1
Örnek 1 — Sözleşmede hukuk seçimi
Olay
Taraflar “İsviçre hukuku” seçer; ifa Türkiye’dedir.
Çözüm iskeleti
Seçimin geçerliliği, sınırları, zorunlu kurallar / kamu düzeni.
Seçim var mı, geçerli mi?
Ücretsiz premium not · Ankara · Çankaya
Çankaya Devletler Özel Hukuku / MÖHUK Ders Notu
Uyuşmazlıkta yabancı unsur varsa: hangi hukuk, hangi mahkeme?
Çankaya (Ankara) öğrencisi için yazılmış Devletler Özel Hukuku / MÖHUK notudur. Amaç ezber yığını değil; sınav kâğıdında işe yarayan net iskelet, görsel şema ve işlenmiş örnektir. Omurga: MÖHUK · yabancılık unsuru. Türkçe madde temelli, sade ve numaralı anlatım beklenir.
1. Bu notu nasıl okumalısın? (3 adım)
Kağıdı baştan sona “roman gibi” okumayın. Önce 60 saniyelik omurgayı, sonra tanım kartlarını, en sonda bir örnek olayı kendi cümlelerinizle yazın. Çankaya klasik sınavında okunabilir başlık (I, II, III) puan kazandırır.
Devletler Özel Hukuku / MÖHUK 4. sınıf özel hukuk bloğundadır. Vakıf fakültelerinde ödev/sunum bileşeni görülebilir; yine de finalde klasik ağırlık sıktır.
Hap bilgi
İyi not = az ama net. Her kurumu “tanım + 3 unsur + 1 tuzak + 1 örnek” ile bitirin.
- •Adım A — 60 sn omurgayı sesli oku
- •Adım B — 3 tanım kartını kapalı deftere yaz
- •Adım C — 1 örneği 12 dakikada çöz (süre tut)
MÖHUK
Kapı
- ·Yabancı unsur
Yetki
- ·Türk mahkemesi?
Hukuk
- ·Bağlama
- ·Seçim
Karar
- ·Tanıma
- ·Tenfiz
2. Kavram haritası — önce resmi gör
Aşağıdaki harita Devletler Özel Hukuku / MÖHUK dersinin zihinsel dolabıdır. Sınavda kaybolmamak için her soruda haritadan “hangi rafa gittim?” diye sorun.
Omurga başlıkları (MÖHUK · yabancılık unsuru): Yabancılık unsuru; Yetki (uluslararası usul) girişi; Kanunlar ihtilafı: bağlama kuralları; Sözleşmelerde hukuk seçimi; Aile ve mirasta bağlama (giriş); Yabancı mahkeme / hakem kararlarının tanınması–tenfizi girişi.
Hap bilgi
Uyuşmazlıkta yabancı unsur varsa: hangi hukuk, hangi mahkeme?
- •1) Yabancılık unsuru
- •2) Yetki (uluslararası usul) girişi
- •3) Kanunlar ihtilafı: bağlama kuralları
- •4) Sözleşmelerde hukuk seçimi
- •5) Aile ve mirasta bağlama (giriş)
- •6) Yabancı mahkeme / hakem kararlarının tanınması–tenfizi girişi
1
İstenen sonucu yaz
2
Kurumu seç
3
Tanım (1 cümle)
4
Unsurları numarala
5
Olayı unsurlara yedir
6
Sonuç + istisna/süre
3. Tanım kartları (ezber değil, işler tanım)
Tanım, unsurları fısıldamalıdır. “Güzel cümle” değil, sınavda alt başlık üreten cümle yazın.
Sınav tuzağı
Hep Türk hukuku uygula demek — yabancılık unsurunu yok saymak.
Yabancılık unsuru
Uyuşmazlığın birden fazla hukuk düzeniyle bağını kuran olgudur (tabiiyet, yer, işlem yeri vb.).
Bağlama kuralı
Hangi hukukun uygulanacağını gösteren kanuni anahtardır (ör. mutad mesken, ifa yeri).
Hukuk seçimi
Tarafların sözleşmeye uygulanacak hukuku seçmesidir. Sınırları ve şekli MÖHUK’ta düzenlenir.
4. Unsurlar ve “olaya yedirme” (subsumption)
Klasik olay sorusunda hoca şunu ister: kanuni unsurları sıralamanızı ve olay cümlelerini bu unsurlara tek tek bağlamanızı. Uzun hikâye anlatmayın; eşleme yapın.
Örnek iskelet: (1) İstenen hukuki sonuç nedir? (2) Hangi kurum? (3) Unsur listesi. (4) Olaydan delil/olgular. (5) Sonuç cümlesi. (6) İstisna / süre / ispat.
Hap bilgi
Subsumption = olgu → unsur eşlemesi. Bu cümleyi kâğıda fiilen yazın.
- •Her unsur için olaydan en az bir cümle bulun
- •Eksik olgu varsa “dosyada yok / araştırılmalı” deyin; uydurmayın
- •Süre varsa takvimi açık yazın
- •Özel hukukta irade, şekil ve ispat üçlüsünü her soruda kontrol edin.
| Konu | Doğru yaklaşım | Tuzak |
|---|---|---|
| Yabancılık unsuru | Tanım + unsur + olgu eşlemesi | Hep Türk hukuku uygula demek — yabancılık unsurunu yok saymak. |
| Yetki | Tanım + unsur + olgu eşlemesi | Yetki ile uygulanacak hukuku karıştırmak. |
| Kanunlar ihtilafı: bağlama kuralları | Tanım + unsur + olgu eşlemesi | Kamu düzeni istisnasını her dosyaya yapıştırmak. |
| Sözleşmelerde hukuk seçimi | Tanım + unsur + olgu eşlemesi | İstisnayı unutmak |
4b. Pusula maddeler / dayanaklar (ezber listesi değil)
Bu dersin sık dayanakları aşağıdadır. Ezber listesi gibi yığmayın; her birini “hangi soru tipinde devreye girer?” diye işaretleyin. Güncel metin için mevzuat bankasına bakın.
Hap bilgi
Madde numarası + unsur iskeleti birlikte puan getirir.
Sınav tuzağı
Salt madde ezberi, olaya uygulamadan düşük kalır.
- •1) MÖHUK m.1
- •2) MÖHUK m.24 vd.
- •3) MÖHUK m.40 vd.
- •4) MÖHUK m.50 vd.
5. Sınav tuzağı defteri
Çankaya kâğıdında en çok puan, tuzakları önceden bilmekten gelir. Aşağıdakiler Devletler Özel Hukuku / MÖHUK için tipik kayıp noktalarıdır.
Sınav tuzağı
Genel kuralı yazıp istisnayı unutmak = yarı puan. Cevabın sonuna “ancak …” kutusu koyun.
- •Hep Türk hukuku uygula demek — yabancılık unsurunu yok saymak.
- •Yetki ile uygulanacak hukuku karıştırmak.
- •Kamu düzeni istisnasını her dosyaya yapıştırmak.
6. Çankaya sınav tekniği
Takvim: dönemlik (güz/bahar). Tipik ağırlık birçok programda ara sınav ~%30–40, final ~%50–60 bandındadır; kesin oran OBS/yönetmeliktedir.
60 dakikada 3 soru varsayın: soru başı ~18 dk + 6 dk kontrol. İlk 3 dakikada başlık iskeleti (I-II-III) çizilir, sonra doldurulur.
Format: klasik + ara sınav; ödev/sunum çıkabilir. Türkçe madde temelli, sade ve numaralı anlatım beklenir.
Hap bilgi
Okunabilir kâğıt = yüksek not. Hocanın gözü yorulursa puanınız da yorulur.
- •Başlıkları görünür yaz (I / II / III)
- •Her başlıkta en az bir madde / ilke adı geçsin
- •Son paragraf: net sonuç + istisna kontrolü
- •Yanlış defteri: her denemede 5 hata kaydı
7. Haftalık mini plan (gerçekçi)
14 haftalık dönem için tempo: 2 hafta kavram, 4 hafta unsur, 1 hafta ara sınav tekrarı, 4 hafta örnek olay, 2 hafta genel tekrar + deneme.
- •Pzt: madde + tanım kartı (40 dk)
- •Çrş: 1 örnek olayı elle yaz (25 dk)
- •Cum: arkadaşa 5 soruluk mini quiz
- •Paz: yanlış defteri + şema çiz
- 1Tanım kartı ezberi (pasif)
- 2Şema çizme (aktif)
- 3Örnek olay yazma
- 4Süre tutarak deneme
- 5Yanlış defteri ile ustalaşma
Ayrım · Soru tipi ayrımı
Tanım / unsur sorusu
Kısa tanım + numaralı unsurlar + 1 mini örnek cümle
Olay sorusu
İstenen sonuç → kurum → subsumption → net hüküm
1Oku
2Şema çiz
3Örnek yaz
4Quiz
5Yanlış defteri
İşlenmiş örnek olaylar
Her örnekte: olay → çözüm iskeleti → tek cümlelik çıkış. Kendi defterinizde yeniden yazın.
2
Örnek 2 — Yetki
Olay
Davalı yurt dışında; sözleşme Türkiye’de ifa edilecek.
Çözüm iskeleti
Uluslararası yetki bağları. Forum shopping tartışması giriş.
Yetki ≠ esas hukuk.
3
Örnek 3 — Tanıma–tenfiz
Olay
Yabancı ilam Türkiye’de icra edilmek istenir.
Çözüm iskeleti
Şartlar, kamu düzeni, karşı tarafın hakları.
Tenfiz ayrı davadır.
Kontrol listesi
- 13 tanım kartını kapalı deftere yazdım
- 2Zihin haritasını bir sayfada çizdim
- 3En az 2 örnek olayı süre tutarak yazdım
- 4Tuzak defterine 5 madde ekledim
- 5Bir deneme klasikte başlık iskeleti kullandım
- 6İstisna / süre kutusunu her cevapta kontrol ettim
- 7OBS’den vize-final ağırlığını doğruladım
- 8PDF’i kişisel arşive kaydettim
Sık sorulanlar
Devletler Özel Hukuku / MÖHUK için en verimli çalışma yöntemi nedir?
Her gün az: 1 tanım kartı + 1 kısa şema + haftada 2 örnek olay. Uzun ama seyrek maratonlar kalıcı olmuyor.
Madde numarası ezberlemek şart mı?
Madde + unsur iskeleti birlikte puan getirir. Salt numara, olaya uygulamadan düşük kalır; salt hikâye de öyle.
Bu not hocanın yerini tutar mı?
Hayır. Ücretsiz destektir. Duyuru, slayt ve ölçme düzeni bağlayıcıdır; telifli slayt kopyalanmaz.
Çankaya’de dönemlik mi yıllık mı?
Genel çerçeve dönemlik (güz/bahar). Kesin ders kodu/AKTS için dönem ilanı ve OBS esastır.
PDF alabilir miyim?
Evet — “PDF / Yazdır” ile kişisel arşiv. Ticari çoğaltma/satış yasaktır.
Başka kaynak?
Güncel kanun metni + bir sistematik kitap + kısa içtihat okuması. “Kaçak not” pazarlarından uzak durun.