1
Örnek 1 — Sınırlama
Olay
Kanun bir hakkı sınırlar; amaç ve orantı yazılmaz.
Çözüm iskeleti
Ölçülülük eksik. Sınırlama iskeleti tamamlanmamış.
Kanun + amaç + ölçülülük.
Ücretsiz ders notu · Diyarbakır · Dicle · taslak iskelet
Dicle Anayasa Hukuku — Yıllık Tam Not
1. + 2. dönem birleşik; anayasa hukuku için “tek cilt” not. İlke + Türk anayasa düzeni.
Dicle (Diyarbakır) öğrencileri için Anayasa Hukuku yıllık (tam paket) notudur. Anayasa hukuku tam omurga · genel esaslar + Türk anayasa düzeni · dönemlik + yıllık program. Amaç: anayasal ilkeleri, hak sınırlamasını ve 1982 organ–denetim haritasını sınavda bozmadan yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
1. Bu notu nasıl kullanacaksın?
Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. anayasa-1 (genel esaslar) ve anayasa-2 (Türk düzeni) müfredatına hizalıdır.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek → PDF.
Hap bilgi
Yıllık paket: Genel esaslardan 1982 organlarına, hak sınırlamasından AYM’ye tek omurga.
- •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
- •Her soruda: ilke mi organ mı?
- •Hak sorularında ölçülülük zincirini yaz
Anayasa · Yıllık
1. yarı
- ·İlkeler
- ·Haklar
- ·Sınırlama
2. yarı
- ·Organlar
- ·AYM
- ·OHAL
Yöntem
- ·Ölçülülük
- ·Denetim
Köprü
- ·m.2
- ·m.13
2. 60 saniyede omurga
Sesli oku, kapat, yaz.
- •Anayasa: devletin temel organ ve hak düzenini kuran üst norm.
- •Anayasalcılık: iktidarın hukuka bağlanması.
- •Hukuk devleti: kanunilik, belirlilik, yargısal denetim.
- •1982 AY: organlar + haklar + değiştirme usulü.
- •Yasama: TBMM; kanun, CBK ilişkisi (çerçeve).
- •Yürütme: Cumhurbaşkanı / idare iskeleti (güncel sistem).
- •Yıllık sınavda: ilke/hak mı, organ/denetim mi?
1
Kavram / ilke
2
Anayasal dayanak
3
Organ veya hak
4
Sınırlama / yetki
5
Denetim yolu
6
Sonuç
3. Kavram haritası ve omurga
Omurga: Anayasa kavramı ve işlevleri; Anayasa türleri ve yapım yöntemleri; Anayasalcılık ve egemenlik; Hukuk devleti; 1982 Anayasası’nın yapısı; Yasama organı ve işlevleri; Yürütme organı ve idare; Yargı ve bağımsızlık.
Hap bilgi
1. + 2. dönem birleşik; anayasa hukuku için “tek cilt” not. İlke + Türk anayasa düzeni.
- •1) Anayasa kavramı ve işlevleri
- •2) Anayasa türleri ve yapım yöntemleri
- •3) Anayasalcılık ve egemenlik
- •4) Hukuk devleti
- •5) 1982 Anayasası’nın yapısı
- •6) Yasama organı ve işlevleri
- •7) Yürütme organı ve idare
- •8) Yargı ve bağımsızlık
4. Tanım kartları
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Anayasa
Devletin kuruluşunu, organlarını, işleyişini ve temel hakları düzenleyen, hukuk düzeninin en üstündeki normlar bütünüdür. Yazılı/yazısız, katı/yumuşak ayrımları bilinir.
Anayasalcılık
Kamusal iktidarın anayasa ile sınırlanması ve bu sınırların fiilen işlemesi idealidir. Kâğıt üzerindeki anayasa ile canlı anayasa ayrımı tartışılır.
Hukuk devleti
Devlet organlarının hukuka bağlı, öngörülebilir ve yargısal denetime açık hareket etmesidir. Biçimsel ve maddi hukuk devleti boyutları ayrılır.
Norm denetimi
Kanun ve diğer denetime tabi normların Anayasa’ya uygunluğunun Anayasa Mahkemesince incelenmesidir. İptal / itiraz yolları bilinir (çerçeve).
Bireysel başvuru
Anayasa’da güvence altına alınan temel hak ve özgürlükleri ihlal edilenlerin, olağan kanun yollarını tükettikten sonra AYM’ye başvurabilmesidir (çerçeve; şartlar güncel metinden).
Yasama yetkisi
Genel, asli ve devredilemez nitelikte kural koyma yetkisidir. Yetki devri ve CBK alanları anayasal sınırlara tabidir.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| 1. yarı | 2. yarı | İlke/hak mı organ/denetim mi? |
| Genel esas | Türk düzeni | Teori mi 1982 organı mı? |
| Sınırlama | Norm denetimi | Hak mı norm uygunluğu mu? |
| AYM | AİHM | İç denetim mi uluslararası mı? |
5. Pusula maddeler
1982 Anayasası ana kaynaktır. Madde yazacaksanız güncel metinden doğrulayın; uydurma yasak.
Sınav tuzağı
Eski hükümet sistemi şemasını güncel AY’ye yapıştırmayın.
- •1) Anayasa — üstünlük ve bağlayıcılık (çerçeve)
- •2) AY m.2 — Cumhuriyetin nitelikleri / hukuk devleti
- •3) AY m.5 — devletin temel amaç ve görevleri
- •4) AY — yasama (TBMM) hükümleri (çerçeve)
- •5) AY — yürütme / Cumhurbaşkanı (çerçeve; güncel sistem)
- •6) AY — yargı ve bağımsızlık (çerçeve)
6. Sınav tuzağı defteri
Finalde puanı bu liste taşır.
- •Anayasayı yalnız “siyasi metin” sanmak — üst norm + yaptırım.
- •Kuvvetler ayrılığını duvar gibi mutlak sanmak — denge ve işbirliği var.
- •Hak sınırlamasını “kanun çıktı yeter” diye bitirmek — ölçülülük.
- •Organ listesini ezberleyip işlev yazmamak.
- •CBK ile kanunu aynı sanmak — alan ve sınır.
- •Bireysel başvuruyu her uyuşmazlığa açmak — hak + yol tüketme.
Yıllık kullanım kılavuzu
Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: anayasa/anayasalcılık → hukuk devleti/kuvvetler → hak/sınırlama → organlar → AYM → karma.
Her soruda: “İlke mi organ mı? Hak mı denetim mi?”
Hap bilgi
Yıllık başarı = ilke dili + organ haritası + ölçülülük.
- •Hafta 1–3: anayasa kavramı + anayasalcılık + hukuk devleti
- •Hafta 4–6: kuvvetler + temel haklar + sınırlama
- •Hafta 7–10: yasama–yürütme–yargı
- •Hafta 11–14: AYM + bireysel başvuru + OHAL + karma
A. Anayasa hukuku ne işe yarar?
Devlet iktidarının kurucu çerçevesini ve birey–devlet ilişkisini çizer. 1. dönem genel esasları; 2. dönem 1982 düzeninin organ haritasını taşır.
Sınav iskeleti: kavram → ilke → hak/sınırlama → örnek.
Hap bilgi
Anayasa = iktidarı bağlayan üst norm.
B. Anayasa türleri ve yapımı
Yazılı / yazısız, katı / yumuşak, monist / federal bağlamlar. Yapım: kurucu meclis, referandum, olağan değişiklik usulleri (genel teori).
Katılık, kolay değiştirilemezlik ve güvence işlevi görür.
- •Yazılı anayasa
- •Katı anayasa
- •Kurucu iktidar / tali kurucu iktidar
- •Değişiklik usulü (genel)
C. Anayasalcılık ve egemenlik
Egemenlik: asli, sürekli, bölünmez tartışmaları; ulusal / halk egemenliği formülleri. Anayasalcılık egemenliği hukuka bağlar.
Meşruiyet: usul, rıza, performans. Sınavda uç ideolojik slogan değil, hukuki çerçeve yazılır.
D. Hukuk devleti
Kanunilik, belirlilik, idari işlemlerin yargısal denetimi, temel hak güvenceleri. Sosyal hukuk devleti ile biçimsel hukuk devleti gerilimi bilinir.
Hap bilgi
Hukuk devleti = bağ + öngörü + denetim.
Kanunilik
Hukuka bağlılık.
Belirlilik
Öngörülebilirlik.
Denetim
Yargı yolu.
Haklar
Maddi boyut.
E. Kuvvetler ayrılığı
Yasama kural koyar, yürütme uygular, yargı uyuşmazlık çözer — klasik şema. Parlamenter / başkanlık / yarı başkanlık sistemlerinde denge farklı kurulur (giriş).
2. dönemde 1982 organlarıyla somutlaşır.
Sınav tuzağı
Sistem adı yetmez; denetim mekanizmasını yaz.
F. Temel haklar teorisi
Özne, yükümlü (devlet / yatay etki tartışması), koruma alanı, müdahale, sınırlama, güvence. Negatif / pozitif statü hakları girişi.
Eşitlik ilkesi hem bağımsız hak hem kesen ilkedir.
G. Sınırlama rejimi
Kanunla sınırlama, Anayasa’nın gösterdiği sebepler, ölçülülük, hakkın özüne dokunmama, laiklik/demokratik toplum düzeni gibi ölçütler (çerçeve, güncel AY).
Sınav zinciri: müdahale var mı → kanun var mı → amaç meşru mu → ölçülü mü?
A. 1982 düzenine giriş
Başlangıç, genel esaslar, temel haklar, organlar, değiştirme. 1. dönem ilkeleri burada somut organ ve usule bağlanır.
Sınavda: “hangi organ, hangi yetki, hangi denetim?”
Hap bilgi
Organ + yetki + denetim üçlüsü.
B. Yasama
TBMM yapısı, yasama dokunulmazlığı, kanun yapımı, bütçe, meclis araştırması/soruşturması (çerçeve). Kanun–CBK ilişkisi ve yetki alanları güncel metinden doğrulanır.
Kanun
TBMM iradesi.
CBK
Anayasal alan + sınır.
Denetim
AYM / siyasi denetim.
Dokunulmazlık
İşlevsel güvence.
C. Yürütme
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi çerçevesinde yürütme tek başlı yapı ve idare (güncel). Atama, kararname, idarenin kanuniliği.
Uydurma organ şeması yazma; güncel AY’ye uy.
Sınav tuzağı
Eski parlamenter şemayı ezbere yapıştırma; güncel sistemi yaz.
D. Yargı
Adli, idari, anayasa yargısı. Bağımsızlık ve tarafsızlık. Hâkimlik teminatı. Uyuşmazlık mahkemesi fikri.
E. Anayasa Mahkemesi
Norm denetimi: iptal ve itiraz. Biçim / esas. Yürürlüğün durdurulması (çerçeve). Siyasi parti kapatma vb. özel yetkiler çerçevede anılır.
Kararların bağlayıcılığı ve yasama–yürütmeye etkisi yazılır.
Hap bilgi
AYM = anayasaya uygunluk denetimi (esas işlev).
F. Bireysel başvuru girişi
Hak ihlali iddiası, yol tüketme, süre, kabul edilebilirlik. Esastan inceleme ve ihlal kararı. AİHM ile ilişki (ikincillik) bir cümleyle bağlanır.
Detay insan hakları dersinde derinleşir; burada kapı ve şart iskeleti yeter.
G. OHAL ve siyasi hayat girişi
OHAL ilanı, süre, CBK/kanun ilişkisi, hak sınırlama rejimi, yargısal denetim imkânı (çerçeve). Siyasi partiler ve seçim hukuku giriş düzeyinde tanınır.
Yıllık entegrasyon
Tip 1 — Hukuk devleti. Tip 2 — Hak sınırlama. Tip 3 — Kuvvetler ayrılığı. Tip 4 — Yasama/CBK. Tip 5 — AYM norm denetimi. Tip 6 — Bireysel başvuru.
Karma soruda önce ilke, sonra organ, en sonda denetim yolu. Güncel 1982 metnini doğrula; eski sistem şemasını yapıştırma.
Sınav tuzağı
Genel esas ile organ cevabını karıştırma; kutuyu seç.
Sınav tekniği (Anayasa Hukuku)
Dicle klasiklerinde I-II-III başlık işe yarar. Hak sorularında ölçülülük; organ sorularında yetki + denetim yazın.
İskelet: (1) kavram/ilke (2) anayasal dayanak (3) organ/usul (4) denetim (5) sonuç.
Hap bilgi
İlke + organ + denetim = yüksek not.
- •İlke ile organı karıştırma
- •Sınırlamada ölçülülüğü yaz
- •AYM yolunu net seç
- •Güncel yürütme sistemini kullan
- 1Tanım kartları
- 2Zihin haritası çiz
- 3Tuzak listesi
- 44 örnek olay süreyle
- 5Karma deneme + yanlış defteri
Ayrım · Soru tipi
Genel esaslar / haklar
Hukuk devleti–kuvvetler–sınırlama
Organlar / denetim
Yasama–yürütme–AYM–bireysel başvuru
1Madde
2Şema
3Örnek
4Quiz
5Yanlış defteri
İşlenmiş örnek olaylar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
2
Örnek 2 — Hukuk devleti
Olay
“Kanun çıktı, hukuk devletidir” cümlesi.
Çözüm iskeleti
Biçimsel asgari. Denetim ve hak boyutu eksik.
Üç ayağı yaz.
3
Örnek 3 — Norm denetimi
Olay
Kanun maddesi Anayasa’ya aykırı iddiası; mahkeme itiraz yoluna başvurur.
Çözüm iskeleti
İtiraz. AYM. Esas/biçim. Sonuç.
Denetim yolunu seç.
4
Örnek 4 — Bireysel başvuru
Olay
Dava bitmeden AYM’ye gidilir.
Çözüm iskeleti
Yol tüketme. Kabul edilemezlik riski.
Önce olağan yollar.
5
Örnek 5 — Kuvvetler
Olay
Yürütme yargı kararına uymaz; “ayrılık” denir, denetim yok.
Çözüm iskeleti
Ayrılık + denge. Yargı kararlarına uyma.
Ayrılık denetimsiz olmaz.
6
Örnek 6 — CBK–kanun
Olay
CBK, kanunun açıkça düzenlediği alanda çelişir.
Çözüm iskeleti
Alan sınırı. Hiyerarşi / aykırılık. AYM denetimi.
Alan + aykırılık yaz.
Kontrol listesi
- 160 sn omurgayı kapalı yazdım
- 2Tanım kartlarını ezberden yazdım
- 3Zihin haritasını çizdim
- 4Tuzak listesinden 5 madde işaretledim
- 5En az 3 örnek olayı süreyle çözdüm
- 6Ölçülülük ve AYM yollarını denedim
- 7PDF’i arşivledim
- 81. ve 2. dönem notlarıyla çapraz tekrar yaptım
Sık sorulanlar
1. dönem / 2. dönem / yıllık farkı ne?
1. dönem genel esaslar (anayasa-1): kavram, hukuk devleti, kuvvetler, hak teorisi. 2. dönem Türk anayasa düzeni (anayasa-2): organlar, AYM, OHAL. Yıllık ikisini birleştirir.
Hükümet sistemi hangi şemayla yazılmalı?
Güncel 1982 Anayasası ve yürürlükteki Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi çerçevesiyle. Eski parlamenter şemayı güncel cevap gibi sunmayın.
PDF nasıl indirilir?
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Ücretli mi?
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.