İspat yükü

Mahkemede hakkınızı ararken iddiayı kim kanıtlamalı?

Bir hakkın varlığını veya size bir borç ödenmesi gerektiğini öne sürerek dava açtığınızda sürecin ana motoru sizin sunduğunuz olaylardır. Kanunda özel bir düzenleme yer almadığı müddetçe, iddia edilen olaydan kendi lehinize hak çıkaran taraf siz olduğunuz için bu olayın varlığını mahkeme önünde kanıtlama yükü size aittir.

Ancak hukuk sistemimizde bazı durumlar için kanuni karineler kabul edilmiştir. Eğer davanızı kanuni bir karineye dayandırıyorsanız, durumunuz kolaylaşır; siz sadece o karinenin temelini oluşturan olayı ispat etmekle yükümlü olursunuz. Karşı taraf aksini ispat etmediği sürece iddianız geçerliliğini korur.

Karşı taraf yanıt verip delil sunduğunda durum değişir mi?

Siz iddianızı ispatlamaya çalışırken karşı taraf da boş durmak zorunda değildir. Karşı taraf, sizin sunduğunuz iddiaların ve delillerin gerçek dışı olduğunu kanıtlamak amacıyla mahkemeye kendi savunma delillerini getirebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken en kritik husus şudur: Karşı tarafın savunma yapmak amacıyla delil sunması, onun ispat yükünü üzerine aldığı anlamına gelmez. Bu işlem sadece bir karşı ispat faaliyetidir ve asıl ispat yükümlülüğü yine iddiasından hak çıkaran tarafta kalmaya devam eder.

İddiaları somutlaştırma ve delillerle eşleştirme zorunluluğu nedir?

Mahkemeye başvururken genel ve soyut ifadeler kullanmak dosyanızın zayıf kalmasına neden olur. Kanun, tarafların dayandıkları olayları mahkemenin ve karşı tarafın anlayabileceği şekilde ispata elverişli olarak somutlaştırmasını zorunlu kılar.

Somutlaştırma yükünün bir diğer önemli ayağı da delil eşleştirmesidir. Sunduğunuz belgelerin veya delillerin hangi olayın ispatı için gösterildiğini dava dosyasında açıkça belirtmeniz gerekir. Hangi delilin neyi kanıtladığı açıklanmadığında mahkemenin doğru bir değerlendirme yapması güçleşir.

Dava şartı arabuluculuk tutanağı unutulursa ne olur?

Kanunlarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak öngörülen uyuşmazlıklarda, arabuluculuk sürecini işletmeden doğrudan dava açarsanız davanız hiçbir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğundan reddedilir.

Arabuluculuğa başvurup anlaşamadıysanız, süreç sonunda düzenlenen son tutanağın aslını veya onaylı örneğini dava dilekçenize eklemeniz gerekir. Tutanağı eklemeyi unutursanız mahkeme size bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde tutanağı mahkemeye sunmazsanız davanız usulden reddedilir.

Sık sorulan sorular

İlgili mevzuat

• Ana rehber (tam süreç)
• HMK
• Ara

Bunlar da işinize yarar

• →Zamanaşımı nedir? Ne zaman dolur?
• →Delil başlangıcı
• →Hukuk davası nasıl açılır?
• →HMK nedir
• →Arabuluculuk nasıl yapılır?