1
Örnek 1 — Süre
Olay
İşlem tebliğ edilir; davacı 90. günde iptal davası açar. Özel süre yoktur.
Çözüm iskeleti
Genel dava açma süresi. Hak düşürücü karakter. İlk inceleme ret riski.
Takvim tut; süre kapıdır.
PDF indir
Tarayıcı yazdırma penceresini açın → hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçin.
Windows: Ctrl+P · Mac: Cmd+P
Dosya adı önerisi: dokuz-eylul__idari-yargilama-yillik.pdf
Ücretsiz ders notu · İzmir · DEÜ · taslak iskelet
1. + 2. dönem birleşik; idari yargılama için “tek cilt” not. Maddi idare için idare hukuku triple’ına bakın.
DEÜ (İzmir) öğrencileri için İdari Yargılama Hukuku (İYUK) yıllık (tam paket) notudur. İdari yargılama tam omurga · iptal + tam yargı + kanun yolu · dönemlik + yıllık program. Amaç: doğru mercie, doğru sürede, doğru dava ve tedbiri yazmak. Fakülte dönemlik program kullansa da üçlü set esnek kullanılır.
Bu sayfa genel çekirdek iskelettir; fakülteye özgü derin yazım dalga dalga güncellenir. Bağlayıcı olan OBS, dönem duyurusu ve sorumlu öğretim elemanıdır.
Bu dosya Yıllık (Tam paket) kapsamına göre kesilmiştir. İdari işlem unsurları için idare hukuku triple notunu kullanın.
Sıra: 60 sn omurga → tanım kartları → tuzaklar → bölümler → örnek olay → PDF.
Hap bilgi
Yıllık paket: Kapı şartlarından iptal, tam yargı ve kanun yoluna kadar tek omurga.
1. yarı
2. yarı
Taraf
Yöntem
Sesli oku, kapat, yaz.
Omurga: İdari yargının işlevi ve ilkeleri; Yargı teşkilatı; Görev ve yetki; Dava ehliyeti ve menfaat; Tam yargı davası; İptal–tam yargı ilişkisi; Yürütmenin durdurulması; Yargılama usulü ve ispat.
Hap bilgi
1. + 2. dönem birleşik; idari yargılama için “tek cilt” not. Maddi idare için idare hukuku triple’ına bakın.
İşler tanım = unsur fısıldayan cümle.
İptal davası
İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya amaç yönünden hukuka aykırılığının tespiti ve iptali için açılan davadır.
Menfaat ihlali
Dava açabilmek için ilgilinin meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmiş olmasıdır. Ehliyetten ayrı ama birlikte aranır.
Dava açma süresi
İdari davanın kanunda öngörülen süre içinde açılması şartıdır. Süreler hak düşürücüdür; tebliğ/ilan/öğrenme başlangıcı kritiktir.
Tam yargı davası
İdari eylem veya işlem nedeniyle uğranılan zararın tazmini ya da idari işleme bağlı bir hakkın tanınması için açılan davadır.
Yürütmenin durdurulması
Dava sonuçlanana kadar idari işlemin uygulanmasının geçici olarak durdurulması tedbiridir. İki şart birlikte aranır (çerçeve).
İstinaf (idari yargı)
İlk derece idari yargı kararlarının bölge idare mahkemesinde denetlendiği kanun yoludur.
| A | B | Ayırıcı soru |
|---|---|---|
| 1. yarı | 2. yarı | Kapı/iptal mi tam yargı/yol mu? |
| Görev | Yetki | Tür mü yer mi? |
| İptal | Tam yargı | İptal mi tazminat mı? |
| YD | Esas | Geçici mi nihai mi? |
Soru tipine göre dayanaklar. Güncel metin: İYUK + özel kanunlar.
Sınav tuzağı
Uydurma süre yazmayın; İYUK/özel kanundan doğrulayın.
Finalde puanı bu liste taşır.
Dönemlik okuyan kendi yarısını, yıllık okuyan bu tam paketi kullanır. Öneri: görev–süre–iptal → deneme → tam yargı–YD–istinaf → karma.
Her soruda: “Kapı açık mı? Hangi dava? Hangi tedbir/yol?”
Hap bilgi
Yıllık başarı = doğru kapı + doğru dava türü + doğru süre.
İdari yargılama, idarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunu yargı yoluyla denetler. Maddi idare hukuku “işlem nedir?” sorusunu; bu ders “nasıl dava edilir?” sorusunu cevaplar.
1. dönem kapı ve iptal omurgasını taşır. Tam yargı, YD ve kanun yolları 2. döneme kalır.
Hap bilgi
Kapı: görev + yetki + ehliyet + menfaat + süre.
İdare mahkemeleri, vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay iskeleti bilinir. İlk derece / istinaf / temyiz rolleri yazılır.
Tek hâkimli / heyetli yargılama ve özel daireler çerçevede tanınır.
Görev kamu düzenindendir; re’sen gözetilir. Yetki yer kurallarına bağlıdır; itiraz ve gönderim sonuçları ayrı yazılır.
Bağlantılı davalar ve birleştirme girişi tanınır.
Sınav tuzağı
Görev ≠ yetki. Karıştırma puan kaybettirir.
Görev
Mahkeme türü · re’sen.
Yetki
Yer · kural + istisna.
Sonuç
Görevsizlik / yetkisizlik.
Dava ehliyeti ve taraf sıfatı ile menfaat ihlali birlikte aranır. Menfaat meşru, kişisel ve güncel olmalıdır; dernek/ meslek örgütü menfaati özel tartışılır.
Sübjektif ehliyet ile objektif iptal (bazı düzenleyici işlemler) doktrini çerçevede bilinir.
Süreler hak düşürücüdür. Başlangıç: tebliğ, ilan, öğrenme (olay tipine göre). Özel kanunlardaki süreler genel kuralı bozar.
Süre aşımı ilk incelemede ret sebebidir. Uydurma süre yazmayın; güncel İYUK/özel kanunu doğrulayın.
Hap bilgi
Süre = kapı. Kaçarsa esas konuşulmaz.
Konu: kesin ve yürütülebilir idari işlem. Sebepler: yetki, şekil, sebep, konu, amaç aykırılığı (idare hukuku unsurlarıyla bağ).
İptal kararı işlemi geçmişe etkili ortadan kaldırır (kural); uygulanması ve idarenin uyması ayrı sonuçtur.
Görev, yetki, ehliyet, menfaat, süre, husumet, kesin ve yürütülebilir işlem gibi şartlar ilk incelemede denetlenir. Eksiklikte ret veya süre verilir (çerçeve).
Konu: zarar veya idari işleme bağlı hak. Unsurlar: idari eylem/işlem, zarar, illiyet, hukuka aykırılık/sorumluluk bağı (idare hukuku sorumlulukla bağ).
Dava açma süresi ve idari mercie başvuru özel kurallara tabi olabilir; güncel metinden doğrulanır.
Hap bilgi
Tam yargı = zarar + illiyet + idareye yüklenebilirlik.
İşlem iptal edilmeden de tam yargı açılabilir; bazen iptal + tazminat birlikte istenir. Süre ve bağlama kuralları olay tipine göre yazılır.
İptal kararı tek başına tazminat doğurmaz; zarar ayrıca ispatlanır.
Açık hukuka aykırılık + telafisi güç veya imkânsız zarar şartları birlikte aranır. Teminat istenebilir. Karara itiraz imkânı vardır.
YD, esasa ilişkin nihai hüküm değildir; geçici korumadır.
Sınav tuzağı
Tek şart yetmez. İkisi birden.
Şart 1
Açık hukuka aykırılık.
Şart 2
Telafisi güç zarar.
Sonuç
Uygulama durur.
İtiraz
Kanuni yol.
Dilekçe, tebliğ, savunma, duruşma (istisnai), keşif, bilirkişi. Yazılılık ilkesi idari yargıda ağır basar.
İspat yükü ve re’sen araştırma ilkesi çerçevede bilinir.
İstinaf: bölge idare mahkemesi. Temyiz: Danıştay (kanunun öngördüğü hâller). Süre, dilekçe ve temyiz nedenleri yazılır.
Karar düzeltme gibi yollar yürürlükteki rejimle kontrol edilir; uydurma yol yazmayın.
Hap bilgi
İstinaf ≠ temyiz. Süre başlangıcını tebliğden kur.
İdare, yargı kararlarını gecikmeksizin uygular (Anayasa / İYUK çerçevesi). Uygulanmama tazminat ve sorumluluk doğurabilir.
Vergi yargılaması, ihale uyuşmazlıkları, kamulaştırma bedel davaları özel süre ve merciler içerebilir. Sınavda “genel İYUK + özel kanun” diye not düşün.
Tip 1 — Süre aşımı. Tip 2 — Menfaat. Tip 3 — İptal sebebi. Tip 4 — Tam yargı. Tip 5 — YD. Tip 6 — Kanun yolu.
Karma olayda süre + menfaat + YD üst üste binebilir. Sıra: kapı → dava türü → tedbir → esas → yol.
Sınav tuzağı
İşlem unsuru idare hukuku notundan; usul bu nottan.
DEÜ klasiklerinde I-II-III başlık şart. 60 dk / 3 soruda soru başı ~18 dk.
İskelet: (1) kapı (2) dava türü (3) şart (4) tedbir/yol (5) sonuç.
Hap bilgi
Doğru kapı + doğru dava = yüksek not.
Ayrım · Soru tipi
Kapı / iptal
Görev–yetki–süre–menfaat–iptal
Tam yargı / yol
Zarar–YD–istinaf/temyiz
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
Olay
İşlem tebliğ edilir; davacı 90. günde iptal davası açar. Özel süre yoktur.
Çözüm iskeleti
Genel dava açma süresi. Hak düşürücü karakter. İlk inceleme ret riski.
Takvim tut; süre kapıdır.
Olay
Şehir dışındaki kişi, başka ildeki imar planına “vatandaşım” diye dava açar.
Çözüm iskeleti
Kişisel-güncel menfaat. Soyut vatandaşlık yetmez (kural). İstisnalar dikkatli.
Menfaat somut yazılır.
Olay
Belediye hizmet kusuruyla zarar verir; vatandaş tazminat ister. İptal konusu işlem yoktur.
Çözüm iskeleti
Tam yargı. Zarar–illiyet–hizmet kusuru. Süre. Menfaat/ehliyet.
İşlem yoksa da tam yargı mümkün (eylem).
Olay
Davacı yalnız “zararım var” diyerek YD ister; hukuka aykırılık somutlaştırılmaz.
Çözüm iskeleti
İki şart birlikte. Eksik başvuru. Red riski.
Açık aykırılık + ağır zarar.
Olay
Vergi uyuşmazlığı idare mahkemesine açılır.
Çözüm iskeleti
Vergi mahkemesi görevi. Görevsizlik. Gönderim.
Doğru mahkeme türü.
Olay
Karar tebliğ edilir; süre kaçırılır; temyiz denir.
Çözüm iskeleti
Hangi kanun yolu? Süre. Kaçırılan sürenin sonucu.
Yol + süre birlikte.
1. dönem teşkilat–görev–yetki–süre–iptal; 2. dönem tam yargı–YD–istinaf/temyiz; yıllık ikisini birleştirir.
Evet. İşlem unsurları idare hukuku triple’ında; dava usulü bu nottadır.
“PDF indir / Yazdır” veya …/pdf → Ctrl+P → PDF olarak kaydet.
Hayır. Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı üzerinden ücretsizdir.