Ticaret
Ticari defterler
Ticaret
Konunun tamamı için ana rehberi açın.
- 1
Ticari defterlerinizi ve ara bilançolarınızı yasal ilkelere uygun şekilde tutun.
- 2
Yetkili denetçiler veya kurumlar tarafından istenen bilgi ve belgeleri eksiksiz sunun.
- 3
Çek hesabı açarken veya çek defteri alırken yasaklılık durumunuzu yazılı olarak beyan edin.
- 4
Defter incelemesi talebi geldiğinde ilgili kayıtların incelenmesine izin verin.
- 5
Hesap ve defter kayıtlarını kanuni süreler boyunca güvenli şekilde saklayın.
1Ticari defterler
2Ara bilanço
3Yazılı beyanname
4Kimlik ve yetki belgeleri
5İnceleme raporları
Kayıtların tutulması ve denetimi
İş hayatında defterlerin usulüne uygun tutulması ve güncel tutulması esastır. Şirketler arası birleşme veya bölünme gibi süreçlerde, son bilançodan sonra önemli değişiklikler olmuşsa ara bilanço çıkarılması gerekir.
Ara bilançolar hazırlanırken fizikî envanter çıkarılması zorunlu değildir. Değerlemeler sadece ticari defterdeki hareketler ölçüsünde değiştirilir ve ara bilanço yıllık bilançoya tabi olur.
- Ara bilanço hazırlama zorunluluğu
- Defter hareketlerine göre değerleme
Bilgi isteme ve defter inceleme hakkı
Ticari ilişkilerde ve özellikle acentelik sözleşmelerinde tarafların bilgi talep etme hakkı bulunur. Acente, ücrete bağlı işlemlere ilişkin defter kayıtlarının suretlerini isteyebilir.
Müvekkil defter suretini vermekten kaçınırsa veya defterlerin doğruluğu konusunda kuşku duyulursa, acente ilgili kısımları kendisi inceleyebilir veya uzmana inceletebilir.
- Defter kayıt sureti isteme
- Uzman incelemesi talep etme
Çek defterleri ve bankaların yükümlülüğü
Bankalar, çek hesabı açarken ve çek defteri verirken kişilerin yasaklılık durumunu araştırmakla yükümlüdür. Hesap açmak isteyenler, haklarında çek düzenleme yasağı bulunmadığına dair yazılı beyanda bulunmak zorundadır.
Çek hesabının kapatılması hâlinde, bankalar açılış ve kimlik belgelerini hesabın kapatıldığı tarihten itibaren uzun süre saklamak zorundadır.
- Yazılı yasaklık beyanı
- Hesap kapandıktan sonra belge saklama
Defterlerde usulsüzlük ve denetimin engellenmesi
Yasal defterlerde, muhasebe kayıtlarında ve finansal raporlarda usulsüzlük yapılması, kayıtların bozulması veya yok edilmesi hukuki ve cezai sorumluluk doğurur.
Yetkili makamlarca istenen bilgi, belge ve elektronik kayıtların hiç veya istenen şekliyle verilmemesi hapis cezası ile cezalandırılır.
- Kayıtları bozma veya yok etme yasağı
- Denetime ve bilgi istemeye direnç gösterememe
Sık sorulan sorular
1Ara bilanço düzenlenirken fizikî envanter şart mı?+
Hayır, ara bilanço için fizikî envanter çıkarılması gerekli değildir; değerlemeler ticari defterdeki hareketler ölçüsünde yapılır.
2Müvekkil defter suretini vermezse ne yapılabilir?+
Acente, ticari defter ve belgelerin ilgili kısımlarını kendisi inceleyebilir veya bir uzmana inceletebilir.
3İstenen bilgi ve belgeleri vermemenin sonucu nedir?+
Yetkili merciler tarafından istenen bilgi, belge ve elektronik kayıtların verilmemesi hapis cezası ile cezalandırılır.
İlgili mevzuat
Bunlar da işinize yarar
Genel bilgilendirme. Somut dosyada süre ve merci değişebilir; güncel metin ve gerektiğinde avukat esastır. Güncelleme: 2026-08-22