1
Örnek 1 — Yabancı unsur
Olay
İki Türk, Ankara’da TBK satımı yapar; mal Türkiye’dedir.
Çözüm iskeleti
Yabancı unsur yok. MÖHUK uygulanmaz. İç hukuk.
Önce yabancı unsur sor.
PDF indir
Tarayıcı yazdırma penceresini açın → hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçin.
Windows: Ctrl+P · Mac: Cmd+P
Dosya adı önerisi: tokat__devletler-ozel-donem-1.pdf
Ücretsiz ders notu · Tokat · TOGÜ · taslak iskelet
Yabancı unsur, nitelendirme, bağlama noktaları, atıf, kamu düzeni, doğrudan uygulanan kurallar; kişi halleri ve aile hukuku bağlama omurgası. Güz finalinde “kapsam + bağlama + istisna” bozulmadan yazarsınız.
TOGÜ (Tokat) öğrencileri için Devletler Özel Hukuku / MÖHUK 1. dönem (güz) notudur. MÖHUK · 1. yarı (yabancı unsur, nitelendirme, bağlama, kamu düzeni, kişi–aile statüsü). Amaç: yabancı unsurlu uyuşmazlıkta uygulanacak hukuku, yetkiyi ve tanıma–tenfizi sınavda bozmadan yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
Bu dosya 1. Dönem (Güz) kapsamına göre kesilmiştir. 5718 s. MÖHUK omurgadır; madde numarası uydurulmaz, kategori + bağlama noktası yazılır.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
1. dönem: Yabancı unsur var mı, hangi hukuk uygulanır? Bağlama kapısı burada açılır.
Kapı
Bağlama
İstisna
Statü
Sesli oku, kapat, yaz.
Omurga: Devletler özel hukukunun konusu; Yabancı unsur ve kapsam; Nitelendirme (karakterizasyon); Bağlama kuralları ve bağlama noktaları; Atıf (renvoi) girişi; Kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kurallar; Kişi halleri ve ehliyet; Aile hukuku bağlama girişi.
Hap bilgi
Yabancı unsur, nitelendirme, bağlama noktaları, atıf, kamu düzeni, doğrudan uygulanan kurallar; kişi halleri ve aile hukuku bağlama omurgası. Güz finalinde “kapsam + bağlama + istisna” bozulmadan yazarsınız.
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Yabancı unsur
Uyuşmazlığın birden fazla hukuk düzeniyle bağlantı kurmasını sağlayan olgudur: taraf vatandaşlığı/meskeni, işlem yeri, malın bulunduğu yer, zarar yeri vb.
Bağlama kuralı
Belirli bir hukuki ilişki kategorisi için uygulanacak hukuku, seçilen bağlama noktası üzerinden gösteren kuraldır.
Nitelendirme
Somut olayın hangi bağlama kuralı kategorisine girdiğinin belirlenmesidir. Kutu yanlış seçilirse sonuç bozulur.
Kamu düzeni (ordre public)
Yabancı hukukun uygulanmasının veya yabancı kararın sonuçlarının, for’un temel değerleriyle açıkça bağdaşmaması hâlinde devreye giren istisna mekanizmasıdır. Dar yorumlanır.
Doğrudan uygulanan kural
Bağlama kuralına bakılmaksızın, for’un veya ilgili ülkenin zorunlu nitelikteki kurallarının doğrudan uygulanmasıdır (uluslararası zorunlu normlar çerçevesi).
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| Bağlama kuralı | Maddi hukuk | Hangi hukuk mu ne diyor mu? |
| Vatandaşlık | Mutat mesken | Hangi bağlama noktası? |
| Kamu düzeni | Doğrudan kural | İstisna mı emredici uygulama mı? |
| Nitelendirme | Bağlama | Kutu mu nokta mı? |
5718 s. MÖHUK ana kaynaktır. Bağlama ve tenfiz şartları metinden doğrulanır; ezbere uydurma yasak.
Sınav tuzağı
Uydurma madde / şart listesi yazmayın.
Finalde puanı bu liste taşır.
Hangi ülkenin maddi hukuku uygulanır sorusunu cevaplar. Usulde milletlerarası yetki ve tanıma–tenfiz ayrı katmanlardır; 1. dönem bağlama omurgasını taşır.
Sınav iskeleti: yabancı unsur → nitelendirme → bağlama → istisna.
Hap bilgi
Önce kutu (nitelendirme), sonra bağlama noktası.
Tek taraflı yabancılık yeter; “ne kadar yabancı?” tartışması bağlama yoğunluğuyla ilgilidir. Saf iç ilişki MÖHUK dışındadır.
Örnek: yabancı uyruklu taraf, yurtdışında akdedilen sözleşme, yurtdışındaki taşınmaz.
Sözleşme mi haksız fiil mi? Evlilik mi nişan mı? Kutu for hukukuna göre mi yoksa başka yaklaşımlarla mı belirlenir? Klasik tartışma: lex fori ağırlıklıdır; sınavda bilinçli cümle yazılır.
Yanlış kutu = yanlış bağlama kuralı.
Sınav tuzağı
Madde ezberi nitelendirmenin yerini tutmaz.
Vatandaşlık, mutat mesken, ikametgâh, işlem yeri, ifa yeri, malın bulunduğu yer, zarar yeri, tarafların seçimi (party autonomy).
Hiyerarşi ve alternatif bağlama kuralları olay tipine göre yazılır.
Vatandaşlık
Kişi hallerinde sık.
Mutat mesken
Fiili merkez.
Sözleşme yeri
Akdin yapıldığı yer.
Seçim
Tarafların hukuk seçimi.
Atıf: yabancı hukukun kendi MÖHUK’u for’a veya üçüncü hukuka gönderebilir (kabul/red rejimine dikkat; güncel MÖHUK).
Kamu düzeni: sonuç odaklı, istisnai. Doğrudan uygulanan kurallar: bağlama zincirini kesebilir.
Hap bilgi
Kamu düzeni = son kapı, ilk kapı değil.
Hak ve fiil ehliyeti, isim, vesayet gibi statü konuları bağlama kurallarına tabidir. Çifte vatandaşlık / vatansızlık özel durumlardır (çerçeve).
Evliliğin kuruluşu, genel hükümler, boşanma, velayet, nafaka gibi alanlarda ayrı bağlama kuralları vardır. 2. dönemde sözleşme ve yetkiyle birleşir.
Uydurma madde numarası yazma; kategoriyi ve bağlama noktasını yaz.
TOGÜ klasiklerinde I-II-III başlık işe yarar. 60 dk / 2–3 soruda önce kutu, sonra bağlama veya yetki.
İskelet: (1) yabancı unsur (2) nitelendirme (3) bağlama/istisna (4) yetki (5) tanıma/tenfiz.
Hap bilgi
Doğru kutu + doğru nokta = yüksek not.
Ayrım · Soru tipi
Bağlama / istisna
Nitelendirme–bağlama–kamu düzeni
Yetki / tenfiz
Milletlerarası yetki–tanıma–tenfiz
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
Olay
İki Türk, Ankara’da TBK satımı yapar; mal Türkiye’dedir.
Çözüm iskeleti
Yabancı unsur yok. MÖHUK uygulanmaz. İç hukuk.
Önce yabancı unsur sor.
Olay
Yabancı unsurlu uyuşmazlık; öğrenci “sözleşme” der, olay haksız fiildir.
Çözüm iskeleti
Yanlış kutu. Yanlış bağlama. Sonuç bozulur.
Kutuyu gerekçeyle seç.
Olay
Yabancı hukuk for’dan biraz farklıdır; öğrenci kamu düzeni der.
Çözüm iskeleti
Dar yorum. “Açıkça bağdaşmazlık” eşiği. Aşırı kullanım hata.
Kamu düzeni istisnadır.
Olay
Kişi hali; vatandaşlık ve mutat mesken çatışır.
Çözüm iskeleti
Kanunî hiyerarşi / özel kural. Çifte vatandaşlık.
Noktayı kanundan seç.
1. dönem yabancı unsur–nitelendirme–bağlama–kişi/aile; 2. dönem sözleşme/haksız fiil/eşya–yetki–tanıma/tenfiz; yıllık ikisini birleştirir.
Kategori ve bağlama noktası asıldır. Numara yazacaksanız güncel 5718 s. metinden doğrulayın; uydurma yasak.
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.