Erciyes Devletler Özel Hukuku (MÖHUK) — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. 5718 s. MÖHUK omurgadır; madde numarası uydurulmaz, kategori + bağlama noktası yazılır.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her olayda: yabancı unsur var mı?
• •Nitelendirme → bağlama → istisna / yetki / tenfiz

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •MÖHUK: yabancı unsur taşıyan özel hukuk ilişkilerinde uygulanacak hukuku gösterir.
• •Yabancı unsur: taraf, yer, fiil, konu…
• •Nitelendirme: uyuşmazlığın hukuki kutusu (lex fori ağırlıklı tartışma).
• •Sözleşmede hukuk seçimi (party autonomy) önceliklidir (sınırlarla).
• •Haksız fiilde zarar yeri / ortak mutat mesken vb. (çerçeve).
• •Eşyada lex rei sitae (malın bulunduğu yer) klasik omurgadır.
• •Yıllık sınavda: bağlama mı, yetki/tenfiz mi?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Devletler özel hukukunun konusu; Yabancı unsur ve kapsam; Nitelendirme (karakterizasyon); Bağlama kuralları ve bağlama noktaları; Sözleşmelerde uygulanacak hukuk; Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme girişi; Eşya hukuku bağlama; Milletlerarası yetki.

• •1) Devletler özel hukukunun konusu
• •2) Yabancı unsur ve kapsam
• •3) Nitelendirme (karakterizasyon)
• •4) Bağlama kuralları ve bağlama noktaları
• •5) Sözleşmelerde uygulanacak hukuk
• •6) Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme girişi
• •7) Eşya hukuku bağlama
• •8) Milletlerarası yetki

4. Tanım kartları

İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.

5. Pusula dayanaklar

5718 s. MÖHUK ana kaynaktır. Bağlama ve tenfiz şartları metinden doğrulanır; ezbere uydurma yasak.

• •1) 5718 s. MÖHUK — amaç ve kapsam (çerçeve; güncel metin)
• •2) MÖHUK — genel hükümler: nitelendirme, atıf, kamu düzeni (çerçeve)
• •3) MÖHUK — kişi halleri / ehliyet (çerçeve)
• •4) MÖHUK — sözleşmeden doğan borç ilişkileri (çerçeve)
• •5) MÖHUK — haksız fiil (çerçeve)
• •6) MÖHUK — ayni haklar / eşya (çerçeve)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Yabancı unsur yokken MÖHUK yazmak.
• •Nitelendirmeyi atlayıp doğrudan madde numarası ezberlemek.
• •Kamu düzenini her aykırılığa yapıştırmak — dar yorum.
• •Hukuk seçimini sınırsız sanmak — zayıf taraf / emredici sınırlar.
• •İç yetki ile milletlerarası yetkiyi karıştırmak.
• •Tanıma ve tenfizi aynı sanmak.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: yabancı unsur–nitelendirme → bağlama–istisna → sözleşme/eşya → yetki → tanıma/tenfiz → karma.

Her soruda: “Hangi kutu? Hangi hukuk? Hangi mahkeme? Karar etkisi?”

• •Hafta 1–3: yabancı unsur + nitelendirme + bağlama
• •Hafta 4–6: kamu düzeni + kişi/aile
• •Hafta 7–10: sözleşme + haksız fiil + eşya
• •Hafta 11–14: yetki + tanıma/tenfiz + karma

A. MÖHUK ne işe yarar?

Hangi ülkenin maddi hukuku uygulanır sorusunu cevaplar. Usulde milletlerarası yetki ve tanıma–tenfiz ayrı katmanlardır; 1. dönem bağlama omurgasını taşır.

Sınav iskeleti: yabancı unsur → nitelendirme → bağlama → istisna.

B. Yabancı unsur

Tek taraflı yabancılık yeter; “ne kadar yabancı?” tartışması bağlama yoğunluğuyla ilgilidir. Saf iç ilişki MÖHUK dışındadır.

Örnek: yabancı uyruklu taraf, yurtdışında akdedilen sözleşme, yurtdışındaki taşınmaz.

• •Taraf unsuru
• •Yer unsuru
• •Konu / mal unsuru
• •Fiil / zarar unsuru

C. Nitelendirme

Sözleşme mi haksız fiil mi? Evlilik mi nişan mı? Kutu for hukukuna göre mi yoksa başka yaklaşımlarla mı belirlenir? Klasik tartışma: lex fori ağırlıklıdır; sınavda bilinçli cümle yazılır.

Yanlış kutu = yanlış bağlama kuralı.

D. Bağlama noktaları

Vatandaşlık, mutat mesken, ikametgâh, işlem yeri, ifa yeri, malın bulunduğu yer, zarar yeri, tarafların seçimi (party autonomy).

Hiyerarşi ve alternatif bağlama kuralları olay tipine göre yazılır.

E. Atıf, kamu düzeni, doğrudan kurallar

Atıf: yabancı hukukun kendi MÖHUK’u for’a veya üçüncü hukuka gönderebilir (kabul/red rejimine dikkat; güncel MÖHUK).

Kamu düzeni: sonuç odaklı, istisnai. Doğrudan uygulanan kurallar: bağlama zincirini kesebilir.

F. Kişi halleri ve ehliyet

Hak ve fiil ehliyeti, isim, vesayet gibi statü konuları bağlama kurallarına tabidir. Çifte vatandaşlık / vatansızlık özel durumlardır (çerçeve).

G. Aile hukuku bağlama girişi

Evliliğin kuruluşu, genel hükümler, boşanma, velayet, nafaka gibi alanlarda ayrı bağlama kuralları vardır. 2. dönemde sözleşme ve yetkiyle birleşir.

Uydurma madde numarası yazma; kategoriyi ve bağlama noktasını yaz.

A. Sözleşmede uygulanacak hukuk

Açık veya zımnî hukuk seçimi. Seçim yoksa objektif bağlama (karakteristik edim, en sıkı irtibat — kanunî formülasyon).

Tüketici / iş sözleşmesi gibi zayıf taraf korumaları bağlama serbestisini sınırlayabilir (çerçeve).

B. Haksız fiil ve diğer borçlar

Zararın meydana geldiği yer, ortak mutat mesken, daha sıkı irtibat istisnası (çerçeve). Ürün sorumluluğu / trafik gibi özel bağlar tartışılabilir.

Sebepsiz zenginleşme ve vekâletsiz iş görme ayrı kategoridir; nitelendirme yine kapıdır.

C. Eşya hukuku

Taşınmaz: bulunduğu yer. Taşınır: bulunma yeri + istisnalar (transit, taşıma). Rehin / mülkiyet devri bağlama ile tescil ilişkisi yazılır.

D. Milletlerarası yetki

Genel yetki, özel yetki sebepleri, yetki sözleşmesi, münhasır yetki (ör. bazı taşınmazlar). Yetkisizlik itirazı usulü.

Forum non conveniens benzeri tartışmalar sınırlıdır; Türk sisteminde kanunî yetki esastır.

E. Tanıma ve tenfiz

Şartlar: yabancı mahkeme kararı, hukuk uyuşmazlığı, kesinleşme, (tenfizde) mütekabiliyet gibi unsurlar güncel metinden doğrulanır; uydurma liste yok.

Kamu düzeni ve savunma hakkı ihlali ret sebebidir. Esasa girilmez (kural).

F. Tahkim girişi

Milletlerarası tahkim anlaşması, New York Sözleşmesi ile yabancı hakem kararlarının tanınması/tenfizi. Mahkeme kararı rejiminden ayrılır.

Sınavda bir paragraf yeter; derin tahkim ayrı derstir.

G. Pratik sınav zinciri

(1) Yabancı unsur (2) Nitelendirme (3) Uygulanacak hukuk (4) Yetki (5) Varsa tanıma/tenfiz. Her kutu bir başlık.

Yıllık entegrasyon

Tip 1 — Nitelendirme. Tip 2 — Bağlama/istisna. Tip 3 — Hukuk seçimi. Tip 4 — Milletlerarası yetki. Tip 5 — Tanıma. Tip 6 — Tenfiz.

Karma olayda maddi hukuk bağlama ile usul yetki/tenfiz ayrı paragraflarda yazılır. Uydurma madde numarası yerine kategori + bağlama noktası kullan.

Sınav tekniği (MÖHUK)

Erciyes klasiklerinde I-II-III başlık işe yarar. 60 dk / 2–3 soruda önce kutu, sonra bağlama veya yetki.

İskelet: (1) yabancı unsur (2) nitelendirme (3) bağlama/istisna (4) yetki (5) tanıma/tenfiz.

• •Kutuyu ilk yaz
• •Bağlama noktasını gerekçele
• •Kamu düzenini dar tut
• •Yetki ile maddi hukuku ayır