önce mal kaçırılacak diye tedbir ister; teminat yatırmadan karar çıkmasını bekler.
Çözüm iskeleti
Tedbir şartları + teminat. Karşı yanın itirazı. Tedbir ≠ nihai hak.
Geçici koruma = şart + teminat.
Kontrol listesi
- 160 sn omurgayı kapalı yazdım
- 2Tanım kartlarını ezberden yazdım
- 3Zihin haritasını çizdim
- 4Tuzak listesinden 5 madde işaretledim
- 5En az 3 örnek olayı süreyle çözdüm
- 6Pusula maddeleri HMK’dan doğruladım
- 7PDF’i arşivledim
- 8Diğer yarı / yıllık notla bağlantıyı kontrol ettim
Sık sorulanlar
1. dönem / 2. dönem / yıllık farkı ne?
1. dönem ilkeler–görev–yetki–dava şartları–dava türleri–dilekçeler; 2. dönem ispat–tahkikat–hüküm–kanun yolları–geçici korumalar; yıllık ikisini birleştirir.
Medeni usul dersiyle aynı mı?
Evet, hizalıdır. Fakültede “Medeni Usul Hukuku” adıyla okutulan HMK omurgasıdır.
PDF nasıl indirilir?
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet. Kişisel kullanım.
Ücretli mi?
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.