Çukurova Ticari İşletme Hukuku — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. Şirket organları için şirketler triple notuna bakın.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her olayda: tacir mi, esnaf mı?
• •Acente / komisyoncu: kimin adına?

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •Ticari işletme: gelir sağlamak amacıyla yürütülen faaliyetler bütünü.
• •Tacir: ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten.
• •Tacir sıfatı hak ve borç (defter, unvan, iflasa tabi olma) doğurur.
• •Defter tutma tacirin borcudur; ispat ve cezaî/idarî sonuçlar bağlanır.
• •Cari hesap: karşılıklı alacakların tek hesapta birleşmesi.
• •Acente: sürekli aracılık / sözleşme yapma yetkisi (çerçeve).
• •Yıllık sınavda: tacir/sicil mi, yardımcı kişi/devir mi?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Ticaret hukukunun kapsamı; Ticari işletme; Tacir ve tacir sayılanlar; Tacir olmanın sonuçları; Ticari defterler; Cari hesap; Acentelik; Komisyonculuk ve tellallık.

• •1) Ticaret hukukunun kapsamı
• •2) Ticari işletme
• •3) Tacir ve tacir sayılanlar
• •4) Tacir olmanın sonuçları
• •5) Ticari defterler
• •6) Cari hesap
• •7) Acentelik
• •8) Komisyonculuk ve tellallık

4. Tanım kartları

İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.

5. Pusula maddeler

Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: TTK I. Kitap.

• •1) TTK m.11 vd. — ticari işletme (çerçeve)
• •2) TTK m.12 vd. — tacir (çerçeve)
• •3) TTK m.18 vd. — tacir olmanın sonuçları (çerçeve)
• •4) TTK m.39 vd. — ticaret unvanı (çerçeve)
• •5) TTK m.64 vd. — ticari defterler (çerçeve)
• •6) TTK m.89 vd. — cari hesap (çerçeve)
• •7) TTK m.102 vd. — acentelik (çerçeve)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Esnaf ile taciri karıştırmak.
• •Unvan ile işletme adını aynı sanmak.
• •Tescili “sadece formalite” yazmak — aleniyet ve iyiniyet etkisi.
• •Acente ile komisyoncu rolünü karıştırmak (kimin adına?).
• •Ticari vekilin yetkisini “her şeyi yapar” sanmak — sınırlar vardır.
• •İşletme devrinde alacaklı korumasını unutmak.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: işletme–tacir–unvan–sicil → deneme → defter–acente–devir → karma.

Her soruda etiket: “Tacir sıfatı mı, temsil mi, devir mi?”

• •Hafta 1–3: işletme + tacir + sonuçlar
• •Hafta 4–6: unvan + sicil + ticari iş
• •Hafta 7–10: defter + cari hesap + acente/vekil
• •Hafta 11–14: devir + faiz + haksız rekabet + karma

A. Ticari işletme hukuku nedir?

TTK’nın birinci kitabı ticari işletmeyi, taciri ve ticari hayata özgü kurumları düzenler. Şirketler ve kıymetli evrak ayrı kitaplardadır; burası “kim tacir, işletme nasıl görünür?” sorusunun yeridir.

1. dönem kavram ve sicil omurgasını taşır. Defterler, yardımcı kişiler ve cari hesap 2. döneme kalır.

B. Ticari işletme

Devamlılık, bağımsızlık ve gelir amacı unsurları tartışılır. Esnaf işletmesi sınırı, tacir sıfatının kapısını açar veya kapatır.

İşletmenin devri 2. dönemde derinleşir; 1. dönemde kavram ve unsur bilinir.

• •Tanım unsurları
• •Esnaf sınırı
• •Bağımsızlık
• •Devamlılık

C. Tacir sıfatı

Kendi adına işletme işleten gerçek kişi, ticaret şirketleri ve bazı tüzel kişiler tacirdir. Tacir gibi sorumlu olanlar (işletmeyi kendi adına işleten izlenimi) sınav klasikidir.

Küçük, kısıtlı ve evli kişilerde temsil/izin kuralları bağlanır (kişiler/aile köprüsü).

D. Tacir olmanın sonuçları

Basiretli iş adamı gibi davranma, ticaret unvanı kullanma, defter tutma, basiret ve özen, iflasa tabi olma (işletme/tür çerçevesinde), ticari örf gibi sonuçlar yazılır.

Sınavda “hangi sonuç bu olaya bağlanır?” diye seçici olun.

E. Unvan, işletme adı, sicil

Ticaret unvanı taciri; işletme adı işletmeyi tanıtır. Tescil ve ilan aleniyet sağlar; iyiniyetli üçüncü kişi koruması sicil hukukuyla bağlanır.

Unvanın devri ve korunması haksız rekabetle kesişir.

F. Ticari iş ve ticari hükümler

Bir işin ticari sayılması faiz, ispat ve bazı zamanaşımı/uygulama kurallarını etkiler. Tacirler arası karine ve istisnalar yazılır.

TBK ile TTK çatışmasında ticari hükümlerin önceliği olay tipine göre tartışılır.

G. Haksız rekabet girişi

Dürüstlük kuralına aykırı rekabet fiilleri haksız rekabettir. Aldatıcı reklam, karıştırma, sır ihlali tipik örneklerdir. Dava ve tedbir 2. dönemle bağlanır; 1. dönemde tanım + tipoloji yeterlidir.

A. Ticari defterler

Defter tutma borcu, açılış/kapanış onayları ve saklama süreleri bilinir. Usulüne uygun defterlerin ispat gücü yüksektir; aykırılık ispat ve yaptırım doğurur.

Elektronik defter uygulaması giriş düzeyinde tanınır.

B. Cari hesap

Karşılıklı alacaklar devre sonunda mahsup edilir; bakiye tek alacak/borç hâline gelir. Faiz, haciz ve devir özel kurallara bağlanabilir.

Sınavda “tek tek alacak mı bakiye mi?” sorusu cevap iskeletini belirler.

• •Kuruluş
• •Devre
• •Mahsup
• •Bakiye

C. Acente

Sürekli aracılık veya sözleşme yapma yetkisi acenteliğin omurgasıdır. Ücret, rekabet yasağı, denkleştirme (portföy tazminatı) ve sona erme bilinir.

Acentenin temsili, müvekkili bağlar; yetki aşımı iyiniyet kurallarıyla tartılır.

D. Komisyoncu ve tellal

Komisyoncu kendi adına müvekkil hesabına hareket eder; tellal aracılıkla sınırlıdır. Ücret ve sorumluluk farkı yazılır.

Kıymetli evrak dersiyle kesişim: komisyon konusu sıklıkla senet/mal alım satımıdır.

E. Ticari mümessil ve ticari vekil

Ticari mümessil geniş temsil yetkisine; ticari vekil daha sınırlı yetkiye sahiptir (çerçeve). Yetki sınırının üçüncü kişilere etkisi sicil/ilan ve bilinebilirlikle bağlanır.

Sınavda “bu işlem yetki içinde mi?” diye sorun.

F. Ticari işletmenin devri

Devirle aktif ve kural olarak işletmeye bağlı pasifler geçer; alacaklılara karşı müteselsil sorumluluk süreleri vardır (güncel madde).

Unvanın devri, rekabet yasağı ve işçi hakları kesişim kutularıdır.

G. Ticari faiz ve haksız rekabet derinliği

Ticari işlerde faiz oranı ve işlemiş faiz kuralları TBK’dan farklılaşabilir. Haksız rekabette men, maddi-manevi tazminat ve tedbir iskeleti tamamlanır.

Yıllık entegrasyon

Tip 1 — Tacir/esnaf. Tip 2 — Unvan. Tip 3 — Sicil. Tip 4 — Acente. Tip 5 — Yetki aşımı. Tip 6 — İşletme devri.

Karma olayda tacir sıfatı + acente yetkisi üst üste binebilir. Sıra: kim tacir → kim temsilci → işlem bağlar mı?

Sınav tekniği (Ticari İşletme)

Çukurova klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.

İskelet: (1) sıfat (tacir/işletme) (2) kurum (unvan/sicil/acente…) (3) şart (4) olgu (5) sonuç.

• •Tacir sıfatını ilk yaz
• •Unvan ≠ işletme adı
• •Temsilde kimin adına?
• •Devirde alacaklı korumasını aç