AYBÜ Roma Hukuku — 2. Dönem Notu

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya 2. Dönem (Bahar) kapsamına göre kesilmiştir. Latince terim + Türkçe işlev + (mümkünse) modern köprü üçlüsü hedeflenir.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her terim: Latince | işlev | modern bağ
• •Ezber listeden çok kurum haritası

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •Res: mallar; mancipi / nec mancipi, taşınır–taşınmaz köprüsü.
• •Mülkiyet (dominium) ve iyelik (possessio) ayrılır.
• •Obligatio: dare, facere, praestare — borç içeriği.
• •Sözleşme türleri: emptio venditio, locatio, societas, mandatum…
• •Delicta: haksız fiil ailesi (furtum, damnum, iniuria…).
• •Actio: dava hakkı; usul dönemleri (legis actio, formulare, cognitio).

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Eşya (res) sınıflandırması; Mülkiyet ve iyelik; Ayni haklar ve devir (mancipatio, traditio); Borç ilişkisi (obligatio); Sözleşmeler; Haksız fiiller (delicta); Actio ve yargılama usulü; Justinianus ve modern etki.

• •1) Eşya (res) sınıflandırması
• •2) Mülkiyet ve iyelik
• •3) Ayni haklar ve devir (mancipatio, traditio)
• •4) Borç ilişkisi (obligatio)
• •5) Sözleşmeler
• •6) Haksız fiiller (delicta)
• •7) Actio ve yargılama usulü
• •8) Justinianus ve modern etki

4. Tanım kartları

İşler tanım = işlev fısıldayan cümle.

5. Pusula dayanaklar / anahtarlar

Birincil metinler tarihsel derlemelerdir. Modern köprü için TMK/TBK kurum adları yeter; uydurma Latince alıntı yasak.

• •1) Res mancipi / nec mancipi — devir biçimi (çerçeve)
• •2) Emptio venditio — satım (çerçeve)
• •3) Locatio conductio — kira / istisna / hizmet (çerçeve)
• •4) Delicta — furtum, damnum iniuria datum, iniuria (çerçeve)
• •5) Formulalı usul — intentio, condemnatio (çerçeve)
• •6) TBK / TMK — Roma kökenli kurumlar (satım, vekâlet, rehin…)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Dominium ile possessio’yu eşitlemek.
• •Her borcu modern TBK tipi sanmak — actio odaklı düşün.
• •Mancipatio / traditio devir farkını atlamak.
• •Justinianus’u “tek kanun koyucu hikâye” sanmak — derleme + reform.
• •Latince isim yığıp kurum işlevi yazmamak.

A. Eşya (res)

Res corporales / incorporales; mancipi / nec mancipi. Devir: mancipatio, in iure cessio, traditio. Usucapio (kazandırıcı zamanaşımı) girişi.

Modern taşınır–taşınmaz ve tescil ile köprü kurulur; birebir eşleme yapılmaz.

B. Mülkiyet ve iyelik

Dominium ex iure Quiritium. İyelik koruması (interdicta). İyi niyetli iyelik ve zamanaşımı bağlantısı.

C. Obligatio

Edim türleri: dare, facere, praestare. Stricti iuris / bonae fidei sözleşmeler. Temerrüt ve imkânsızlık girişi.

D. Sözleşmeler

Konsensüel: satım, kira (locatio), ortaklık, vekâlet. Real / verbal / litteris sözleşmeler çerçevede anılır.

Modern TBK özel borç ilişkilerine köprü: satım, kira, vekâlet, eser.

E. Delicta

Furtum (hırsızlık), damnum iniuria datum (zarar), iniuria (hakaret/saldırı). Cezaî–tazminî karışık karakter. Modern haksız fiil ile köprü.

F. Actio ve usul

Legis actiones, formulalı usul, cognitio extra ordinem. Formula parçaları: intentio, demonstratio, condemnatio (çerçeve).

Hak–dava birlikteliği modern sübjektif hak anlayışından farklı vurgulanır.

G. Justinianus ve modern etki

Corpus Iuris Civilis parçaları ve işlevi. Ortaçağ glosatörleri, usus modernus, Fransız–Alman kodifikasyonları, Türk medeni hukukuna resepsiyon hattı.

Sınav cümlesi: “Bu Roma kurumu bugün TBK/TMK’de nasıl dönüştü?”

Sınav tekniği (Roma Hukuku)

AYBÜ klasiklerinde tanım + ayrım + modern köprü puan getirir. 60 dk / 2–3 soruda planlı yazın.

İskelet: (1) kurum (2) Latince ad (3) işlev (4) ayrım (5) modern bağ.

• •Latince adı doğru yaz
• •İşlevi bir cümlede ver
• •Karşıt kurumu ayır
• •TMK/TBK köprüsü ekle