BAU Hukuka Giriş / Temel Kavramlar — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. Sonraki dogmatik derslerin ortak alfabesidir; ezber listeden çok örnekli tanım hedeflenir.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her kavram: tanım + karşıt + örnek
• •Kaynak ve hiyerarşiyi şemayla tekrar et

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •Hukuk: toplumda bağlayıcı kurallar ve kurumlar bütünü.
• •Ahlak ve dinden ayrılır; etkileşim vardır.
• •Kaynak: Anayasa, kanun, CBK/tüzük–yönetmelik, örf, içtihat (çerçeve).
• •Uygulama: somut olaya kuralı taşımak.
• •Yorum: lafzî, sistematik, tarihsel, amaçsal.
• •Boşluk: kıyas, yaratıcı faaliyet (TMK m.1 köprüsü).
• •Yıllık sınavda: kavram/kaynak mı, yorum/yargı mı?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Hukukun tanımı ve işlevleri; Hukuk–ahlak–din ilişkisi; Hukukun kaynakları; Normlar hiyerarşisi; Hukukun uygulanması; Yorum yöntemleri; Kanun boşluğu ve kıyas; Yargı örgütü girişi.

• •1) Hukukun tanımı ve işlevleri
• •2) Hukuk–ahlak–din ilişkisi
• •3) Hukukun kaynakları
• •4) Normlar hiyerarşisi
• •5) Hukukun uygulanması
• •6) Yorum yöntemleri
• •7) Kanun boşluğu ve kıyas
• •8) Yargı örgütü girişi

4. Tanım kartları

İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.

5. Pusula dayanaklar

Anayasa ve TMK m.1–2 köprü dayanaklardır. Amaç madde yarışı değil; kavramı dayanağa bağlamaktır.

• •1) Anayasa — üst norm ve temel haklar (çerçeve)
• •2) Anayasa m.2 — hukuk devleti (köprü)
• •3) TMK m.1 — kanunun uygulanması / örf / hâkim (çerçeve)
• •4) TMK m.1 — uygulama, örf, hâkim (çerçeve)
• •5) TMK m.2 — dürüstlük / hakkın kötüye kullanılması
• •6) Anayasa — yargı bağımsızlığı / yargı yolu (çerçeve)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Hukuku yalnız “kanun maddesi” sanmak — kurum + uygulama da hukuk.
• •Ahlak ile hukuku tamamen aynı veya tamamen ayrı sanmak.
• •Hiyerarşiyi ezberleyip aykırılık sonucunu unutmak.
• •Yorumu “istediğim anlam” sanmak — yöntem + gerekçe.
• •Kıyası sınırsız kullanmak — cezada kıyas yasağı köprüsü.
• •Her uyuşmazlığı aynı mahkemeye yazmak — yargı kolu.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: tanım–kaynak–hiyerarşi → hak/dal → yorum–yargı → yaptırım → karma.

Her soruda: “Kavram mı? Kaynak mı? Uygulama/yargı mı?”

• •Hafta 1–3: hukuk nedir + ahlak/din + kaynaklar
• •Hafta 4–6: hiyerarşi + hak + kamu/özel
• •Hafta 7–10: yorum + boşluk + yargı örgütü
• •Hafta 11–14: dava/ispat + yaptırım + karma

A. Hukuka giriş ne işe yarar?

Sonraki tüm dogmatik derslerin ortak dilini kurar. Sınavda tanım + örnek + karşıt kavram beklenir. 1. dönem kavram ve kaynak omurgasını taşır; yorum, yargı ve uygulama 2. döneme kalır.

B. Hukuk–ahlak–din

Ortak alan: dürüstlük, zarar vermeme. Ayrım: yaptırım türü, kaynak, evrensellik iddiası. Uç cümleler zayıftır: “hiç ilişki yok / tamamen aynı”.

• •Bağlayıcılık
• •Yaptırım
• •Kaynak
• •Kapsam (kişi / inanç)

C. Kaynaklar

Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (yetki sınırıyla), tüzük/yönetmelik, tebliğ; örf ve âdet; içtihat ve doktrin yardımcı kaynaktır (çerçeve).

Yazılı kaynak önceliği ile örfün tamamlayıcı rolü TMK m.1 köprüsüyle yazılır.

D. Normlar hiyerarşisi

Üst norm altı bağlar. Anayasaya aykırı kanun / kanuna aykırı yönetmelik sonuçları bilinir (iptal, yokluk tartışması çerçevede).

Sınav cümlesi: “Hangi norm üstün? Aykırılığın sonucu ne?”

E. Hak ve yükümlülük

Hak sahibi, yükümlü, konu. Mutlak hak herkese; nispi hak belirli kişiye karşı. Kamu hakkı / özel hak ayrımı girişi.

Hak ehliyeti / fiil ehliyeti ayrımı kişi hukuku köprüsüdür (TMK).

F. Kamu / özel hukuk

Kamu: devlet–birey, üstünlük, idare–ceza–anayasa. Özel: eşitler arası, medeni–borçlar–ticaret. Karma alanlar: iş, tüketici, çevre.

G. Dal haritası (giriş)

Anayasa, idare, ceza, usul; medeni, borçlar, ticaret, iş. Amaç ezber liste değil; “bu uyuşmazlık hangi dalda?” sorusuna cevap verebilmek.

A. Uygulama ve yorum

Olay → kural bulma → yorum → sonuç. Lafzî yorum başlangıçtır; sistem, tarih ve amaç tamamlar.

Sınavda yöntem adı + bir cümle gerekçe yazılır.

B. Boşluk ve kıyas

Gerçek boşluk / sahte boşluk tartışması çerçevede. Kıyas özel hukukta mümkün; cezada kıyas yasağı (lehe olanlar ayrı).

Hâkimin hukuk yaratması keyfilik değildir; gerekçe ve ilke gerekir.

C. Yargı örgütü

Adli yargı (hukuk–ceza), idari yargı, Anayasa Mahkemesi, uyuşmazlık mercileri (çerçeve). İlk derece / istinaf / temyiz fikri.

Görev ve yetki ayrımı usul dersinin kapısıdır; burada isim ve işlev yeter.

D. Dava ve ispat fikri

Talep sonucu, taraf, merc, süre, harç fikri. İspat yükü ve delil çeşitleri (belge, tanık, bilirkişi, keşif) giriş düzeyinde.

Hukuki dinlenilme hakkı ve adil yargılanma köprüsü.

E. Yaptırımlar

Ceza yaptırımı, hukuki tazminat, idari yaptırım, geçersizlik/iptal, cebri icra. Aynı fiil birden fazla yaptırım doğurabilir (ceza + tazminat).

F. Hukuk devleti sentezi

Kanunilik, belirlilik, yargısal denetim, temel haklar. 1. dönem kaynak ve hiyerarşi buraya bağlanır.

G. Kavram tekrarı

Hak, borç, hukuki işlem, hukuki fiil, ehliyet, süre, zamanaşımı / hak düşürücü süre ayrımı (giriş). Sonraki derslerin iskeleti burada sabitlenir.

Yıllık entegrasyon

Tip 1 — Tanım. Tip 2 — Kaynak/hiyerarşi. Tip 3 — Hak türü. Tip 4 — Dal seçimi. Tip 5 — Yorum. Tip 6 — Yargı kolu/yaptırım.

Dogmatik derslere köprü: her kavram bir üst derste geri döner. Uydurma madde yazma; çerçeve dayanak yeterli.

Sınav tekniği (Hukuka Giriş)

BAU klasiklerinde kısa tanım + örnek + ayrım puan getirir. 60 dk / 3–4 soruda planlı yazın.

İskelet: (1) tanım (2) unsur/ayrım (3) örnek (4) köprü dayanak.

• •Tanımı tek cümlede kur
• •Karşıt kavramı yaz
• •Bir somut örnek ver
• •Kaynak/hiyerarşi sorularında sonuç yaz