AHBV Roma Hukuku — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. Latince terim + Türkçe işlev + (mümkünse) modern köprü üçlüsü hedeflenir.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her terim: Latince | işlev | modern bağ
• •Ezber listeden çok kurum haritası

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •Roma hukuku: antik Roma’nın özel hukuk omurgası; modern kıta Avrupası’nın kökü.
• •Dönemler: monarşi–cumhuriyet–prensip–dominat (çerçeve).
• •Ius civile / ius gentium / ius naturale ayrımı bilinir.
• •Res: mallar; mancipi / nec mancipi, taşınır–taşınmaz köprüsü.
• •Mülkiyet (dominium) ve iyelik (possessio) ayrılır.
• •Obligatio: dare, facere, praestare — borç içeriği.
• •Yıllık sınavda: kişi/kaynak mı, res/obligatio/actio mu?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Roma hukukunun önemi ve modern etkiye girişi; Tarihsel dönemler; Hukuk türleri: civile, gentium, naturale; Hukuk kaynakları; Eşya (res) sınıflandırması; Mülkiyet ve iyelik; Ayni haklar ve devir (mancipatio, traditio); Borç ilişkisi (obligatio).

• •1) Roma hukukunun önemi ve modern etkiye girişi
• •2) Tarihsel dönemler
• •3) Hukuk türleri: civile, gentium, naturale
• •4) Hukuk kaynakları
• •5) Eşya (res) sınıflandırması
• •6) Mülkiyet ve iyelik
• •7) Ayni haklar ve devir (mancipatio, traditio)
• •8) Borç ilişkisi (obligatio)

4. Tanım kartları

İşler tanım = işlev fısıldayan cümle.

5. Pusula dayanaklar / anahtarlar

Birincil metinler tarihsel derlemelerdir. Modern köprü için TMK/TBK kurum adları yeter; uydurma Latince alıntı yasak.

• •1) Corpus Iuris Civilis — Justinianus derlemesi (çerçeve; 2. dönem bağ)
• •2) Institutions / Digesta / Codex / Novellae iskeleti (giriş)
• •3) XII Levha — erken dönem kaynak (çerçeve)
• •4) Res mancipi / nec mancipi — devir biçimi (çerçeve)
• •5) Emptio venditio — satım (çerçeve)
• •6) Locatio conductio — kira / istisna / hizmet (çerçeve)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Ius gentium’u modern uluslararası kamu hukuku sanmak.
• •Pater familias’ı bugünkü baba velayetiyle eşitlemek.
• •Latince terimi ezberleyip işlev yazmamak.
• •Dominium ile possessio’yu eşitlemek.
• •Her borcu modern TBK tipi sanmak — actio odaklı düşün.
• •Mancipatio / traditio devir farkını atlamak.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: dönemler–ius–kaynak → kişi/aile → res/dominium → obligatio/actio → Justinianus–modern → karma.

Her soruda: “Kurum ne? Latince adı? Modern köprü?”

• •Hafta 1–3: tarih + ius türleri + kaynaklar
• •Hafta 4–6: kişi + aile + miras girişi
• •Hafta 7–10: res + mülkiyet + borçlar
• •Hafta 11–14: actio + usul + Corpus + modern + karma

A. Neden Roma hukuku?

Kıta Avrupası medeni hukukunun kavram fabrikasıdır: kişi, eşya, borç, dava. Sınavda “tarih hikâyesi” değil, kurum + modern köprü puan getirir.

1. dönem kaynak ve kişi–aile omurgasını taşır; eşya–borç–actio 2. döneme kalır.

B. Tarihsel dönemler

Krallık, cumhuriyet, prensip (principatus), dominat. Klasik hukuk (yaklaşık I–III. yy) ve postklasik dönem ayrımı bilinir.

Justinianus derlemesi geç dönem sentezidir; 2. dönemde açılır.

• •Erken dönem / XII Levha
• •Klasik hukukçular
• •Praetor hukuku
• •İmparatorluk anayasaları

C. Ius civile – gentium – naturale

Üçlü şema sınav klasiğidir. Civile dar, gentium geniş ve pratik, naturale ölçüt / ideal. Karıştırmayın.

D. Kaynaklar

Yasa, plebisit, senato kararı, praetor buyruğu, hukukçu görüşü (responsa), imparator anayasası. Hangi dönemde hangisinin ağır bastığı yazılır.

Jurisprudentia: hukuk biliminin yaratıcı rolü.

E. Kişi ve statü

Persona. Özgür / köle; yurttaş / Latin / yabancı; sui iuris / alieni iuris. Capitis deminutio (statü kaybı) girişi.

Ehliyet: hak ehliyeti ile fiil ehliyeti modern dilde köprülenir; Roma’da potestas altında olmak fiil alanını daraltır.

F. Aile

Agnatik aile, potestas, manus’lu / manus’suz evlilik, velayet, vesayet (tutela) ve cura. Kadın ve çocukların hukuki konumu tarihsel çerçevede yazılır.

G. Miras girişi

Yasal miras ve vasiyet. Heres, legatum. Detay fakültelere göre değişir; iskelet: kime ne geçer, vasiyet özgürlüğü sınırları.

A. Eşya (res)

Res corporales / incorporales; mancipi / nec mancipi. Devir: mancipatio, in iure cessio, traditio. Usucapio (kazandırıcı zamanaşımı) girişi.

Modern taşınır–taşınmaz ve tescil ile köprü kurulur; birebir eşleme yapılmaz.

B. Mülkiyet ve iyelik

Dominium ex iure Quiritium. İyelik koruması (interdicta). İyi niyetli iyelik ve zamanaşımı bağlantısı.

C. Obligatio

Edim türleri: dare, facere, praestare. Stricti iuris / bonae fidei sözleşmeler. Temerrüt ve imkânsızlık girişi.

D. Sözleşmeler

Konsensüel: satım, kira (locatio), ortaklık, vekâlet. Real / verbal / litteris sözleşmeler çerçevede anılır.

Modern TBK özel borç ilişkilerine köprü: satım, kira, vekâlet, eser.

E. Delicta

Furtum (hırsızlık), damnum iniuria datum (zarar), iniuria (hakaret/saldırı). Cezaî–tazminî karışık karakter. Modern haksız fiil ile köprü.

F. Actio ve usul

Legis actiones, formulalı usul, cognitio extra ordinem. Formula parçaları: intentio, demonstratio, condemnatio (çerçeve).

Hak–dava birlikteliği modern sübjektif hak anlayışından farklı vurgulanır.

G. Justinianus ve modern etki

Corpus Iuris Civilis parçaları ve işlevi. Ortaçağ glosatörleri, usus modernus, Fransız–Alman kodifikasyonları, Türk medeni hukukuna resepsiyon hattı.

Sınav cümlesi: “Bu Roma kurumu bugün TBK/TMK’de nasıl dönüştü?”

Yıllık entegrasyon

Tip 1 — Ius civile/gentium. Tip 2 — Status. Tip 3 — Dominium/possessio. Tip 4 — Obligatio/sözleşme. Tip 5 — Actio. Tip 6 — Modern resepsiyon.

Latince terimi yalnız bırakma; bir cümle işlev ekle. Uydurma tarih ve alıntı yazma.

Sınav tekniği (Roma Hukuku)

AHBV klasiklerinde tanım + ayrım + modern köprü puan getirir. 60 dk / 2–3 soruda planlı yazın.

İskelet: (1) kurum (2) Latince ad (3) işlev (4) ayrım (5) modern bağ.

• •Latince adı doğru yaz
• •İşlevi bir cümlede ver
• •Karşıt kurumu ayır
• •TMK/TBK köprüsü ekle