1
Örnek 1 — Kaynak
Olay
Yönetmelik kanuna aykırı hüküm koyar.
Çözüm iskeleti
Hiyerarşi. Alt norm. Aykırılık sonucu.
Üst norm bağlar.
Ücretsiz ders notu · İstanbul · GSÜ · taslak iskelet
GSÜ Hukuka Giriş / Temel Kavramlar — 1. Dönem Notu
Hukukun tanımı ve işlevi, hukuk–ahlak–din, kaynaklar, normlar hiyerarşisi, hak ve yükümlülük, kamu–özel ayrımı. Güz finalinde “kavram + kaynak + dal” bozulmadan yazarsınız.
GSÜ (İstanbul) öğrencileri için Hukuka Giriş / Hukukun Temel Kavramları 1. dönem (güz) notudur. Hukuka giriş · 1. yarı (hukuk nedir, kaynaklar, normlar hiyerarşisi, hak–yükümlülük, hukuk dalları girişi). Amaç: hukuk dilini, kaynakları ve uygulama iskeletini sınavda bozmadan kurmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
1. Bu notu nasıl kullanacaksın?
Bu dosya 1. Dönem (Güz) kapsamına göre kesilmiştir. Sonraki dogmatik derslerin ortak alfabesidir; ezber listeden çok örnekli tanım hedeflenir.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek → PDF.
Hap bilgi
1. dönem: Hukuk nedir, nereden gelir, nasıl dallanır? Temel kavram kapısı burada açılır.
- •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
- •Her kavram: tanım + karşıt + örnek
- •Kaynak ve hiyerarşiyi şemayla tekrar et
Hukuka Giriş · 1. dönem
Kavram
- ·Tanım
- ·İşlev
Kaynak
- ·Yazılı
- ·Örf
Yapı
- ·Hiyerarşi
- ·Hak
Dal
- ·Kamu
- ·Özel
2. 60 saniyede omurga
Sesli oku, kapat, yaz.
- •Hukuk: toplumda bağlayıcı kurallar ve kurumlar bütünü.
- •Ahlak ve dinden ayrılır; etkileşim vardır.
- •Kaynak: Anayasa, kanun, CBK/tüzük–yönetmelik, örf, içtihat (çerçeve).
- •Normlar hiyerarşisi: üst norm altı bağlar.
- •Hak = korunabilir menfaat / yetki; yükümlülük karşı yüzdür.
- •Kamu hukuku / özel hukuk ana ayrım omurgasıdır.
1
Kavramı tanımla
2
Ayrımı yaz
3
Kaynak/dayanak bağla
4
Örnek ver
5
Sonuç cümlesi
6
Tuzak kontrolü
3. Kavram haritası ve omurga
Omurga: Hukukun tanımı ve işlevleri; Hukuk–ahlak–din ilişkisi; Hukukun kaynakları; Normlar hiyerarşisi; Hukuki işlem ve fiil girişi; Hak ve yükümlülük; Kamu hukuku / özel hukuk; Temel hukuk dalları haritası.
Hap bilgi
Hukukun tanımı ve işlevi, hukuk–ahlak–din, kaynaklar, normlar hiyerarşisi, hak ve yükümlülük, kamu–özel ayrımı. Güz finalinde “kavram + kaynak + dal” bozulmadan yazarsınız.
- •1) Hukukun tanımı ve işlevleri
- •2) Hukuk–ahlak–din ilişkisi
- •3) Hukukun kaynakları
- •4) Normlar hiyerarşisi
- •5) Hukuki işlem ve fiil girişi
- •6) Hak ve yükümlülük
- •7) Kamu hukuku / özel hukuk
- •8) Temel hukuk dalları haritası
4. Tanım kartları
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Hukuk
Toplumsal yaşamı düzenleyen, yaptırımla desteklenen bağlayıcı kurallar ve bu kuralları uygulayan kurumlar bütünüdür. Tanımlar okuldan okula değişir; sınavda işlev + yaptırım vurgusu işe yarar.
Hukuk kaynağı
Hukuki kuralın geçerlilik ve bilinme dayanağıdır. Yazılı kaynaklar (Anayasa, kanun, düzenleyici işlemler) ile yazısız kaynaklar (örf ve âdet) ayrılır.
Normlar hiyerarşisi
Hukuk düzeninde normların üstünlük sırasıdır. Alt norm üst norme aykırı olamaz; aykırılık yaptırımı (iptal, uygulanmama) doğurur.
Hak
Hukuk düzeninin kişiye tanıdığı, korunabilir menfaat veya yetkidir. Mutlak–nispi, mali–şahsi gibi sınıflandırmalar bilinir.
Yaptırım
Hukuka aykırılığın sonuçlandırılmasıdır: ceza, tazminat, iptal, cebri icra vb. Yaptırımsız kural “hukuk” tartışmasına girer.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| Hukuk | Ahlak | Yaptırım türü nedir? |
| Kanun | Yönetmelik | Hangi norm üstün? |
| Mutlak hak | Nispi hak | Kime karşı ileri sürülür? |
| Kamu hukuku | Özel hukuk | Taraflar eşit mi? |
5. Pusula dayanaklar
Anayasa ve TMK m.1–2 köprü dayanaklardır. Amaç madde yarışı değil; kavramı dayanağa bağlamaktır.
Sınav tuzağı
Uydurma madde yazmayın; çerçeve dayanak kullanın.
- •1) Anayasa — üst norm ve temel haklar (çerçeve)
- •2) Anayasa m.2 — hukuk devleti (köprü)
- •3) TMK m.1 — kanunun uygulanması / örf / hâkim (çerçeve)
- •4) TMK m.2 — dürüstlük kuralı (köprü)
- •5) Kanun / CBK / yönetmelik hiyerarşisi (çerçeve)
- •6) Yargı kararları — bağlayıcılık ve emsal (çerçeve)
6. Sınav tuzağı defteri
Finalde puanı bu liste taşır.
- •Hukuku yalnız “kanun maddesi” sanmak — kurum + uygulama da hukuk.
- •Ahlak ile hukuku tamamen aynı veya tamamen ayrı sanmak.
- •Hiyerarşiyi ezberleyip aykırılık sonucunu unutmak.
- •Hak ile yetkiyi / talep hakkını karıştırmak.
- •Kamu–özel ayrımını mutlak duvar sanmak — kesişim alanları var.
A. Hukuka giriş ne işe yarar?
Sonraki tüm dogmatik derslerin ortak dilini kurar. Sınavda tanım + örnek + karşıt kavram beklenir. 1. dönem kavram ve kaynak omurgasını taşır; yorum, yargı ve uygulama 2. döneme kalır.
Hap bilgi
Hukuk = kural + yaptırım + kurum.
B. Hukuk–ahlak–din
Ortak alan: dürüstlük, zarar vermeme. Ayrım: yaptırım türü, kaynak, evrensellik iddiası. Uç cümleler zayıftır: “hiç ilişki yok / tamamen aynı”.
- •Bağlayıcılık
- •Yaptırım
- •Kaynak
- •Kapsam (kişi / inanç)
C. Kaynaklar
Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (yetki sınırıyla), tüzük/yönetmelik, tebliğ; örf ve âdet; içtihat ve doktrin yardımcı kaynaktır (çerçeve).
Yazılı kaynak önceliği ile örfün tamamlayıcı rolü TMK m.1 köprüsüyle yazılır.
Anayasa
En üst norm.
Kanun
TBMM iradesi.
Düzenleyici
Yönetmelik vb.
Örf
Yazısız tamamlayıcı.
D. Normlar hiyerarşisi
Üst norm altı bağlar. Anayasaya aykırı kanun / kanuna aykırı yönetmelik sonuçları bilinir (iptal, yokluk tartışması çerçevede).
Sınav cümlesi: “Hangi norm üstün? Aykırılığın sonucu ne?”
Sınav tuzağı
Hiyerarşi listesi yetmez; aykırılık sonucunu yaz.
E. Hak ve yükümlülük
Hak sahibi, yükümlü, konu. Mutlak hak herkese; nispi hak belirli kişiye karşı. Kamu hakkı / özel hak ayrımı girişi.
Hak ehliyeti / fiil ehliyeti ayrımı kişi hukuku köprüsüdür (TMK).
Hap bilgi
Hak = korunabilir yetki; karşısında borç/yükümlülük.
F. Kamu / özel hukuk
Kamu: devlet–birey, üstünlük, idare–ceza–anayasa. Özel: eşitler arası, medeni–borçlar–ticaret. Karma alanlar: iş, tüketici, çevre.
G. Dal haritası (giriş)
Anayasa, idare, ceza, usul; medeni, borçlar, ticaret, iş. Amaç ezber liste değil; “bu uyuşmazlık hangi dalda?” sorusuna cevap verebilmek.
Sınav tekniği (Hukuka Giriş)
GSÜ klasiklerinde kısa tanım + örnek + ayrım puan getirir. 60 dk / 3–4 soruda planlı yazın.
İskelet: (1) tanım (2) unsur/ayrım (3) örnek (4) köprü dayanak.
Hap bilgi
Net tanım + örnek = yüksek not.
- •Tanımı tek cümlede kur
- •Karşıt kavramı yaz
- •Bir somut örnek ver
- •Kaynak/hiyerarşi sorularında sonuç yaz
- 1Tanım kartları
- 2Zihin haritası çiz
- 3Tuzak listesi
- 44 örnek olay süreyle
- 5Karma deneme + yanlış defteri
Ayrım · Soru tipi
Kavram / kaynak
Tanım–kaynak–hiyerarşi–hak
Yorum / yargı
Yorum–boşluk–yargı kolu–yaptırım
1Tanım
2Şema
3Örnek
4Quiz
5Yanlış defteri
İşlenmiş örnek olaylar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
2
Örnek 2 — Hukuk–ahlak
Olay
“Yalan söylemek ahlaken kötüdür; hukuken her yalan suç mudur?”
Çözüm iskeleti
Ayrım + kesişim. Yaptırım farkı.
Her ahlak kuralı hukuk değildir.
3
Örnek 3 — Hak türü
Olay
Mülkiyet ile alacak hakkı aynı torbada anlatılır.
Çözüm iskeleti
Mutlak / nispi. Herkese karşı / kişiye karşı.
Hak sınıfını yaz.
4
Örnek 4 — Dal seçimi
Olay
Belediye ruhsat iptali “borçlar” diye çözülür.
Çözüm iskeleti
İdare hukuku / idari yargı. Yanlış dal.
Dal haritasını kullan.
Kontrol listesi
- 160 sn omurgayı kapalı yazdım
- 2Tanım kartlarını ezberden yazdım
- 3Zihin haritasını çizdim
- 4Tuzak listesinden 5 madde işaretledim
- 5En az 3 örnek olayı süreyle çözdüm
- 6Kaynak hiyerarşisi şemasını çizdim
- 7PDF’i arşivledim
- 8Diğer yarı / yıllık notla bağlantıyı kontrol ettim
Sık sorulanlar
1. dönem / 2. dönem / yıllık farkı ne?
1. dönem hukuk nedir–kaynak–hiyerarşi–hak–kamu/özel; 2. dönem yorum–yargı–dava/ispat–yaptırım; yıllık ikisini birleştirir.
Bu ders ezber mi?
Ezber listeden çok örnekli tanım ve ayrım. Sonraki derslerin dilini kurar.
PDF nasıl indirilir?
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Ücretli mi?
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.