Gelişim TMK 1. Kitap (Kişiler Hukuku) — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. Dönemlik program kendi yarısını; yıllık veya bütüncül tekrar yıllık paketi kullanır.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her olayda: başlangıç kuralı mı, ehliyet mi, koruma/tüzel mi?
• •Fiil ehliyetinde işlem türü matrisini çiz

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •TMK m.1: kanun → örf → hâkim hukuku yaratır (sınırlı).
• •m.2: dürüstlük + hakkın kötüye kullanılması yasağı.
• •m.3: iyiniyet — bilmeme + bilmesi gerekmeme; ağır ihmal kırar.
• •Kişilik hakkı mutlak haktır; saldırıya karşı koruma (önleme, durdurma, maddi/manevi).
• •Ad, kimlik ve sicil: düzeltme ve itiraz yolları bilinir.
• •Kısıtlanma sebepleri + vesayet / kayyımlık ayrımı (giriş).
• •Yıllık sınavda: önce başlangıç/ehliyet mi, yoksa koruma/tüzel kişi mi?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Hukukun uygulanması ve yorum (TMK m.1); Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması (m.2); İyiniyet (m.3) ve ispat (m.6); Kişi ve kişilik kavramı; Kişilik hakkı ve korunması; Ad (soyadı) hukuku girişi; Kişisel durum sicili; Gaiplik / ölüm karinesi çerçevesi.

• •1) Hukukun uygulanması ve yorum (TMK m.1)
• •2) Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması (m.2)
• •3) İyiniyet (m.3) ve ispat (m.6)
• •4) Kişi ve kişilik kavramı
• •5) Kişilik hakkı ve korunması
• •6) Ad (soyadı) hukuku girişi
• •7) Kişisel durum sicili
• •8) Gaiplik / ölüm karinesi çerçevesi

4. Tanım kartları

İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.

5. Pusula maddeler

Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: TMK Başlangıç + 1. Kitap.

• •1) TMK m.1 — hukukun uygulanması
• •2) TMK m.2 — dürüstlük / hakkın kötüye kullanılması
• •3) TMK m.3 — iyiniyet
• •4) TMK m.6 — ispat yükü
• •5) TMK m.23–25 — kişiliğin korunması (çerçeve)
• •6) TMK m.26–27 — ad (çerçeve)
• •7) TMK m.35 vd. — kişisel durum sicili (çerçeve)
• •8) TMK m.404 vd. — kısıtlama sebepleri (çerçeve)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Şekil geçerliğini “her zaman hukuki koruma” sanmak (m.2).
• •İyiniyeti “hiç bilmemek” sanmak — bilmesi gerekirdi mi?
• •Küçüğün yaptığı her işlemi otomatik yok saymak — işlem türü ve onay matrisi.
• •Kişilik hakkı ihlalinde yalnız “manevi tazminat” yazıp önleme/durdurmayı unutmak.
• •Vasi ile kayyımı aynı sanmak.
• •Dernek ile vakfı organ ve kuruluşta karıştırmak.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: m.1–7 + ehliyet → deneme → kişilik koruması + vesayet girişi + dernek/vakıf → karma deneme.

Her soruda etiket: “Başlangıç kuralı mı, ehliyet mi, kişilik koruması mı, tüzel kişi/organ mı?”

• •Hafta 1–3: m.1–2–3–6
• •Hafta 4–7: hak/fiil ehliyeti + hısımlık + yerleşim
• •Hafta 8–11: kişilik hakkı + ad + sicil
• •Hafta 12–14: vesayet/kayyım girişi + dernek/vakıf + karma

A. TMK 1. Kitap nedir?

Türk Medenî Kanunu’nun birinci kitabı kişiler hukukudur; başında başlangıç hükümleri (m.1–7) tüm medeni hukuka ışık tutar. Sınav ve uygulamada “önce başlangıç, sonra ehliyet” sırası çoğu soruyu çözer.

Bu 1. dönem notu başlangıç + gerçek kişilerin ehliyet omurgasını taşır. Kişilik hakkı derinliği, sicil, vesayet girişi ve tüzel kişiler 2. döneme kalır.

B. Hukukun uygulanması (m.1)

Hâkim, kanunu sözü ve özüyle uygular. Kanunda hüküm yoksa örf ve âdet; o da yoksa kendisi kanun koyucu gibi kural koyar — ama bu serbest icat değil, hukuk yaratma disiplinidir.

Yorumda lafzî, sistematik, amaca uygun okuma birlikte kullanılır. Sınavda “m.1’i ezber slogan” yerine somut boşluğu nasıl doldurduğunuzu yazın.

• •Kanun (söz + öz)
• •Örf ve âdet
• •Hâkimin hukuk yaratması (sınırlı)
• •Yorum yöntemleri

C. Dürüstlük ve hakkın kötüye kullanılması (m.2)

m.2/1 olumlu ödevdir: hak kullanılırken dürüst davran. m.2/2 olumsuz sınırdır: hakkın açıkça kötüye kullanılması korunmaz. Şeklen geçerli bir işlem veya dava yolu, amaca aykırı ve oransızsa m.2 devreye girebilir.

Klasik sınav tuzağı: “Şekil tamam, o hâlde her şey serbest.” Hayır — m.2 şeklin üstünde güvenlik vanasıdır.

D. İyiniyet (m.3) ve ispat (m.6)

İyiniyet, gereken özeni gösteren kişinin bilmemesi / bilmesi gerekmemesidir. Karine iyiniyet lehinedir; iddia eden aksini ispatlar. Ağır ihmal iyiniyeti kırar.

m.6: kural olarak iddia eden ispat eder. Karine ve ispat yükü kaydıran özel hükümler (sicile güven vb.) olayda ayrıca yazılır.

E. Kişi, kişilik, hak ehliyeti

Kişi hak öznesidir. Kişilik, hak ehliyetinin taşıyıcısıdır; başlangıç ve sona erme (doğum–ölüm, gaiplik çerçevesi) ayrı incelenir.

Hak ehliyeti herkese aittir. “Hak ehliyeti yok” demek ile “fiil ehliyeti kısıtlı” demek tamamen farklıdır — sınavda kelimeyi seçin.

F. Fiil ehliyeti basamakları

Fiil ehliyeti için kural olarak: ayırt etme gücü + erginlik + kısıtlı olmama. Ayırt etme gücünden yoksun olanın fiil ehliyeti yoktur. Ayırt etme gücüne sahip küçük ve kısıtlıların işlemleri türe göre geçerlilik / onay rejimine girer.

İşlem türü matrisi zorunludur: sırf hak kazandıran, karşılıksız kazandırma, önemli tasarruf, bizzat yapılabilecek işlemler… Otomatik “küçük = her şey batıl” yazmayın.

• •Ayırt etme gücü
• •Erginlik / yasal erginlik
• •Kısıtlı olmama
• •İşlem türüne göre sonuç
• •Yasal temsilci onayı

G. Hısımlık ve yerleşim yeri

Hısımlık (kan hısımlığı, kayın hısımlığı) aile ve miras bağlantılarında bağlama noktasıdır. Derece hesabı olay sorusunda istenir.

Yerleşim yeri sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Birden fazla oturma yeri / işyeri senaryolarında kanuni karineler ve niyet yazılır. Tebligat ve yetki ile karıştırılmamalı; bağlantı kurulabilir.

A. Kişilik hakkının korunması

Kişilik hakkı mutlaktır; herkese karşı ileri sürülebilir. Saldırı veya saldırı tehlikesi varsa önleme ve durdurma; zarar varsa maddi ve manevi tazminat gündeme gelir. Rıza, üstün kamu yararı, haber alma gibi hukuka uygunluk sebepleri olayda tartılır.

Sınav iskeleti: (1) kişilik değeri (2) saldırı (3) hukuka aykırılık (4) talep (önleme/durdurma/tazminat).

• •Maddi–manevi bütünlük
• •Özel yaşam / onur
• •Rıza ve sınırları
• •Talep çeşitleri

B. Ad ve kişisel durum sicili

Ad, kimliğin görünür parçasıdır. Değiştirme ve korunma şartları kanunda düzenlenir. Soyadı rejimi aile hukukuyla kesişir; 2. dönemde en azından çerçeve bilinir.

Kişisel durum sicili doğum, ölüm, evlilik gibi olayları belgeler. Yanlış kayıtta düzeltme davası / idari yol ayrımı olay tipine göre yazılır. Sicil “kutsal ve değiştirilemez” değildir.

C. Gaiplik ve ölüm çerçevesi

Ölümle kişilik sona erer. Gaiplik, uzun süredir haber alınamayan veya ölüm tehlikesi içinde kaybolan kişi için mahkeme kararıyla kişisel durumun tasfiyesine yönelik bir rejimdir (giriş). Miras ve aile sonuçları bağlıdır.

Sınavda gaiplik şartlarını uydurmayın; “çerçeve + sonuç” yazın, süreleri TMK’dan doğrulayın.

D. Kısıtlama, vesayet, kayyımlık

Kısıtlama sebepleri (akıl hastalığı/zayıflığı, savurganlık, alkol/uyuşturucu, cezaevi, istek üzerine vb. — güncel madde listesi) fiil ehliyetini etkiler. Vasi genel koruma; kayyım belirli iş/mal için atanır.

Organ üçgeni: vesayet makamı, denetim makamı, vasi. Yetki ve onay gerektiren işlemler listesi final klasikidir. Aile hukuku ve usul ile kesişir.

E. Tüzel kişiler genel

Tüzel kişi, hukuk düzeninin hak ehliyeti tanıdığı kişi veya mal topluluğudur. Organları aracılığıyla fiil ehliyetini kullanır. Kuruluş, ehliyet sınırı (amaç), organ ve sorumluluk iskeleti yazılır.

Kamu tüzel kişileri ile özel hukuk tüzel kişileri ayrımı sınavda ilk cümlede yapılmalıdır.

F. Dernek

Dernek, en az yedi gerçek kişinin kazanç paylaşma dışında belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kurduğu kişi topluluğudur (çerçeve). Tüzük, organlar (genel kurul, yönetim, denetim), üyelik ve sona erme bilinir.

Kazanılmamış hak / tescil–beyan rejimleri ve idari denetim 2. dönem derinliğindedir; sınavda kuruluş + organ + karar geçerliliği sık sorulur.

• •Kuruluş şartları
• •Organlar
• •Üyelik
• •Sona erme

G. Vakıf

Vakıf, yeterli malvarlığının belirli ve sürekli bir amaca özgülenmesiyle oluşan tüzel kişidir. Kuruluş (resmî senet / vasiyet), tescil, organlar ve amaca bağlılık merkezi kavramlardır.

Dernekten ayırıcı soru: kişi topluluğu mu, mal + amaç mı? Vakıflar Kanunu ile TMK birlikte okunur (giriş).

Yıllık entegrasyon: sık soru tipleri

Tip 1 — m.2 kötüye kullanma. Tip 2 — iyiniyet. Tip 3 — fiil ehliyeti matrisi. Tip 4 — kişilik hakkı talepleri. Tip 5 — vasi onayı. Tip 6 — dernek/vakıf ayrımı.

Karma olayda başlangıç kuralı + ehliyet + tüzel organ üst üste binebilir. Sıra: hangi kişi? ehliyet? organ yetkisi? dürüstlük/iyiniyet?

Sınav tekniği (TMK 1. Kitap)

Gelişim klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.

İskelet: (1) kapı seç (başlangıç/ehliyet/koruma/tüzel) (2) tanım (3) unsur (4) olgu (5) sonuç + istisna.

• •m.2 / m.3 kutusunu gerektiğinde aç
• •Hak ehliyeti ≠ fiil ehliyeti
• •Küçük/kısıtlıda işlem türü matrisi
• •Tüzel kişide organ + amaç sınırı