Anadolu Medeni Usul (HMK) — Yıllık Tam Not

1. Bu notu nasıl kullanacaksın?

Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. Dönemlik program kendi yarısını; yıllık veya bütüncül tekrar yıllık paketi kullanır.

Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.

• •PDF: “PDF indir / Yazdır” → Ctrl+P → PDF olarak kaydet
• •Her olayda: görev/yetki mi, dava şartı mı, ispat mı, kanun yolu mı?
• •Süre başlangıcını (tebliğ/tefhım) sabitle

2. 60 saniyede omurga

Sesli oku, kapat, yaz.

• •Usul, maddi hakkın yargıdaki yol haritasıdır.
• •Görev kamu düzeni; yetki kural olarak ilk itiraz.
• •Dava şartı eksikse esas incelenmez (re’sen).
• •İspat yükü: iddia eden ispat eder (kural).
• •Delil: senet, tanık, bilirkişi, keşif, yemin… serbest + bağlayıcı ayrımı.
• •Tahkikat: iddia–savunma–delil toplanır; preklüzyon unutulmaz.
• •Yıllık sınavda: kapı/çerçeve mi, ispat/hüküm/kanun yolu mu?

3. Kavram haritası ve omurga

Omurga: Medeni yargılamanın ilkeleri; Görev; Yetki; Taraflar ve taraf ehliyeti; İspat yükü ve karineler; Delil sistemleri; Tahkikat ve sözlü yargılama; Islah, feragat, kabul, sulh.

• •1) Medeni yargılamanın ilkeleri
• •2) Görev
• •3) Yetki
• •4) Taraflar ve taraf ehliyeti
• •5) İspat yükü ve karineler
• •6) Delil sistemleri
• •7) Tahkikat ve sözlü yargılama
• •8) Islah, feragat, kabul, sulh

4. Tanım kartları

İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.

5. Pusula maddeler

Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: HMK.

• •1) HMK m.1 vd. — kapsam ve ilkeler (çerçeve)
• •2) HMK m.1–4 civarı / görev hükümleri — görev (çerçeve)
• •3) HMK m.5 vd. — yetki (çerçeve)
• •4) HMK m.50 vd. — taraflar (çerçeve)
• •5) HMK m.187 vd. — ispat (çerçeve)
• •6) HMK m.189 vd. — deliller (çerçeve)
• •7) HMK m.137 vd. — tahkikat (çerçeve)
• •8) HMK m.176 vd. — ıslah (çerçeve)

6. Sınav tuzağı defteri

Finalde puanı bu liste taşır.

• •Görev ile yetkiyi karıştırmak.
• •İlk itirazı süre kaçırınca hâlâ ileri sürmek.
• •Dava şartı ile ilk itirazı aynı sanmak.
• •Delili “sonradan bulurum” sanmak — usulî preklüzyon.
• •İstinaf ile temyizi aynı süre/sebep sanmak.
• •İhtiyati tedbiri nihai hüküm sanmak.

Yıllık kullanım kılavuzu

Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: görev–yetki–dava şartı → deneme → ispat–hüküm–istinaf → karma deneme.

Her soruda etiket: “Kapı mı, çerçeve mi, ispat mı, kanun yolu mı?”

• •Hafta 1–3: ilkeler + görev + yetki
• •Hafta 4–7: taraf + dava şartı + dava türü + dilekçe
• •Hafta 8–11: ispat + delil + tahkikat
• •Hafta 12–14: hüküm + istinaf/temyiz + tedbir + karma

A. HMK ve usulün işlevi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özel hukuk uyuşmazlıklarının yargıda nasıl çözüleceğini düzenler. Maddi hak ne kadar güçlü olursa olsun, usul hatası hakkı yarı yolda bırakabilir.

1. dönem “kapı ve çerçeve”dir: doğru mahkeme, doğru taraf, doğru dava türü, doğru süre. 2. dönem ispat, hüküm ve kanun yollarını taşır.

B. Yargılama ilkeleri

Tasarruf, taraflarca getirilme, hukuki dinlenilme, aleniyet, usul ekonomisi, dürüst davranma gibi ilkeler somut sorularda “hangi ilke ihlal?” diye sorulur.

Hâkimin rolü ile tarafların yükü ayrılır. Resen araştırma istisnaları özel hükümle gelir.

• •Tasarruf ilkesi
• •Taraflarca getirilme
• •Hukuki dinlenilme hakkı
• •Usul ekonomisi
• •Dürüst davranma

C. Görev ve yetki

Görev: mahkeme türü; kamu düzeni; re’sen; yanlışlıkta görevsizlik kararı ve gönderim. Yetki: yer; genel kural davalının yerleşim yeri; sözleşmelerde, taşınmazda, haksız fiilde özel yetki.

Sınav cümlesi: “Bu görev mi yetki mi?” Sonra sonuç ve itiraz yolu.

D. Taraflar

Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davaya vekâlet ehliyeti ayrılır. Taraf sıfatı (aktif/pasif husumet) esasa yakındır ama usul sorularında sık karışır.

Dava arkadaşlığı, fer’i müdahale, asli müdahale giriş düzeyinde tanınır. Temsil ve vekâlet belgesi eksikliği sonuç doğurur.

E. Dava şartları ve ilk itirazlar

Dava şartları (görev, yargı yolu, hukuki yarar, kesin hüküm engeli vb. — madde listesi) re’sen kontrol edilir. Eksikse dava usulden reddedilebilir.

İlk itirazlar (yetki, tahkim vb.) kural olarak cevap dilekçesinde ileri sürülür. Kaçırılan ilk itiraz düşer; dava şartı düşmez.

F. Dava türleri

Eda, tespit, inşai (yenilik doğuran) davalar talep sonucunu belirler. Belirsiz alacak ve kısmi dava gibi özel türler ispat ve harç stratejisini değiştirir.

Sınavda önce “ne talep ediliyor?” yazın; sonra türe uygun şartlar.

• •Eda
• •Tespit
• •Inşai
• •Belirsiz alacak / kısmi (çerçeve)

G. Süreler, tebligat, dilekçeler aşaması

Usul süreleri, hak düşürücü süreler ve zamanaşımı karıştırılmaz. Tatil, tebligat ve ek süre kuralları olayda işaretlenir.

Dava dilekçesi – cevap – cevaba cevap – ikinci cevap iskeleti iddia ve savunmanın sınırını çizer. Islah ve değiştirme yasağı 2. dönemle bağ kurar; 1. dönemde çerçeve bilinir.

A. İspat yükü ve karineler

Kim neyi iddia ediyorsa kural olarak o ispat eder. Kanuni karine, ispat yükünü karşı tarafa kaydırır. Fiilî karine ve emareler takdiri alanda kalır.

Sınavda önce “ne iddia ediliyor?”, sonra “ispat yükü kimde?”, en sonda “hangi delil türü?” yazın.

B. Deliller

Senet (ve senetle ispat zorunluluğu / istisnaları), tanık, bilirkişi, keşif, yemin, delil sözleşmesi iskeleti bilinir. Kesin delil hâkimi bağlar; takdiri delil serbestçe değerlendirilir.

Elektronik delil ve belge kavramı güncel uygulamada sık sorulur; şekil ve bütünlük tartışılır.

• •Senet / belge
• •Tanık
• •Bilirkişi
• •Keşif
• •Yemin
• •Kesin vs takdiri

C. Tahkikat ve usulî işlemler

Tahkikatta iddia ve savunma incelenir, deliller toplanır, gerekirse tahkikat sona erdirilir. Islah, feragat, kabul, sulh yargılamayı etkiler.

Preklüzyon: belirli aşamadan sonra iddia/delil getirme sınırlanır. “Sonradan aklıma geldi” tek başına yetmez.

D. Hüküm ve kesinleşme

Hüküm nihai karardır; tefhim ve tebliğ süreleri kanun yolu takvimini başlatır. Gerekçeli karar ile kısa karar ayrımı pratikte önemlidir.

Kesin hüküm: aynı taraf, aynı konu, aynı sebep üçlüsünde yeniden davayı engeller. Kesinleşme ≠ mutlaka temyizden geçme; süre geçmesi de kesinleştirir.

E. Kanun yolları: istinaf ve temyiz

İstinaf: bölge adliye mahkemesi; maddi + hukuki denetim (kanuni çerçeve). Temyiz: Yargıtay; esasen hukuka uygunluk. Süre, dilekçe, teminat ve kesinlik sınırı olayda yazılır.

Kanun yararına temyiz, yargılamanın iadesi gibi olağanüstü yollar giriş düzeyinde tanınır.

F. Geçici hukuki korumalar

İhtiyati tedbir ve delil tespiti en sık sorulanlardır. İhtiyati haciz İİK’ya yakındır ama HMK ile birlikte düşünülür. Şart, teminat, itiraz, uygulama süresi yazılır.

Geçici koruma nihai hüküm değildir; esas yargılamayı garanti etmez, riski yönetir.

G. Yargılama giderleri

Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti kural olarak haksız çıkan tarafa yüklenir; kısmen kabulde oranlama yapılabilir. Harç ve delil avansı pratik tuzaklardır.

2. dönem finalinde “esas + usul + gider” üçlüsünü kapatmak yüksek not getirir.

Yıllık entegrasyon: sık soru tipleri

Tip 1 — Görev/yetki. Tip 2 — Dava şartı. Tip 3 — İspat yükü. Tip 4 — Delil. Tip 5 — İstinaf süresi. Tip 6 — İhtiyati tedbir.

Karma olayda yanlış mahkeme + geç delil + kanun yolu üst üste binebilir. Sıra: kapı → çerçeve → ispat → karar → denetim.

Sınav tekniği (HMK / Medeni Usul)

Anadolu klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.

İskelet: (1) usul sorunu adlandır (2) kural (3) istisna (4) olgu (5) sonuç kararı (görevsizlik, ret, kabul, bozma…).

• •Görev ≠ yetki ilk cümlede
• •Dava şartı / ilk itiraz ayrımı
• •İspat yükünü iddia başına yaz
• •Kanun yolu süresini tebliğden kur