Mevzuat
TMK nedir
Mevzuat
Konunun tamamı için ana rehberi açın.
- 1
Uyuşmazlık konusunu netleştirin.
- 2
İlgili yazılı kanun maddelerini inceleyin.
- 3
Kanunda hüküm yoksa toplumsal kuralları araştırın.
- 4
Hâkimin karar sürecindeki bilimsel görüşleri takip edin.
1Dilekçe
2Uyuşmazlığı gösteren belgeler
3İlgili mahkeme dosyası
Kanun önünüze geldiğinde neye bakılır?
Bir uyuşmazlık çıktığında ilk bakılacak yer yazılı metindir. Ancak kanunlar her küçük ayrıntıyı tek tek yazamaz. Sözüyle ve özüyle yazılan her kural, hayatın içindeki olaylara doğrudan uygulanmak zorundadır.
Metin sadece kelimelerden ibaret değildir; o kuralın arkasındaki mantık ve amaç da aranır.
- Yazılı metin esastır
- Kuralın ruhu gözetilir
Yazılı kanunda kural yoksa ne olur?
Hayat bazen kanunların yazmadığı sürprizler getirir. Mahkemeye gittiğinizde aradığınız cümleyi kanun kitaplarında bulamayabilirsiniz. Bu durum hâkimin 'bu konuda kural yok, karar veremem' demesini asla gerektirmez.
Böyle bir boşlukla karşılaşıldığında devreye toplumun ortak alışkanlıkları ve yaşam kuralları girer.
- Boşlukta hayat durmaz
- Toplumsal kurallar incelenir
Örf ve adet hukuku nerede devreye girer?
Yazılı kanun susarsa, o toplumda kökleşmiş, herkesin uyduğu ve geçerli kabul ettiği örf ve adetler aranır. Hâkim, mahkeme salonunda bu yazısız kurallara bakarak bir yol çizebilir.
Ancak her örf kural olarak kabul görmez; adalete ve hakkaniyete uygun olması beklenir.
- Kökleşmiş alışkanlıklar aranır
- Hakkaniyet süzgeci kullanılır
Hâkim kanun koyucu gibi nasıl davranır?
Ne yazılı kanunda ne de örf ve adette somut olayın çözümü bulunamadığı nadir anlar olabilir. İşte o an hâkim, sanki o kuralı koyacak yetkili bir meclis üyesiymiş gibi düşünür.
Kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir adil kural koyacak idiyse, o mantıkla kararını üretir ve adaleti sağlar.
- Hâkim kural yaratır
- Adalet akılla aranır
Karar verirken nereden yardım alınır?
Hâkim kararını tek başına bir tahminle vermez. Bu süreçte daha önce verilmiş mahkeme kararlarını ve konuyu inceleyen bilimsel görüşleri titizlikle inceler.
Uzmanların yazdığı makaleler, kitaplar ve yüksek mahkeme eğilimleri bu adımlarda rehber olur.
- Bilimsel görüşler taranır
- Yargı kararları incelenir
- 1
Hayat bazen kanunların yazmadığı sürprizler getirir
- 2
Mahkemeye gittiğinizde aradığınız cümleyi kanun kitaplarında bulamayabilirsiniz
- 3
Bu durum hâkimin 'bu konuda kural yok, karar veremem' demesini asla gerektirmez
Sık sorulan sorular
1Kanunda hüküm yoksa dava reddedilir mi?+
Hayır, hâkim kanun boşluğunu doldurmak ve karar vermek zorundadır.
2Hâkim karar verirken nereden destek alır?+
Örf ve adetlerden, bilimsel görüşlerden ve diğer yargı kararlarından yararlanır.
3TMK neyi ifade eder?+
Türk Medeni Kanunu'nu ifade eder ve temel hak ve ilişkileri düzenler.
İlgili mevzuat
Bunlar da işinize yarar
Genel bilgilendirme. Somut dosyada süre ve merci değişebilir; güncel metin ve gerektiğinde avukat esastır. Güncelleme: 2026-08-22