Borçlar
Butlan
Borçlar
Konunun tamamı için ana rehberi açın.
- 1
Sözleşmenin konusunun kanuna, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olup olmadığını kontrol edin.
- 2
Tarafların imza anında gerekli hukuki ehliyete sahip olup olmadığını ve zorunlu şekil şartlarına uyulup uyulmadığını inceleyin.
- 3
Karşı tarafa ihtarname göndererek sözleşmenin baştan itibaren geçersiz olduğunu beyan edin.
- 4
Vermiş olduğunuz para veya malın iadesini talep etmek üzere hukuki süreç başlatın.
- 5
Mahkemede sözleşmenin geçersizliğini doğrulayacak kanıt ve belgeleri sunun.
1İmzalanan sözleşme, protokol veya senet metni
2Yapılan ödemelere ait banka dekontları veya tahsilat makbuzları
3Tarafların imza anındaki ehliyet durumunu gösteren resmi belgeler
4Sözleşmeye konu mal veya hizmete ilişkin resmi kayıtlar
5Taraflar arasında çekilen ihtarname ve yazışma örnekleri
Kâğıt üzerindeki imza her zaman sözleşmeyi kurtarır mı?
Bir kâğıda imza attınız, el sıkıştınız ve her şeyin bittiğini düşündünüz. Ancak aylar sonra karşı taraf size gelip sözleşme şartlarını yerine getirmenizi istediğinde, aslında ortada geçerli bir anlaşma olmadığını fark edebilirsiniz.
Hukuk düzeni, her atılan imzayı veya yapılan sözleşmeyi korumaz. Eğer yaptığınız anlaşma kanunların kesin yasaklarına, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırıysa, o sözleşme doğduğu an ölmüştür. Hukukta bu duruma kesin hükümsüzlük denir.
Bir anlaşma ne zaman ölü doğmuş sayılır?
Diyelim ki bir kimse, satılması yasak olan kamuya ait bir malı size satmayı taahhüt etti veya gerçekleşmesi imkânsız bir borcun altına girdi. Böyle bir durumda 'ama imza attık' diyerek sözleşmenin uygulanmasını isteyemezsiniz.
Benzer şekilde, sözleşmeyi imzalayan kişinin o sırada akli dengesinin yerinde olmaması veya kanunun zorunlu kıldığı resmi şekil kurallarına uyulmaması da anlaşmayı baştan itibaren hukuken geçersiz kılar. Taraflar durumu kabul etse dahi bu sakatlık düzelmez.
İptal edilebilir sözleşmeler ile farkı nedir?
Her geçersizlik aynı değildir. Bazen bir sözleşme baştan ölü doğmaz ama yapılışındaki bir kusur yüzünden sonradan bozulabilir. Yanıltıldığınızda, kandırıldığınızda veya korkutularak imza attığınızda durum böyledir.
Bu gibi durumlarda sözleşme hemen yok sayılmaz; siz itiraz edip hakkınızı kullanana kadar geçerli kalmaya devam eder. Kesin geçersizlikte ise hâkim durumu kendiliğinden dikkate alır ve üzerinden zaman geçse bile sözleşme canlanmaz.
Geçersiz bir sözleşmeye dayanarak verilenler nasıl geri alınır?
Baştan itibaren geçersiz olan bir anlaşmaya dayanarak bir para ödediyseniz veya bir mal teslim ettiyseniz, karşı taraf bunu tutma hakkına sahip değildir. Çünkü hukuken geçerli bir sebep olmadan bir mal varlığı aktarımı gerçekleşmiştir.
Bu durumda yapılması gereken, karşı tarafın haksız şekilde elde ettiği tutarı veya malı iade etmesini talep etmektir. Mahkeme sözleşmenin geçersizliğini tespit ettiğinde, taraflar verdiğini geri alma hakkına kavuşur.
Sık sorulan sorular
1Sözleşmenin geçersiz olduğunu yıllar sonra öğrenirsem ne olur?+
Kesin geçersizlik durumunda sözleşme baştan itibaren ölü doğduğu için zamanın geçmesi onu geçerli kılmaz. Geçersizlik iddiası her zaman ileri sürülebilir.
2İki taraf da sözleşmeyi kabul ediyorsa hâkim yine de geçersiz sayabilir mi?+
Evet. Sözleşme kanunun emredici kurallarına veya kamu düzenine aykırıysa, taraflar razı olsa bile hâkim bu durumu kendiliğinden dikkate almak zorundadır.
3Kandırıldım diyerek sözleşmeyi tamamen yok sayabilir miyim?+
Kandırılma durumunda sözleşme kendiliğinden yok sayılmaz, iptal edilebilir niteliktedir. İtiraz hakkınızı kullanarak sözleşmeyi iptal ettirmeniz gerekir.
İlgili mevzuat
Bunlar da işinize yarar
Genel bilgilendirme. Somut dosyada süre ve merci değişebilir; güncel metin ve gerektiğinde avukat esastır. Güncelleme: 2026-08-22