1
Örnek 1 — Görev–yetki
Olay
Davacı yanlış mahkemede açar; davalı hem görev hem yetki itirazı yapar.
Çözüm iskeleti
Görev re’sen / kamu düzeni. Yetki ilk itiraz süresi. Sonuçlar ayrı yazılır.
Görev ≠ yetki.
PDF indir
Windows: Ctrl+P → Hedef: “PDF olarak kaydet” → Kaydet.
Mac: Cmd+P → PDF → “PDF olarak kaydet”.
Dosya: maltepe__hmk-donem-1.pdf · kişisel arşiv · ticari satış yok
Ücretsiz premium not · İstanbul · Maltepe
Usul ilkeleri, görev–yetki, taraflar, dava şartları, dava türleri, süreler ve dilekçeler aşaması. Güz finalinde “nereye / kim / ne dava?” bozulmadan yazarsınız.
Maltepe (İstanbul) öğrencileri için Hukuk Muhakemeleri Kanunu — medeni usul — 1. dönem (güz) notudur. HMK · 1. yarı (ilkeler, görev–yetki, taraflar, dava şartları, dava türleri, süreler, dilekçeler aşaması). Amaç: doğru mercie, doğru sürede, doğru delil ve kanun yoluyla yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır; medeni usul dersiyle hizalıdır.
Bu dosya 1. Dönem (Güz) kapsamına göre kesilmiştir. Dönemlik program kendi yarısını; yıllık veya bütüncül tekrar yıllık paketi kullanır.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
1. dönem: Doğru mercie, doğru sürede, doğru usulle — yargılama kapısı burada açılır.
Kapı
Çerçeve
Dava
Süre
Sesli oku, kapat, yaz.
Omurga: Medeni yargılamanın ilkeleri; Görev; Yetki; Taraflar ve taraf ehliyeti; Dava şartları ve ilk itirazlar; Dava türleri; Süreler ve tebligat girişi; Dilekçeler aşaması.
Hap bilgi
Usul ilkeleri, görev–yetki, taraflar, dava şartları, dava türleri, süreler ve dilekçeler aşaması. Güz finalinde “nereye / kim / ne dava?” bozulmadan yazarsınız.
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
Görev
Uyuşmazlığın hangi tür mahkemede (asliye hukuk, sulh hukuk vb.) görüleceğidir. Kamu düzenine ilişkindir; re’sen gözetilir.
Yetki
Aynı tür mahkemeler arasında yer bakımından hangi mahkemenin bakacağıdır. Genel ve özel yetki kuralları vardır; kural olarak ilk itirazdır.
Dava şartı
Mahkemenin esasa girebilmesi için varlığı veya yokluğu aranan şartlardır. Eksikliği re’sen dikkate alınır.
İlk itiraz
Davalının, kural olarak cevap dilekçesinde ileri sürmesi gereken usulî itirazlardır (ör. yetki). Süresi kaçırılırsa düşer.
Eda davası
Davalının bir şey vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm edilmesini isteyen davadır. Tespit ve inşai davalardan ayrılır.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| Görev | Yetki | Mahkeme türü mü yer mi? |
| Dava şartı | İlk itiraz | Re’sen mi süreye bağlı mı? |
| Eda | Tespit | Mahkûmiyet mi açıklama mı? |
| Taraf ehliyeti | Dava ehliyeti | Hak öznesi mi usul işlemi mi? |
Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: HMK.
Sınav tuzağı
Uydurma madde no yazmayın; HMK metninden doğrulayın.
Finalde puanı bu liste taşır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özel hukuk uyuşmazlıklarının yargıda nasıl çözüleceğini düzenler. Maddi hak ne kadar güçlü olursa olsun, usul hatası hakkı yarı yolda bırakabilir.
1. dönem “kapı ve çerçeve”dir: doğru mahkeme, doğru taraf, doğru dava türü, doğru süre. 2. dönem ispat, hüküm ve kanun yollarını taşır.
Hap bilgi
Usul kazanmadan maddi hak zor yürür.
Tasarruf, taraflarca getirilme, hukuki dinlenilme, aleniyet, usul ekonomisi, dürüst davranma gibi ilkeler somut sorularda “hangi ilke ihlal?” diye sorulur.
Hâkimin rolü ile tarafların yükü ayrılır. Resen araştırma istisnaları özel hükümle gelir.
Görev: mahkeme türü; kamu düzeni; re’sen; yanlışlıkta görevsizlik kararı ve gönderim. Yetki: yer; genel kural davalının yerleşim yeri; sözleşmelerde, taşınmazda, haksız fiilde özel yetki.
Sınav cümlesi: “Bu görev mi yetki mi?” Sonra sonuç ve itiraz yolu.
Sınav tuzağı
Görev ≠ yetki. Kamu düzeni eşiği farklıdır.
Görev
Mahkeme türü · re’sen.
Yetki
Yer · kural: ilk itiraz.
Sonuç
Görevsizlik / yetkisizlik.
Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davaya vekâlet ehliyeti ayrılır. Taraf sıfatı (aktif/pasif husumet) esasa yakındır ama usul sorularında sık karışır.
Dava arkadaşlığı, fer’i müdahale, asli müdahale giriş düzeyinde tanınır. Temsil ve vekâlet belgesi eksikliği sonuç doğurur.
Dava şartları (görev, yargı yolu, hukuki yarar, kesin hüküm engeli vb. — madde listesi) re’sen kontrol edilir. Eksikse dava usulden reddedilebilir.
İlk itirazlar (yetki, tahkim vb.) kural olarak cevap dilekçesinde ileri sürülür. Kaçırılan ilk itiraz düşer; dava şartı düşmez.
Hap bilgi
Dava şartı = re’sen. İlk itiraz = süreye bağlı.
Eda, tespit, inşai (yenilik doğuran) davalar talep sonucunu belirler. Belirsiz alacak ve kısmi dava gibi özel türler ispat ve harç stratejisini değiştirir.
Sınavda önce “ne talep ediliyor?” yazın; sonra türe uygun şartlar.
Usul süreleri, hak düşürücü süreler ve zamanaşımı karıştırılmaz. Tatil, tebligat ve ek süre kuralları olayda işaretlenir.
Dava dilekçesi – cevap – cevaba cevap – ikinci cevap iskeleti iddia ve savunmanın sınırını çizer. Islah ve değiştirme yasağı 2. dönemle bağ kurar; 1. dönemde çerçeve bilinir.
Sınav tuzağı
Süre türünü adlandırmadan “kaçırdı” demeyin.
Maltepe klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.
İskelet: (1) usul sorunu adlandır (2) kural (3) istisna (4) olgu (5) sonuç kararı (görevsizlik, ret, kabul, bozma…).
Hap bilgi
Doğru usul kapısı + doğru süre = yüksek not.
Ayrım · Soru tipi
Kapı / çerçeve
Görev–yetki–dava şartı–dava türü–dilekçe
İspat / denetim
İspat–delil–hüküm–istinaf/temyiz–tedbir
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
Olay
Davacı yanlış mahkemede açar; davalı hem görev hem yetki itirazı yapar.
Çözüm iskeleti
Görev re’sen / kamu düzeni. Yetki ilk itiraz süresi. Sonuçlar ayrı yazılır.
Görev ≠ yetki.
Olay
Aynı konuda kesinleşmiş hüküm varken yeniden dava açılır.
Çözüm iskeleti
Kesin hüküm engeli dava şartıdır. Re’sen gözetilir. Esasa girilmez.
Dava şartı eksik = esas yok.
Olay
Davacı “borcun varlığını tespit” ister; aslında ifa da istemektedir.
Çözüm iskeleti
Tespit mi eda mı? Hukuki yarar. Talep sonucu netleştirme.
Talep = dava türü.
Olay
Davalı yetki itirazını tahkikat ortasında ilk kez ileri sürer.
Çözüm iskeleti
İlk itiraz kural olarak cevapla. Geç ileri sürülürse düşer (istisnalar dikkatli).
İlk itiraz takvimi tut.
1. dönem ilkeler–görev–yetki–dava şartları–dava türleri–dilekçeler; 2. dönem ispat–tahkikat–hüküm–kanun yolları–geçici korumalar; yıllık ikisini birleştirir.
Evet, hizalıdır. Fakültede “Medeni Usul Hukuku” adıyla okutulan HMK omurgasıdır.
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet. Kişisel kullanım.
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.