1
Örnek 1 — Acente denkleştirme
Olay
Uzun yıllar portföy oluşturan acentenin sözleşmesi feshedilir; denkleştirme ister.
Çözüm iskeleti
Acentelik sona erme. Denkleştirme şartları. Hesap iskeleti.
Portföy emeği = denkleştirme kutusu.
PDF indir
Tarayıcı yazdırma penceresini açın → hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçin.
Windows: Ctrl+P · Mac: Cmd+P
Dosya adı önerisi: rize__ticari-isletme-donem-2.pdf
Ücretsiz ders notu · Rize · RTEÜ · taslak iskelet
Ticari defterler, cari hesap, acentelik, komisyonculuk, tellallık, ticari mümessil/vekil, işletmenin devri, ticari faiz. Bahar finalinin ağır topu.
RTEÜ (Rize) öğrencileri için Ticari İşletme Hukuku 2. dönem (bahar) notudur. TTK Ticari İşletme · 2. yarı (defterler, cari hesap, acente–komisyoncu, ticari vekil, devir, faiz). Amaç: tacir sıfatını, sicil/unvanı ve yardımcı kişi–devir rejimini doğru yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
Bu dosya 2. Dönem (Bahar) kapsamına göre kesilmiştir. Şirket organları için şirketler triple notuna bakın.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
2. dönem: Defterler, cari hesap, acente–komisyoncu, ticari vekil, işletme devri. İşletmenin işleyişi.
Kayıt
Yardımcı
Devir
Sonuç
Sesli oku, kapat, yaz.
Omurga: Ticari defterler; Cari hesap; Acentelik; Komisyonculuk ve tellallık; Ticari mümessil ve ticari vekil; Ticari işletmenin devri; Ticari faiz; Haksız rekabet derinleştirme (dava/yaptırım).
Hap bilgi
Ticari defterler, cari hesap, acentelik, komisyonculuk, tellallık, ticari mümessil/vekil, işletmenin devri, ticari faiz. Bahar finalinin ağır topu.
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Ticari defterler
Tacirin tutmakla yükümlü olduğu yevmiye, envanter ve defter-i kebir gibi kayıtlardır. Usulüne uygunluk ispat gücünü etkiler.
Cari hesap
İki kişinin para, mal, hizmet ve diğer hususlardan doğan alacaklarını devre sonlarında mahsup ederek bakiyeyi belirledikleri sözleşmedir.
Acente
Bir sözleşmeyi sürekli olarak bir tacir hesabına yapmayı veya aracılığı meslek edinen kişidir. Yetki ve ücret rejimi TTK’da özeldir.
Komisyoncu
Ücret karşılığında kendi adına ve müvekkili hesabına kıymetli evrak ve taşınır alım satımıyla uğraşan kişidir (çerçeve).
Ticari işletmenin devri
İşletmenin malvarlığı unsurlarıyla bir bütün olarak devridir. Borçların geçişi ve alacaklılara karşı sorumluluk özel kurallara tabidir.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| Acente | Komisyoncu | Başkası adına mı kendi adına mı? |
| Ticari mümessil | Ticari vekil | Yetki geniş mi dar mı? |
| Cari hesap bakiyesi | Tek alacak | Mahsup sonrası mı ayrı mı? |
| İşletme devri | Mal satışı | Bütün mü tek mal mı? |
Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: TTK I. Kitap.
Sınav tuzağı
Uydurma madde no yazmayın; TTK metninden doğrulayın.
Finalde puanı bu liste taşır.
Defter tutma borcu, açılış/kapanış onayları ve saklama süreleri bilinir. Usulüne uygun defterlerin ispat gücü yüksektir; aykırılık ispat ve yaptırım doğurur.
Elektronik defter uygulaması giriş düzeyinde tanınır.
Hap bilgi
Defter = yükümlülük + ispat aracı.
Karşılıklı alacaklar devre sonunda mahsup edilir; bakiye tek alacak/borç hâline gelir. Faiz, haciz ve devir özel kurallara bağlanabilir.
Sınavda “tek tek alacak mı bakiye mi?” sorusu cevap iskeletini belirler.
Sürekli aracılık veya sözleşme yapma yetkisi acenteliğin omurgasıdır. Ücret, rekabet yasağı, denkleştirme (portföy tazminatı) ve sona erme bilinir.
Acentenin temsili, müvekkili bağlar; yetki aşımı iyiniyet kurallarıyla tartılır.
Yetki
Aracılık / yapma.
Ücret
Komisyon.
Rekabet
Yasak / sınır.
Denkleştirme
Sona ermede.
Komisyoncu kendi adına müvekkil hesabına hareket eder; tellal aracılıkla sınırlıdır. Ücret ve sorumluluk farkı yazılır.
Kıymetli evrak dersiyle kesişim: komisyon konusu sıklıkla senet/mal alım satımıdır.
Sınav tuzağı
Kimin adına? Acente/komisyoncu ayrımının anahtarı.
Ticari mümessil geniş temsil yetkisine; ticari vekil daha sınırlı yetkiye sahiptir (çerçeve). Yetki sınırının üçüncü kişilere etkisi sicil/ilan ve bilinebilirlikle bağlanır.
Sınavda “bu işlem yetki içinde mi?” diye sorun.
Devirle aktif ve kural olarak işletmeye bağlı pasifler geçer; alacaklılara karşı müteselsil sorumluluk süreleri vardır (güncel madde).
Unvanın devri, rekabet yasağı ve işçi hakları kesişim kutularıdır.
Hap bilgi
Devir = bütün + alacaklı koruması.
Ticari işlerde faiz oranı ve işlemiş faiz kuralları TBK’dan farklılaşabilir. Haksız rekabette men, maddi-manevi tazminat ve tedbir iskeleti tamamlanır.
RTEÜ klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.
İskelet: (1) sıfat (tacir/işletme) (2) kurum (unvan/sicil/acente…) (3) şart (4) olgu (5) sonuç.
Hap bilgi
Doğru sıfat + doğru kurum = yüksek not.
Ayrım · Soru tipi
Sıfat / sicil
İşletme + tacir + unvan + sicil + ticari iş
İşleyiş / devir
Defter + acente/vekil + cari hesap + devir
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
Olay
Uzun yıllar portföy oluşturan acentenin sözleşmesi feshedilir; denkleştirme ister.
Çözüm iskeleti
Acentelik sona erme. Denkleştirme şartları. Hesap iskeleti.
Portföy emeği = denkleştirme kutusu.
Olay
Ticari vekil, yetki belgesinde olmayan büyük bir satışı imzalar; karşı taraf sicile güvenmiştir.
Çözüm iskeleti
Yetki türü. Sınır. Üçüncü kişi iyiniyeti. Bağlanma.
Yetki + görünüş + iyiniyet.
Olay
İşletme devredilir; eski borç için alacaklı yeni işletmeciyi de takip eder.
Çözüm iskeleti
Pasiflerin geçişi. Müteselsil sorumluluk süresi. İhbar.
Devir alacaklıyı korur.
Olay
Taraflar tek tek faturaları dava konusu eder; karşı taraf cari hesap savunması yapar.
Çözüm iskeleti
Cari hesap var mı? Mahsup. Bakiye alacağı. Haciz/devir.
Bakiye mi tek alacak mı?
1. dönem işletme–tacir–unvan–sicil–ticari iş; 2. dönem defter–cari hesap–acente/vekil–devir; yıllık ikisini birleştirir.
Bu not ticari işletme ve tacir omurgasıdır. AŞ/limited organları için şirketler triple notunu kullanın.
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.