1
Örnek 1 — Donatan ≠ malik
Olay
Gemi A’ya ait; B deniz ticaretinde kullanıyor.
Çözüm iskeleti
Malik A, donatan B. Sorumluluk ve yetki donatana bağlanır (olay tipine göre).
Sıfatı ayır.
Ücretsiz ders notu · Ankara · Çankaya · taslak iskelet
Çankaya Deniz Ticareti Hukuku — Yıllık Tam Not
1. + 2. dönem birleşik; deniz ticareti hukuku için “tek cilt” not. Mal–kişi + sözleşme–kaza.
Çankaya (Ankara) öğrencileri için Deniz Ticareti Hukuku yıllık (tam paket) notudur. Deniz ticareti tam omurga · gemi + sözleşmeler + deniz kazaları · dönemlik + yıllık program. Amaç: gemi–donatan iskeleti ile navlun–konişmento–avarya dilini sınavda bozmadan yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
1. Bu notu nasıl kullanacaksın?
Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. TTK Beşinci Kitap omurgadır; uluslararası taşıma rejimleri olay tipine göre eklenir.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek → PDF.
Hap bilgi
Yıllık paket: Gemiden konişmentoya, donatandan avarya ve çatmaya tek omurga.
- •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
- •Her olayda: gemi/sıfat + sözleşme tipi
- •Konişmento ve avarya şartlarını ayrı yaz
Deniz Ticareti · Yıllık
1. yarı
- ·Gemi
- ·Donatan
- ·Sicil
2. yarı
- ·Navlun
- ·Konişmento
- ·Avarya
Yöntem
- ·Sıfat seç
- ·Sözleşme seç
Köprü
- ·TTK
- ·Uluslararası
2. 60 saniyede omurga
Sesli oku, kapat, yaz.
- •Deniz ticareti hukuku: gemi ve deniz yolu ile taşıma/ticaret ilişkileri (TTK V. Kitap omurgası).
- •Gemi: denizde yüzmeye elverişli, kendi itişiyle hareket edebilen araç (çerçeve tanım).
- •Donatan: gemiyi deniz ticaretinde kullanan kişi; gemi malikinden ayrılabilir.
- •Navlun sözleşmesi: yükün deniz yoluyla taşınması.
- •Çarter: gemi veya gemi alanının kiralanması (zaman / sefer).
- •Konişmento: taşıma belgesi; ispat, temsil, devir işlevleri.
- •Yıllık sınavda: gemi/donatan mı, navlun/avarya/çatma mı?
1
Gemi / sıfat
2
Sözleşme tipi
3
Belge (konişmento)
4
Hasar veya kaza
5
Sorumluluk / sınır
6
Sonuç
3. Kavram haritası ve omurga
Omurga: Deniz ticareti hukukunun konusu ve kaynakları; Gemi kavramı ve sınıflandırma; Donatan ve gemi maliki; Gemi adamları ve kaptan girişi; Deniz ticareti sözleşmeleri haritası; Navlun (yük taşıma) sözleşmesi; Çarter sözleşmeleri; Konişmento.
Hap bilgi
1. + 2. dönem birleşik; deniz ticareti hukuku için “tek cilt” not. Mal–kişi + sözleşme–kaza.
- •1) Deniz ticareti hukukunun konusu ve kaynakları
- •2) Gemi kavramı ve sınıflandırma
- •3) Donatan ve gemi maliki
- •4) Gemi adamları ve kaptan girişi
- •5) Deniz ticareti sözleşmeleri haritası
- •6) Navlun (yük taşıma) sözleşmesi
- •7) Çarter sözleşmeleri
- •8) Konişmento
4. Tanım kartları
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Gemi
Denizde yüzmeye elverişli ve kendi itme gücüyle hareket edebilen araçtır (TTK çerçevesi). Yüzme yeteneği ve itiş unsurları ayırıcıdır; her deniz aracı gemi sayılmaz.
Donatan
Gemiyi kendi adına deniz ticaretinde kullanan kişidir. Malik ile donatan farklı kişiler olabilir; sorumluluk ve yetki bu sıfata bağlanır.
Gemi sicili
Geminin kimlik, mülkiyet ve rehin gibi hukuki durumunun tescil edildiği resmî sicildir. Aleniyet ve ispat işlevi görür.
Navlun sözleşmesi
Taşıyanın yükü deniz yoluyla bir limandan diğerine taşımayı, taşıtanın da navlun ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Taşıyan özeni ve teslim borcu merkezdedir.
Çarter
Geminin tamamının veya bir bölümünün, belirli bir süre veya sefer için kullanıma bırakıldığı sözleşmedir. Zaman çarteri / sefer çarteri ayrımı bilinir.
Konişmento
Taşıyanın yükü teslim aldığını gösteren, taşıma sözleşmesini ispatlayan ve (çoğu durumda) yük üzerindeki hakkı temsil eden kıymetli evrak niteliğindeki belgedir.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| 1. yarı | 2. yarı | Gemi/sıfat mı sözleşme/kaza mı? |
| Sicil | Konişmento | Gemi kaydı mı yük belgesi mi? |
| Rehin | Navlun alacağı | Güvence mi taşıma ücreti mi? |
| Çatma | Avarya | Çarpışma mı ortak fedakârlık mı? |
5. Pusula dayanaklar
TTK deniz ticareti hükümleri ana kaynaktır. Madde numarası yazacaksanız güncel metinden doğrulayın.
Sınav tuzağı
Uydurma madde / uluslararası rejim adı yazmayın.
- •1) TTK Beşinci Kitap — deniz ticareti (çerçeve; güncel metin)
- •2) TTK — gemi tanımı ve sicil (çerçeve)
- •3) TTK — donatan, kaptan, gemi adamları (çerçeve)
- •4) TTK — navlun / taşıma (çerçeve; güncel metin)
- •5) TTK — çarter (çerçeve)
- •6) TTK — konişmento (çerçeve)
6. Sınav tuzağı defteri
Finalde puanı bu liste taşır.
- •Donatan ile gemi malikini her zaman aynı sanmak.
- •Her deniz aracını gemi saymak — tanım unsurları.
- •Gemi rehnini taşınır rehniyle eşitlemek — sicil rejimi.
- •Çarter ile navlunu her zaman aynı sanmak.
- •Konişmentoyu “sadece makbuz” sanmak — devir/temsil işlevi.
- •Genel avaryayı her hasara yaymak — ortak tehlike + bilerek fedakârlık.
Yıllık kullanım kılavuzu
Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: gemi–donatan–sicil → rehin → navlun–çarter–konişmento → avarya–çatma–sınırlı sorumluluk → karma.
Her soruda: “Gemi/sıfat? Sözleşme tipi? Belge? Kaza mı sorumluluk mu?”
Hap bilgi
Yıllık başarı = doğru sıfat + doğru sözleşme + doğru belge.
- •Hafta 1–3: gemi + donatan + kaptan
- •Hafta 4–6: sicil + rehin + donatma iştiraki
- •Hafta 7–10: navlun + çarter + konişmento
- •Hafta 11–14: avarya + çatma + sınırlı sorumluluk + karma
A. Deniz ticareti hukuku nedir?
Gemi, donatan ve deniz yolu taşıma ilişkilerini düzenler. TTK V. Kitap omurgadır; uluslararası sözleşmeler ve teamül tamamlar. 1. dönem “mal ve kişi” iskeletini, 2. dönem “sözleşme ve kaza”yı taşır.
Hap bilgi
Gemi + donatan + sicil = 1. dönem omurgası.
B. Gemi
Tanım unsurları, gemi türleri (yük, yolcu, balıkçı…), bayrak ve milliyet. Gemi ile deniz aracı ayrımı sınavda puan getirir.
- •Yüzme elverişliliği
- •İtiş gücü
- •Bayrak / milliyet
- •Sınıflandırma (işlev)
C. Donatan ve malik
Malik mülkiyet; donatan işletme sıfatıdır. Donatanın gemi adamı seçimi, emir ve sorumluluk alanı. İşletme devri senaryoları.
Malik
Mülkiyet.
Donatan
İşletme / ticaret.
Kaptan
Gemide yönetim.
Gemi adamı
Mürettebat.
D. Kaptan ve gemi adamları
Kaptanın temsil yetkisi, gemi ve yük üzerindeki sorumluluk, acil kararlar. Gemi adamı sözleşmesi / iş hukuku köprüsü sınırlı çerçevede.
Sınav tuzağı
Kaptan yetkisini “sıradan müdür” diye küçümseme.
E. Gemi sicili ve mülkiyet
Tescil, terkin, düzeltme. Mülkiyet kazanma ve devir. İyi niyetle sicile güven. Yabancı bayrak / tescil gerilimi giriş düzeyinde.
Hap bilgi
Sicil = aleniyet + rehin/mülkiyet güveni.
F. Gemi rehni ve gemi alacakları
Rehinin kuruluşu, sıra, paraya çevirme. Kanunî gemi alacakları (imtiyazlı alacaklar) girişi — 2. dönemde avarya/çatma ile bağlanır.
G. Donatma iştiraki
Pay, yönetim, temsil, sorumluluk. Ortaklık hukukundan farkları. Sona erme.
A. Sözleşme haritası
Navlun, çarter, yolcu taşıma, römorkaj. Taraflar: taşıyan, taşıtan, yükleten, alıcı, çarterer. Sınavda önce sözleşme tipini seç.
Hap bilgi
Tip seç → borçlar → belge → sorumluluk.
B. Navlun sözleşmesi
Kuruluş, taşıyanın özen borcu, yükleme–boşaltma, gecikme, hasar ve zıya. Sorumluluktan kurtulma sebepleri ve ispat. Navlun alacağı ve rehin.
Taşıyan
Taşıma + özen.
Taşıtan
Navlun + yük bilgisi.
Hasar
Sorumluluk / istisna.
Teslim
Alıcı + konişmento.
C. Çarter
Sefer çarteri: belirli sefer. Zaman çarteri: süre. Bareboat (çıplak gemi) girişi. Off-hire, demurrage (sürastarya) kavramları çerçevede.
Sınav tuzağı
Çarter tipini yazmadan sorumluluk dağıtma.
D. Konişmento
İşlev üçlüsü: makbuz, ispat, (çoğu halde) kıymetli evrak / temsil. Nama / emre / hamile. Temiz / kirli konişmento. Sahtecilik ve çelişki.
Hap bilgi
Konişmento = belge + hak + ispat.
E. Avarya
Genel avarya şartları: ortak tehlike, bilerek fedakârlık/masraf, makullük, başarı (çerçeve). Özel avarya: tek tarafa ait hasar. York–Antwerp kuralları girişi.
F. Çatma, kurtarma, yardım
Çatmada kusur ve zarar paylaşımı. Kurtarma ücreti; gönüllülük ve başarı. Yardım ile kurtarma ayrımı çerçevede.
G. Sınırlı sorumluluk
Donatanın belirli alacaklarda sorumluluğunu sınırlama imkânı (TTK / uluslararası rejim çerçevesi). Kasten / ağır kusurda sınırın kalkması. Zamanaşımı ve yetki notu.
Yıllık entegrasyon
Tip 1 — Gemi/donatan. Tip 2 — Sicil/rehin. Tip 3 — Navlun hasarı. Tip 4 — Konişmento. Tip 5 — Genel avarya. Tip 6 — Çatma/sınırlı sorumluluk.
Uydurma madde ve uluslararası rejim adı yazma; TTK omurgası + “hangi sözleşme uygulanır?” sorusu.
Sınav tuzağı
Sigorta hukuku notuyla karıştırma; deniz sigortası ayrı köprü.
Sınav tekniği (Deniz Ticareti)
Çankaya klasiklerinde I-II-III başlık işe yarar. Önce sıfat ve sözleşme tipi, sonra belge ve sorumluluk.
İskelet: (1) gemi/donatan (2) sözleşme tipi (3) belge (4) hasar/kaza (5) sorumluluk/sınır.
Hap bilgi
Doğru sıfat + doğru sözleşme = yüksek not.
- •Donatan / malik ayır
- •Navlun / çarter ayır
- •Konişmento işlevini yaz
- •Genel avarya şartlarını sırala
- 1Tanım kartları
- 2Zihin haritası çiz
- 3Tuzak listesi
- 44 örnek olay süreyle
- 5Karma deneme + yanlış defteri
Ayrım · Soru tipi
Gemi / donatan / sicil
Mal–kişi–rehin–iştirak
Navlun / avarya / çatma
Sözleşme–belge–kaza–sınır
1Madde
2Şema
3Örnek
4Quiz
5Yanlış defteri
İşlenmiş örnek olaylar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
2
Örnek 2 — Gemi tanımı
Olay
Motoru olmayan yüzer depo “gemi” sayılır mı?
Çözüm iskeleti
İtiş / yüzme unsurları. Tanım testi.
Unsurları yaz.
3
Örnek 3 — Konişmento
Olay
Alıcı konişmento olmadan yük ister; banka finansmanı var.
Çözüm iskeleti
Temsil / teslim işlevi. Hamil / hak. Banka teminatı.
Belgeyi kim tutuyor?
4
Örnek 4 — Genel avarya
Olay
Fırtınada yükün bir kısmı denize atılır; masraf paylaşımı istenir.
Çözüm iskeleti
Ortak tehlike + bilerek fedakârlık. Genel avarya mı?
Şartları tek tek yaz.
5
Örnek 5 — Sicil
Olay
Rehin tescilsiz kurulmak istenir.
Çözüm iskeleti
Gemi rehni sicil rejimi. Geçerlilik / üçüncü kişi.
Sicili unutma.
6
Örnek 6 — Çarter tipi
Olay
Zaman çarterinde yük hasarı; kim sorumlu?
Çözüm iskeleti
İşletme / navigasyon ayrımı. Sözleşme hükümleri. Taşıyan sıfatı.
Önce çarter tipi.
Kontrol listesi
- 160 sn omurgayı kapalı yazdım
- 2Tanım kartlarını ezberden yazdım
- 3Zihin haritasını çizdim
- 4Tuzak listesinden 5 madde işaretledim
- 5En az 3 örnek olayı süreyle çözdüm
- 6Donatan/navlun/konişmento ayrımını denedim
- 7PDF’i arşivledim
- 81. ve 2. dönem notlarıyla çapraz tekrar yaptım
Sık sorulanlar
1. dönem / 2. dönem / yıllık farkı ne?
1. dönem gemi–donatan–sicil–rehin–donatma iştiraki; 2. dönem navlun–çarter–konişmento–avarya–çatma–sınırlı sorumluluk; yıllık ikisini birleştirir.
Sigorta hukuku notuyla birlikte mi?
Deniz sigortası kesişir ama ayrı derstir. Bu not TTK deniz ticareti omurgasını taşır; sigorta için sigorta hukuku triple’ına bakın.
PDF nasıl indirilir?
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Ücretli mi?
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.