vuk · VUK 416

VUK 416 — VUK Madde 416 (VUK m. 416)

Arama adları: VUK 416 · VUK madde 416 · VUK m. 416 · VUK m 416 — resmî metin ve akademik şerh: Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı.

Resmî metin — VUK Madde 416

Yürürlük

---

Madde 416 – Bu kanun 1 Ocak 1961 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütmeye memur olanlar:
Madde 4l7 – Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

1 Sayılı Usulsüzlük Cezalarına Ait Cetvel181182
(Değişik : 30/12/1980 - 2365/98 md.)

Mükellef Grupları

Birinci derece
usulsüzlükler için
(Lira)

İkinci derece usulsüzlükler
için (Lira)

Sermaye şirketleri

20.000 (35.000) TL

10.000 (17.000) TL

Sermaye şirketleri dışında
kalan 1 inci sınıf tüccar ve
serbest meslek erbabı

10.000 (17.000) TL

5.000 (8.700) TL

II nci sınıf tüccarlar

5.000 (8.700) TL

3.500 (6.000) TL

Yukardakiler dışında kalıp
beyanname usulüyle gelir
vergisine tabi olanlar

3.500 (6.000) TL

2.250 (4.000) TL

Kazancı basit usulde tespit
edilenler183

2.250 (4.000) TL

1.500 (2.600) TL

Gelir Vergisinden muaf
esnaf

1.500 (2.600) TL

1.000 (1.700) TL

İhtar:
1. (Değişik: 1/5/1981-2455/6 md.) Bu cetvelde mükellef grubu: Gelir, Kurumlar
Vergilerinden başka, Gider, İstihlak, İşletme ve Dış Seyahat Harcamaları vergilerine ait
usulsüzlükler hakkında da esas tutulur.
2. Emlak Alım, Gayrimenkul Kıymet Artışı, Veraset ve İntikal Vergisi, Taşıt Alım ve
Motorlu Taşıtlar Vergilerine ait usulsüzlükler ile Damga Vergisinin, beyanname verilmek
suretiyle ödeneceği hallerde beyannamenin süresinde verilmemesine ilişkin usulsüzlükler bu
cetvelin mükellef grupları sütununun 3 üncü sırasına göre cezalandırılır.
3. (Değişik: 30/5/1985-3210/4 md.) Emlak vergisine ait usulsüzlükler, bu cetvelin
mükellef grupları sütununun 3 üncü sırasına göre cezalandırılır.
4. Kamu İdare ve müesseseleri ile dernek ve vakıfların yaptıkları usulsüzlükler
(Bunların iktisadi işletmelerine ait usulsüzlükler hariç) bu cetvelin mükellef grupları
sütununun 3 üncü sırasına göre cezalandırılır.
28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile Kanuna bağlı “Usulsüzlük Cezalarına Ait
Cetvel” başlığı “1 Sayılı Usulsüzlük Cezalarına Ait Cetvel” şeklinde, mevcut Usulsüzlük Cezalarına Ait
Cetveldeki miktarlar cetvele işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
182
Bu maddeye kanunla getirilen miktarlar aynen korunmuş olup, daha sonra 30/12/2025 tarihli ve 33124 (5.
Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi Başkanlığı) 588 Sıra
No.’lu Tebliği ile 1/1/2026 tarihinden geçerli olmak üzere tespit edilen miktarlar metne parantez içinde siyah
punto ile işlenmiştir. Daha önce yapılan değişiklikler için bu Kanunun sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE
YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.
183
Bu satırda yer alan "Götürü usulde gelir vergisine tabi olanlar" ibaresi, 22/7/1998 tarih ve 4369 sayılı
Kanununun 81 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
181

5. Yukardakiler dışında kalan diğer vergi, resim ve harçlara ait usulsüzlükler bu
cetvelin mükellef grupları sütununun 4 üncü sırasına göre cezalandırılır.
2 Sayılı Cetvel

(Ek:28/7/2024-7524/11 md.)184

2. Tespit
3. Tespit
4. Tespit
5. Tespit
6. ve Sonraki
Tespitler

353 üncü Maddenin Birinci
Fıkrasının (1) Numaralı Bendi
Ceza Miktarı (Asgari-TL)
20.000 (35.000)
30.000 (53.000)
40.000 (70.000)
50.000 (87.000)
100.000 (170.000)

353 üncü Maddenin Birinci
Fıkrasının (2) Numaralı Bendi
Ceza Miktarı (TL)
20.000 (28.000)
30.000 (43.000)
40.000 (57.000)
50.000 (70.000)
100.000 (140.000)

Bu maddeye kanunla getirilen miktarlar aynen korunmuş olup, daha sonra 30/12/2025 tarihli ve 33124 (5.
Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi Başkanlığı) 588 Sıra
No.’lu Tebliği ile 1/1/2026 tarihinden geçerli olmak üzere tespit edilen miktarlar metne parantez içinde siyah
punto ile işlenmiştir. Daha önce yapılan değişiklikler için bu Kanunun sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE
YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.
184

4/1/1961 TARİHLİ VE 213 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ
MADDELER:
1 - 21/1/1983 Tarih ve 2791 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili geçici
maddeleri:
Geçici Madde 1 – Bu Kanunun 6, 7, 8 ve 9 uncu maddeleriyle Vergi Usul Kanununun
313, 315, mükerrer 315 ve 318 inci maddelerinde yapılmış olan değişiklikler 31/12/1982
tarihine kadar aktife giren iktisadi kıymetler için uygulanmaz. Bunlar hakkında eski
hükümlere göre amortisman ayrılmasına devam olunur.
Geçici Madde 2 – Yeniden değerleme katsayısının (1) olduğu yılda sermaye
artırımında bulunmuş olan kurumların yeniden değerleme yapmaları ve yeniden değerleme
sonucu doğacak değer artışlarını sermayelerine ilave etmeleri zorunludur. Ancak;
a) Mali bünyeleri güçlendirilmek amacıyla Hazine tarafından kurulan fonlardan nakten
veya mahsuben ödeme yapılan kurumlarda, fonlardan yapılmış veya yapılacak olan ödemeler
tutarında, değer artış fonundan, Hazine fonu ile Kurum arasındaki anlaşma hükümleri saklı
kalmak üzere, Hazineye karşılıksız hisse senedi verilir.
(Ek : 4/12/1984 - 3094/2 md.) Teminat olarak verilen bu hisse senetlerinin intifa
hakkı, ikraz anlaşması çerçevesinde Hazine fonlarından verilmiş bulunan borç tamamen geri
ödeninceye kadar Hazineye aittir. Borç tamamen ödendikten sonra bu hisse senetleri kuruma
iade edilir.
b) Bu kurumlarda, Hazine payı ayrıldıktan sonra fon hesabında kalan değer artışının,
bu hesapta tutulmasına veya sermayeye ilavesi nedeniyle çıkarılacak hisse senetlerinin,
31/12/1981 tarihindeki ortaklar ile sermayeye yeniden iştirak eden ortaklar arasında tevziine
dair usul, esas ve şartlar Maliye Bakanlığınca belirlenir.
2 - 4/12/1985 Tarih ve 3239 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili geçici
maddesi:
Geçici Madde 4 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte adlarına vergi ve ceza tarh
edilen mükelleflerin vergi borcu aslı 300 000 (dahil) lirayı aşmayanlar, vergi borcu aslını %
25 fazlası ile 31/12/l985 tarihine kadar ödedikleri takdirde haklarında kesilen cezalar terkin
edilir ve gecikme zammı ile tecil faizi hesaplanmaz.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte vergi borcu aslı üçyüzbin lirayı aşmayan
mükelleflerden bu vergi borcu ile buna bağlı cezaları ihtilaf konusu yapanlar, ihtilaflarından
vazgeçerek 31/12/1985 tarihine kadar vergi aslını % 25 fazlası ile ödemeleri halinde, bunlar
hakkında da kesilen cezalar terkin olunur ve gecikme zammı alınmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tayin
ve tespit olunur.
3 - 3/12/1988 tarih ve 3505 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili geçici
maddeleri:

Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar (bu tarih dahil) her bir
vergi türü, vergilendirme dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı 500.000 lirayı aşmayan ve
vadesi geldiği halde ödenmemiş olan vergiler ile bu tarih itibariyle ihtilaflı hale getirilmiş ya
da dava açma süresi henüz geçmemiş olan ve miktarı 500.000 lirayı aşmayan vergilerin % 30
fazlasıyla ve ihtilaf yaratmamak, yaratılmış ihtilaftan vazgeçmek kaydıyla 31.12.1988 tarihi
sonuna kadar ödenmesi halinde, ödenen bu vergilere isabet eden gecikme zammı, gecikme
faizi ve vergi cezalarının tahsilinden vazgeçilir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce her bir vergi türü, vergilendirme dönemi
ve vergi dairesi itibariyle asılları kısmen veya tamamen ödenmiş bulunan vergilere ait olan ve
her vergi türü itibariyle miktarı 500.000 lirayı aşmayan gecikme zammı, gecikme faizi ve
vergi cezalarının % 30'unun 31.12.1988 tarihi sonuna kadar ödenmesi halinde, kalan %
70'inin tahsilinden vazgeçilir.
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca
belirlenir.
Geçici Madde 2 – a) İhracat,
b) İhracat teşvik belgesine bağlanan döviz kazandırıcı faaliyetlerle, bu belge
kapsamındaki ithalat.
c) İhracat veya döviz kazandırma taahhüdünde bulunulan ve yatırım teşvik belgesine
bağlanmış yatırımlar için alınan yatırım kredileri ile bu belge kapsamındaki şirket kuruluşu ve
sermaye artırımı, gayrimenkullerin ve irtifak haklarının ayni sermaye olarak konulması
halinde bunların şirket adına tapuya tescili,
İşlemleri ve bu işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kağıtlar, 31.12.2003 tarihine kadar
488 sayılı Kanuna göre damga vergisinden ve 492 sayılı Kanuna göre harçlardan istisna
edilir.185
Kredilerin amaç dışı kullanılması, taahhüt edilen ihracatın gerçekleştirilmemesi veya
teşvik belgesindeki şartların yerine getirilmemesi halinde, alınmayan damga vergileri ve
harçlar, ihracatçı veya yatırımcı kişi veya kuruluşlardan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
hükümlerine göre ceza ve gecikme faizi ile birlikte geri alınır.
Yukarıda belirtilen hususlarda damga vergisi ve harç istisnası uygulamak suretiyle
işlem yapan kuruluşlar, istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan vergi ve harcın
miktarını, işlemin yapıldığı tarihi takip eden 30 gün içinde ilgililerin gelir veya kurumlar
vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
İhracat taahhüdünün gerçekleşmediğinin veya teşvik şartlarına uyulmadığının tespit
edildiği tarihi takip eden 30 gün içinde, bu durumu vergi dairesine bildirmeyen bankalar ile
yukarıdaki fıkra gereğince bildirimde bulunmayan kuruluşlar, damga vergisi, harç, ceza ve
gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle birlikte müteselsilen sorumludurlar.

Bu fıkradaki "31.12.1993" tarihi 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi ile 31.12.1998
olarak daha sonra; 22/7/1998 tarih ve 4369 sayılı Kanunun 81/K maddesi ile de 31/12/2003 olarak
değiştirilmiştir.
185

Bu maddenin uygulanması bakımından, döviz kazandırıcı faaliyetlerin neler olduğu ve
bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının
bağlı bulunduğu Devlet Bakanı ile Maliye ve Gümrük Bakanı tarafından birlikte tespit edilir.
4 - 15/12/1990 tarih ve 3689 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili Geçici
Maddesi:
Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar (bu tarih dahil) her bir
vergi türü, vergilendirme dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı 3.000.000 lirayı,yıllık
beyannameler üzerinden tarh olunan vergilerde 25.000.000 lirayı aşmayan ve vadesi geldiği
halde ödenmemiş olan ya da ödeme süresi henüz geçmemiş olan vergilerin tamamı ile bu
vergilere isabet eden gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezalarının ayrı ayrı % 30'unun;
yarısının 31.12.1990, diğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte
tamamen ödenmesi ve ihtilaf yaratılmaması, yaratılmış ihtilaflardan vazgeçilmesi şartıyla
gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezalarından kalan % 70'inin tahsilinden vazgeçilir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ihtilaflı olan ya da dava açma süresi henüz
geçmemiş bulunan ikmalen, re'sen ya da idarece tarh edilen ve her bir vergi türü,
vergilendirme dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı 3.000.000 lirayı yıllık beyannameler
üzerinden tarh olunan vergilerde 25.000.000 lirayı aşmayan vergilerin tamamı ile bu vergilere
isabet eden gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezalarının ayrı ayrı % 30'unun; yarısının
31.12.1990, diğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte ödenmesi halinde
ve ihtilaf yaratılmaması, yaratılmış ihtilaflardan vazgeçilmesi şartıyla gecikme zammı,
gecikme faizi ve vergi cezalarından kalan % 70'inin tahsilinden vazgeçilir. Bu fıkra
kapsamına giren gecikme faizinin hesaplanmasında tarhiyatın tahakkuk tarihi, dava açma
süresinin bitim tarihi olarak dikkate alınır.
Bu Kanunun uygulamasında; 3505 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile değişik 6183
sayılı Kanunun 51 inci maddesi gereğince asıl addolunan ve her bir vergi türü vergilendirme
dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı 3.000.000 lirayı, yıllık beyannameler üzerinden tarh
olunan vergilerde ise 25.000.000 lirayı aşmayan gecikme zammı ve gecikme faizlerinden;
- 1.1.1989 tarihi itibariyle asıl addolunan miktarın % 30'unun; yarısının 31.12.1990,
diğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte ödenmesi şartıyla kalan %
70'inin,
- 1.1.1990 tarihi itibariyle asıl addolunan miktarların % 20'sinin; yarısının 31.12.1990,
diğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte ödenmesi şartıyla kalan %
80'inin ve 1.1.1990 tarihinde asıl addolunan meblağlara 1990 yılı içinde uygulanan gecikme
zamlarının,
Bu konuda ihtilaf yaratılmaması ve yaratılmış ihtilaflardan vazgeçilmesi halinde
tahsilinden vazgeçilir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce her bir vergi türü, vergilendirme dönemi
ve vergi dairesi itibariyle asılları kısmen veya tamamen ödenmiş bulunan vergilere ait olan ve
her vergi türü itibariyle miktarı 3.000.000 (Yıllık beyannamelere ilişkin olarak 25.000.000)

lirayı aşmayan gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezalarının % 20'sinin; yarısının
31.12.1990, diğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte ödenmesi halinde,
kalan %80'inin tahsilinden vazgeçilir.
Bu Kanunda belirtilen miktarların üzerinde borç olması halinde; bu borçların sadece
Kanunda belirtilen miktarları kadarki kısmı hakkında da, yukardaki fıkra hükümleri
uygulanır.
Bu Kanun kapsamına giren alacaklar ile ilgili olarak bu Kanunun yayımı tarihinden
önce yapılan tahsilat tutarları ile bu Kanuna göre yapılan ödemeler mükellefe red ve iade
edilmez.
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca
belirlenir.
5-22/7/1998 tarih ve 4369 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili Geçici
Maddesi:
Geçici Madde 1 – 1/1/1999 tarihinden önceki vergilendirme dönemleri için 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 9 uncu maddesinin ibare
değişikliğinden önceki hükmü geçerlidir.
213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan kaçakçılık, ağır kusur ve kusur
cezalarından; vadesi 1/1/1999 tarihinden önce olup, bu tarih itibariyle ödenmemiş olanlar ile
1/1/1999 tarihinden sonra kesinleştiği halde ödenmeyenlere, vade tarihinden ödendikleri
tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun
51 inci maddesine göre geçikme zammı uygulanır.
6-17/12/2003 tarihli ve 5024 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:186
Geçici Madde 1- 31.12.2003 tarihi (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde
2004 yılında biten hesap döneminin sonu) itibarıyla aktif toplamı 7,5 trilyon Türk Lirasını
veya hesap dönemine ait ciroları toplamı 15 trilyon Türk Lirasını aşmayan mükelleflerden
dileyenler, 2004 yılı (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten
hesap döneminden sonra başlayan hesap dönemine ilişkin) geçici vergi dönemlerinde beyan
edecekleri geçici vergi matrahının tespitinde; enflasyon düzeltmesine ilişkin hükümler yerine
Vergi Usul Kanununun bu Kanunla değiştirilmeden önceki değerleme hükümleri ile Gelir
Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununun bu Kanunla kaldırılan hükümlerini ve Vergi
Usul Kanununun 280 inci maddesinin bu Kanunla kaldırılan son fıkrasını dikkate alırlar. Bu
takdirde enflasyon düzeltmesinin dikkate alınmadığı hususu beyannamede belirtilir.
Beyanname verme süresi içinde bu hususu bildirmeyen veya beyanname vermeyen
mükelleflerin enflasyon düzeltmesine ilişkin hükümleri dikkate almadıkları kabul edilir.
Bu maddede yer alan” Dileyen mükellefler, 2004 yılının (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde
2004 yılında biten hesap döneminden sonra başlayan) ilk geçici vergi döneminde beyan edecekleri geçici vergi
matrahının tespitinde;” ibaresi, 16/7/2004 tarihli ve 5228 sayılı Kanunun 59 uncu maddesiyle”31.12.2003 tarihi
(kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap döneminin sonu) itibarıyla aktif
toplamı 7,5 trilyon Türk Lirasını veya hesap dönemine ait ciroları toplamı 15 trilyon Türk Lirasını aşmayan
mükelleflerden dileyenler, 2004 yılı (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap
döneminden sonra başlayan hesap dönemine ilişkin) geçici vergi dönemlerinde beyan edecekleri geçici vergi
matrahının tespitinde;”olarak değiştirilmiştir.
186

213 SAYILI KANUNUN ÇEŞİTLİ MADDELERİNDEKİ
ORAN VE MİKTARLARDA ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE
YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ
Değişiklik Yapan
Kararnamenin/Tebliğin
Tarihi

Numarası

Yayımlandığı
Resmî Gazete'nin
Tarihi

Değişiklik Gören Madde

Numarası

22/12/1988

88/13603

30/12/1988

20035

177, 344, 345, Mükerrer 347,
352 (Kanuna bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355, 356

18/5/1989

89/14155

18/7/1989

20225

232

17/8/1989

89/14439

25/8/1989

20263

353

27/12/1989

89/14918

30/12/1989

20388

344, 345, Mükerrer 347, 352
(Kanuna bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355, 356

27/12/1989

89/14921

30/12/1989

20388

Mükerrer 115, 177, 352

20/12/1990

90/1281

30/12/1990

20741

177

17/5/1991

91/1856

8/6/1991

20895

232, 313

26/12/1991

91/2567

31/12/1991

21098

104, 177, 344, 345, Mükerrer
347 ve 352

9/4/1992

92/2924

24/4/1992

21208

232

22/12/1992

92/3894

31/12/1992

21452

104, 232, 313, 344, 345,
Mükerrer 347,
352 (Kanuna bağlı cetvel),
Mükerrer 355,
356, 361

19/12/1992

92/3898

29/12/1992

21450

177

13/12/1993

93/5107

31/12/1993

21805

177
104, 232, 313, 344, 345,
Mükerrer 347,
352 (Kanuna bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355, 356, 361

30/12/1993

93/5144

31/12/1993

21805
(Mükerrer)

8/12/1994

94/6295

25/12/1994

22152

177

8/12/1994

94/6296

27/12/1994

22154

104, Mükerrer 115, 232

5/12/1995

95/7588

4/1/1996

22513

177

22509

104, Mükerrer 115, 232, 343,
Mükerrer 347, 352 (Kanuna
bağlı cetvel) 353, Mükerrer 355,
356, 361

15/12/1995

95/7595

30/12/1995

Değişiklik Yapan
Kararnamenin/Tebliğin

Yayımlandığı
Resmî Gazete'nin

Değişiklik Gören Madde

Tarihi

Numarası

Tarihi

Numarası

Tebliğ

212

29/7/1995

22358

377

Tebliğ

255

7/2/1997

22901

Mükerrer 115, 347 ve 353

13/12/1996

96/8954

7/1/1997

22870

177

Tebliğ

258

24/10/1997

23150

377

9/12/1997

97/10345

16/12/1997

23202
(Mükerrer)

Mükerrer 115, 347, 353,
Mükerrer 355

9/12/1997

97/10346

16/12/1997

23202
(Mükerrer)

177

17/11/1998

98/12044

1/12/1998

23540
(Mükerrer)

104, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355, 356

Tebliğ

279

18/11/2000

23880

298

Tebliğ

281

16/12/1999

23908

103, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343

24267

377, 352 (Kanuna bağlı cetvel),
353,
Mükerrer 355

Tebliğ

291

21/12/2000

30/11/2000

2000/1697

11/12/2000

24257

104, Mükerrer 115, 232, 313,
343,
352 (Kanuna bağlı cetvel),
353,
Mükerrer 355

Tebliğ

288

8/12/2000

24254

Mükerrer 298

Tebliğ

289

19/12/2000

24265

177, 252

Tebliğ

301

1/12/2001

24600

Mükerrer 298

Tebliğ

302

25/12/2001

24621

177, 252, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353, Mükerrer
355, 356

27/11/2001

2001/3395

27/12/2001

24623

104, Mükerrer 115, 232, 313

18/12/2002

2002/4983

28/12/2002

24977

177, 232, 252, 313

25314

104, Mükerrer 115, 177, 232,
252,313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355, 356

25654

104, Mükerrer 115, 177,232,
252,313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,

Tebliğ

326

342

12/12/2003

28/11/2004

Değişiklik Yapan
Kararnamenin/Tebliğin
Tarihi

Numarası

Yayımlandığı
Resmî Gazete'nin
Tarihi

Değişiklik Gören Madde

Numarası
Mükerrer 355, 356

Tebliğ

354

17/12/2005

26026

104, Mükerrer 115, 177,232,
252,313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355

Tebliğ

363

28/11/2006

26360

Mükerrer 298

Tebliğ

364

20/12/2006

26382

104, Mükerrer 115, 177,232,
252,313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355

Tebliğ

377

17/11/2007

26703

Mükerrer 298

26738

104, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355

27086

104, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343, 352 Kanuna
bağlı cetvel), 353, Mükerrer 355

Tebliğ

378

388

26/12/2007

20/12/2008

Tebliğ

393

29/12/2009

27447

104, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343, 352, (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355

Tebliğ

402

29/12/2010

27800
(6. Mükerrer)

104, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343, 352

Tebliğ

410

17/11/2011

28115

Mükerrer 298

Tebliğ

411

26/12/2011

28154

104, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355

Tebliğ

419

10/11/2012

28463

Mükerrer 298
104, Mükerrer 115, 177, 232,
252, 313, 343, 352 (Kanuna
bağlı cetvel), 353,
Mükerrer 355

Tebliğ

422

31/12/2012

28514
(4. Mükerrer)

Tebliğ

430

19/11/2013

28826

Mükerrer 298

28867
(Mükerrer)

104, Mükerrer 115, 153/A, 177,
232, 252, 313, 343, 352
(Kanuna bağlı cetvel), 353, 355,
Mükerrer 355

Tebliğ

432

30/12/2013

Değişiklik Yapan
Kararnamenin/Tebliğin

Yayımlandığı
Resmî Gazete'nin

Değişiklik Gören Madde

Tarihi

Numarası

Tarihi

Numarası

Tebliğ

434

23/1/2013

28891

280

Tebliğ

440

15/11/2014

29176

Mükerrer 298

29221

104, Mükerrer 115, 153/A, 177,
232, 252, 313, 343, 352
(Kanuna bağlı cetvel), 353, 355,
Mükerrer 355

Tebliğ

442

30/12/2014

Tebliğ

460

25/12/2015

29573

104, Mükerrer 115, 153/A, 177,
232, 252, 313, 343, 352
(Kanuna bağlı cetvel), 353, 355,
Mükerrer 355

Tebliğ

474

11/11/2016

29885

Mükerrer 298

Tebliğ

476

27/12/2016

29931

104, Mükerrer 115, 153/A, 177,
232, 252, 313, 343, 352
(Kanuna bağlı cetvel), 353, 355,
Mükerrer 355

Tebliğ

484

11/11/2017

30237

Mükerrer 298
104, Mükerrer 115, 153/A, 177,
232, 252, 313, 343, 352
(Kanuna bağlı cetvel), 353, 355,
Mükerrer 355, 370

Tebliğ

490

29/12/2017

30285
(Mükerrer.)

Tebliğ

503

30/11/2018

30611

Mükerrer 298

Tebliğ

504

31/12/2018

30642
(3.Mükerrer)

104, Mükerrer Madde 115,
153/A, 177, 232, 252, 313, 343,
352, 353, 355, Mükerrer Madde
355,370

Tebliğ

512

23/12/2019

30987

Mükerrer 298

Tebliğ

522

29/12/2020

31349
Mükerrer

104, Mükerrer Madde 115,
153/A, 177, 232, 252, 313, 343,
352, 353, 355, Mükerrer Madde
355, 370

Tebliğ

533

27/11/2021

31672

Mükerrer 298

Tebliğ

534

21/12/2021

31696

104, Mükerrer Madde 115,
153/A, 177, 232, 252, Mükerrer
Madde 257, 313, 323, 343, 352,
353, 355, Mükerrer Madde
355,370, Ek Madde 1, Ek
Madde 11

Tebliğ

544

30/12/2022

32059
(2. Mükerrer)

104, Mükerrer Madde 115,
153/A, 177, 232, 252, Mükerrer

Değişiklik Yapan
Kararnamenin/Tebliğin
Tarihi

Numarası

Yayımlandığı
Resmî Gazete'nin
Tarihi

Değişiklik Gören Madde

Numarası
Madde 257, 313, 323, 343, 352,
353, 355, Mükerrer Madde
355,370, Ek Madde 1, Ek
Madde 11

Tebliğ

556

577

30/12/2023

30/12/2024

32415
(2.Mükerrer)

104, Mükerrer Madde 115,
153/A, 177, 232, 252, Mükerrer
Madde 257, 313, 323, 343, 352,
353, 355, Mükerrer Madde
355,370, Ek Madde 1, Ek
Madde 11

32768
(2.Mükerrer)

104, Mükerrer Madde 115,
153/A, 177, 232, 252, Mükerrer
Madde 257, 313, 323, 343, 352,
353, 355, Mükerrer Madde
355,370, Ek Madde 1, Ek
Madde 11, Mükerrer Madde 413

213 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA
ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE
Değiştiren
Kanunun/KHK’nin
veya İptal Eden
Kararın Numarası

213 sayılı Kanunun Değişen veya
İptal Edilen Maddeleri

Yürürlüğe Giriş
Tarihi

189

297

20/2/1963

277, Geçici Madde 10

1/1/1962

30, Birinci Kitap İkinci Kısım İkinci
Bölüm Başlığı, Mükerrer Madde 30, 40,
46, 49, 72, 73, 83, 84, 85, 89, 177, 213,
227, 242, 243, 245, Mükerrer Madde 315,
Mükerrer Madde 320, 328, Dördüncü
Kitap Üçüncü Kısım Üçüncü Bölüm (Ek
Madde 1, Ek Madde 2, Ek Madde 3, Ek
Madde 4, Ek Madde 5, Ek Madde 6, Ek

28/2/1963

205

Madde 7, Ek Madde 8, Ek Madde 9, Ek
Madde 10), Geçici Madde 5, Geçici
Madde 11
485

5, 30, 42, 43, 92, 279, 280, 294, 352, 354,
Ek Madde 3

8/7/1964

488

112, 205, 220, 356

1/11/1964

1318

297, Geçici Madde 1

10/8/1970

1319

50, 51, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61,
62, 77, 78

1/3/1971

247 nci Maddenin 3 üncü Bendi, 255

1/1/1982

3, 5, 29, 30, 42, 43, 46, Dördüncü Kısım
Başlığı, 72, 73, 75, Dördüncü Bölüm
Başlığı, 83, 84, Mükerrer Madde 86, 87,
89, 90, 92, 94, 104, 107, 127, 134, 171,
172, 173, 177, 182, 185, 193, Mükerrer
Madde 194, 204, 219, 220, 230, 231, 233,
234, 235, 236, 237, 240, 247 nci
Maddenin 3 üncü Bendi haricindeki kısmı,
257, Mükerrer Madde 257, 261, 266,
Mükerrer Madde 266, 268, 270, 272, 275,
297, 298, 313, 323, 328, 329, 331, 333,
334, 335, 336, 337, 338, 339, 340, 343,
344, 345, 346, 347, Dördüncü Kitap İkinci
Kısım İkinci Bölüm başlığı, Mükerrer
Madde 347, 348, 349, Mükerrer Madde
349, 352, 353, 354, 355, Mükerrer Madde
355, 357, 358, 359, 360, 361, 367, 368,
369, 370, 371, 374, 376, Ek Bölüm Ek 3
üncü Madde, 389, 392, 406, Ek Geçici
Madde 1, Ek Geçici Madde 2, Ek Geçici
Madde 3, Ek Geçici Madde 4, Ek Geçici
Madde 5, Ek Geçici Madde 6, Ek Geçici
Madde 7, Ek Geçici Madde 8, Usulsüzlük
Cezalarına Ait Cetvel

1/1/1981

45, 46, 323, 371, 374, Usulsüzlük
Cezalarına Ait Cetvel

1/1/1981 tarihinden
geçerli olmak
üzere 5/5/1981

2365

2455

2577

2686

379, 380, 381, 382, 383, 384, 385, 386,
387, 388, 389, 390, 391, 392, 393, 394,
395, 396, 397, 398, 399, 400, 401, 402,
403, 404, 405, 406, 407, 408, 409, 410,
411, 412

20/1/1982

45, 248, 249, 255, 367, 374

1/1/1981 tarihinden
geçerli olmak
üzere 29/6/1982

257, 298

1/1/1983 tarihinden
geçerli olmak
üzere 29/6/1982

5, 6, 14, 16, 26, Mükerrer Madde 30, 35,
41, 101, 108, 112, 121, 122, 123, 124,
125, 126, 267, 366, 368, 376, Ek Madde 1,
Ek Madde 4, Ek Madde 6, Ek Madde 7,
Ek Madde 8, Beşinci Kitap Başlığı, 377,
378

Vergi
mahkemelerinin
göreve
başlayacakları
tarihten geçerli
olmak üzere
29/6/1982

Birinci Kitap İkinci Kısım Beşinci Bölüm
başlığı, Mükerrer Madde 49, 72, 73, 74,
84, 85, Mükerrer Madde 86, 92, Mükerrer
Madde 185, 232, 233, Mükerrer Madde
257, 344, 353, Ek Geçici Madde 9, Ek
Geçici Madde 10, Ek Geçici Madde 11,
Ek Geçici Madde 12, Ek Geçici Madde 13

29/6/1982

2791

30, 40, 112, 177, Mükerrer Madde 257,
313, 315, Mükerrer Madde 315, 318, 344, 1/1/1983 tarihinden
Mükerrer Madde 347, Ek 3 üncü Bölüm
geçerli olmak
Ek Madde 3, Mükerrer Madde 378, Geçici üzere 22/1/1983
Madde 11

2995

91, 113, 114, 115, 116, Mükerrer Madde
116, 358

27/4/1983

3094

Geçici Madde 11

12/12/1984

3181

341

17/4/1985

3210

Mükerrer Madde 49, 73, 74, Usulsüzlük
Cezalarına Ait Cetvel

4/6/1985

3239

5, 11, 49, Mükerrer Madde 49, 72, 74, 75,
104, 112, 114, 115, 126, 127, 141 inci
maddeyi takiben Ek Madde, 149, 168,
177, 183, 201, 202, 203, 206, 221, 223,
230, 231, 232, 233, Mükerrer Madde 257,
285, 313, 343, 344, 345, Mükerrer Madde
347, 352, 353, Mükerrer Madde 354,
Mükerrer Madde 355, 356, 358, 361, 371,
376, Ek Bölüm Ek Madde 4, Ek Bölüm Ek
Madde 11, Ek Bölüm Ek Madde 12, 377,
414, 415, Geçici Madde 12, Geçici Madde
13, Geçici Madde 14, Geçici Madde 15

1/1/1986187

3332

Mükerrer Madde 298 (Geçici Madde 11)

1/1/1987

3418

5, 11, 135, Ek Madde 13, Geçici Madde
16

31/3/1988

3482

5/11/1988

4, 227, 352, 358, Ek Madde 11

10/12/1988

10, 353, Mükerrer Madde 354, 359, 360

1/1/1989 tarihinden
geçerli olmak
üzere 10/12/1988

3689

4, Geçici Madde 17

1/1/1991

KHK/449

Ek Madde 13

15/10/1991

KHK/433

Ek Madde 13

15/7/1991
tarihinden geçerli
olmak üzere
8/7/1991

3762

175, Mükerrer Madde 241,
Mükerrer Madde 242

7/9/1991

3824

Mükerrer Madde 298

1/1/1992 tarihinden
geçerli olmak
üzere 11/7/1992

3946

Mükerrer Madde 414, Ek Madde 13

30/12/1993

3505

3239 sayılı Kanunun 144 uncu maddesi uyarınca söz konusu Kanunun; 213 sayılı Kanunun değiştirilmesine
ilişkin olan birinci bölümünün araziye ait, asgari ölçüde birim değer tesbiti için yeniden kurulan Takdir
Komisyonları ve arazi ile ilgili diğer hükümleri ve yoklamadan maksat ve yoklama memurlarına ilişkin
hükümleri 11/12/1985 tarihinde; arsalara ait asgari ölçüde birim değer tesbiti için yeniden kurulan Takdir
Komisyonları ile ilgili hükümleri 1/3/1986 tarihinde, Bakanlar Kuruluna ve Maliye ve Gümrük Bakanlığına yetki
veren hükümleri 1/1/1986 tarihinden geçerli olmak üzere 11/12/1985 tarihinde yürürlüğe girecektir.
187

4008

40, 41, Ek Madde 10

1/1/1994

8, 135, 220, Mükerrer Madde 227,
Mükerrer Madde 257, Mükerrer Madde
315, 320, 353, Mükerrer Madde 354, 358,
Geçici Madde 18

6/7/1994

30, Mükerrer Madde 196, Mükerrer
Madde 298, 315, 344, Mükerrer Madde
347, 349, 350, 359, 360, 376

1/1/1995

274

1/1/1996

1/1/1994 tarihinden
geçerli olmak
üzere 2/6/1995

Mükerrer Madde 227, 344

1/1/1995 tarihinden
geçerli olmak
üzere 2/6/1995

30, 163, 175, 320, 353, 359, 367

2/6/1995

Ek Madde 13

15/4/1997
tarihinden geçerli
olmak üzere
3/4/1997

Ek Madde 13

30/6/1997
tarihinden geçerli
olmak üzere
25/12/1997

5 inci maddenin 4 üncü fıkrası ve 6 ncı
fıkrası ile müteakip fıkraları, 11, 30 uncu
maddenin 5 ve 9 uncu bentleri, 135, 160
ncı maddeye eklenen fıkra, 173 üncü
maddenin birinci fıkrasının 1 inci bendi,
235, 256, 257, 268, 280, Mükerrer Madde
298, 313, 352 nci maddenin 4 üncü bendi,
353, 355, 361, Mükerrer Madde 414,
Geçiçi Madde 19, Geçiçi Madde 20

29/7/1998

279

31/12/1998

5 inci maddenin 3 üncü fıkrası, 30 uncu
maddenin 7 nci bendi, 109, 112, 153, 154,

1/1/1999

4108

KHK/570

4315

4369

157, 160 ncı maddenin 2 nci fıkrası, 173
üncü maddenin 1 inci fıkrasının 2 nci
bendi, 182, 185, 193, Mükerrer Madde
194, Mükerrer Madde 196, 220, 232, 233,
234, 238, 240, 247, 251, 331, 333,
Dördüncü Kitabın İkinci Kısmının Üçüncü
Bölüm Başlığı, 335, 336, 337, 338, 339,
340, 344, 345, 346, 347, Bölüm Başlığıyla
beraber Mükerrer Madde 347, 348, 349,
350, 352 nci maddenin 9 uncu bendi, 358,
359, 360, 363, 367, 371, 374, 376, Ek
Madde 1, Ek Madde 6, Ek Madde 11,
Geçiçi Madde 4, Geçiçi Madde 5, Geçiçi
Madde 21, Geçiçi Madde 22,
368

1/1/2003

86, 112, Mükerrer Madde 115, 232, 235,
242,
243, 344, 368, Ek Madde 1, Ek Madde 11,
Geçici Madde 23

14/8/1999

4503

Geçici Madde 23

31/12/1999
tarihinden geçerli
olmak üzere
29/1/2000

4684

Ek Madde 13

1/1/2002

4731

15, 111, 112, 115, Mükerrer Madde 242,
Mükerrer Madde 298, Ek Madde 13

30/12/2001

268

1/1/2002 tarihinden
geçerli olmak
üzere 9/4/2002

74, Mükerrer Madde 249, 352

9/4/2002

1/1/2003 tarihinden
geçerli olmak
üzere 9/1/2003

Mükerrer Madde 290

1/7/2003 tarihinden
itibaren yapılacak
kiralama
işlemlerinde

4444

4751

4783

4842

uygulanmak üzere
24/4/2003
Ek Madde 13

1/4/2003 tarihinden
geçerli olmak
üzere 24/4/2003

4884

153, 168, 223, 224

17/6/2003

4962

5, Mükerrer Madde 257, 413

7/8/2003

274, Mükerrer 298 inci Maddenin (A)
fıkrasının 8 inci bendi haricindeki kısmı,
315, Mükerrer Madde 315, Geçici Madde
25, Geçici Madde 26

30/12/2003

Mükerrer 298 inci Maddenin (A)
fıkrasının 8 inci bendi

1/1/2004

104

31/12/2003
tarihinden geçerli
olmak üzere
2/1/2004

120, Birinci Kitabın Altıncı Kısmının
Üçüncü Bölüm başlığı, 231, 270

1/1/2004 tarihinden
geçerli olmak
üzere 2/1/2004

5024

5035

1/1/2004
281, Mükerrer Madde 298’in (A)
tarihinden geçerli
fıkrasının (2), (5) ve (9) numaralı bentleri,
olmak üzere
Geçici Madde 25
31/7/2004
15, 17, 28, 111, 114, 160, 204, 215,
Mükerrer Madde 257, 285, Mükerrer
Madde 298’in (A) fıkrasının (4) numaralı
bendi, Mükerrer Madde 315, 353,
Mükerrer Madde 354; İşlenemeyen
Hüküm (5024 sayılı Kanunun Geçici 1
inci Maddesi)

31/7/2004

Mükerrer Madde 355

31/7/2004 tarihini
izleyen üçüncü
günde

5234

21/9/2004

5281

355, 356

31/12/2004

5228

5345

128, Ek Madde 13

16/5/2005

5398

Mükerrer Madde 257, 272, 327, Mükerrer
Madde 355

21/7/2005

5479

Mükerrer Madde 298, 344, Geçici Madde
27

1/1/2006 tarihinden
geçerli olmak
üzere 8/4/2006

5615

Mükerrer Madde 28, 120, 353, 367, 377

4/4/2007

5728

2, 5, 87, 246, 344, 359, 360, 362, 363,
367, 371

8/2/2008

5736

Ek Madde 1, Ek Madde 11

8/2/2008 tarihinden
geçerli olmak
üzere 27/2/2008

5766

Mükerrer 242

6/6/2008

72, 359

3/7/2009

Mükerrer Madde 355

3/7/2009 tarihini
izleyen aybaşında

Ek Madde 13

10/7/2009

107/A, Mükerrer 227, 353, Mükerer 355,
369, 413

1/8/2010

114, Geçici Madde 28

1/7/2010 tarihinden
geçerli olmak
üzere 1/8/2010188

140, 367

1/1/2011

6111

25/2/2011

KHK/646

135, 140, 367 ve Ek Madde 13

10/7/2011

KHK/666

Ek Madde 13’ün 4 üncü fıkrasının (b), (c)
ve (d) bentleri ile aynı fıkrada yürürlükten
kaldırılan “Maliye Bakanı:” ve
“Yetkilidir.” ibareleri

31/12/2011
tarihinden geçerli
olmak üzere
2/11/2011

Ek Madde 13’ün 4 üncü fıkrasının (a)
bendi, aynı fıkranın “Yetkilidir.”
ibaresinden sonra gelen 1 inci, 2 nci, 3

14/1/2012
tarihinden geçerli
olmak üzere

5904

5917

6009

Anayasa Mahkemesinin 26/1/2012 tarihli ve E.: 2011/74, K.: 2012/15 sayılı Kararı ile; 23/7/2010 tarihli ve
6009 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (d) bendinde yer alan “… 1/7/2010 tarihinden geçerli olmak üzere …”
ibaresi, bu bentte yer alan 8 inci ve 16 ncı maddeler yönünden iptal edilmiştir.
188

üncü ve 4 üncü paragrafları ile 6 ncı
fıkrası

2/11/2011

6322

112, 325/A, Geçici Madde 29

15/6/2012

6455

153/A

11/4/2013

6487

151, 152/A

11/6/2013

Anayasa
Mahkemesinin
27/12/2012 tarihli ve
E.: 2011/139,
K.: 2012/205 sayılı
Kararı

Ek Madde 13

10/10/2013

6518

Mükerrer Madde 257

19/2/2014

6637

107/A, 132/A

7/4/2015

6728

28, 153, 153/A, Mükerrer 355, 370

9/8/2016

6745

7/9/2016

7020

Mükerrer 355

27/5/2017

157, Mükerrer Madde 257

5/12/2017

101, 102, 103

1/1/2018

223

15/3/2018

5, 10, 278/A, 353, Mükerrer Madde 355,
376

27/3/2018

280/A

27/3/2018
tarihinden sonra
tescil edilen
sermaye
şirketlerine
uygulanmak üzere
27/3/2018

Ek Madde 11

27/3/2018
tarihinden önce
tarhiyat öncesi
uzlaşma talep
edilenler hariç
olmak üzere
27/3/2018

7061
7099

7103

Geçici Madde 30

Yayım tarihi olan
27/3/2018’i izleyen
ikinci aybaşında
(1/5/2018)

256

6/4/2018

140

1/1/2019 tarihinden
sonraki
vergilendirme
dönemlerine ilişkin
yapılacak
incelemelerde
uygulanmak üzere
1/1/2019

Geçici Madde 31

25/5/2018

7104

7144

KHK/700

7153

24/6/2018 tarihinde
birlikte yapılan
Türkiye Büyük
Millet Meclisi ve
11, 48, Mükerrer Madde 49, 74, 92, 127,
Cumhurbaşkanlığı
140, 215, Mükerrer Madde 242, 267,
seçimleri
Mükerrer Madde 298, Mükerrer Madde
sonucunda
414, Geçici Madde 30
Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve
başladığı tarihte
(9/7/2018)
Ek Madde 1

10/12/2018

7194

112, 160, 370, 376, 379, Ek Madde 1, Ek
Madde 9

112 nci, 370 inci,
379 uncu ve Ek 1
inci maddesi
1/1/2020 tarihinde
diğer hükümler
7/12/2019

7318

231, Mükerrer Madde 257, Mükerrer
Madde 355, 359, 367

30/4/2021

7326

Geçici Madde 31

9/6/2021

4, 5, 97, 120, 170/A, 226/A, 227,
Mükerrer Madde 227, Mükerrer Madde
242, Mükerrer Madde 257, 261, 262,
268/A, 270, 273, 315, 318, 320, 323, 328,
329, 339, 352, 353, Mükerrer Madde 355,
371, 376, Ek Madde 1, Ek Madde 11

26/10/2021

Dördüncü Bölüm Başlığı, Ek Madde 14,
Ek Madde 15, Ek Madde 16, Ek Madde
17, Ek Madde 18, Geçici Madde 30

1/1/2022 tarihinden
itibaren yapılacak
başvurulara
uygulanmak üzere
yayımı tarihinde
(26/10/2021)

234

Yayımı tarihini
takip eden ayın
başında
(1/11/2021)

Mükerrer Madde 298, Geçici Madde 32

1/1/2022

104

1/6/2022

139, 140

1/7/2022

7352

Geçici Madde 33

29/1/2022

Anayasa
Mahkemesi’nin
4/11/2021 tarihli ve
E.: 2019/4, K.:
2021/78 sayılı
Kararı ile

367

9/3/2022

7394

4, 359, 367, Geçici Madde 34

15/4/2022

Mükerrer Madde 257

5/7/2022

353, Mükerrer Madde 355

yayımını izleyen
ayın başında
(1/8/2022)

7421

Mükerrer Madde 257, Mükerrer Madde
355

26/11/2022

Anayasa

Geçici Madde 34

23/3/2023

7338

7417

Mahkemesinin
28/9/2022 tarihli ve
E: 2022/59, K:
2022/111 sayılı
Kararı
7418

104

1/4/2023

Anayasa
Mahkemesi’nin
13/9/2023 tarihli ve
E.: 2022/81, K.:
2023/153 sayılı
kararı

359

29/11/2023

7423

359, 367

1/1/2024

Geçici Madde 30, Geçici Madde 33

28/12/2023

Mükerrer Madde 413

1/1/2024

Geçici Madde 33

16/1/2024

153/A

Resmî Gazete’de
yayımlanmasından
itibaren dokuz ay
sonra
(20/4/2024)

7491
Anayasa
Mahkemesinin
30/11/2023 tarihli ve
E.: 2023/105; K.:
2023/208 sayılı
Kararı
Anayasa
Mahkemesinin
22/3/2023 Tarihli ve
E: 2022/108, K:
2023/55 Sayılı
Kararı

7524

7529

112, 153/A, Mükerrer Madde 257, 263,
274/A, 344, 352, 353, Mükerrer Madde
355, 376, Ek Madde 1, Ek Madde 7, Ek
Madde 8, Ek Madde 9, Ek Madde 11, Ek
Madde 13, Geçici Madde 35

Mükerrer Madde 298, Geçici Madde 33

2/8/2024

1/1/2024
tarihinden, özel
hesap dönemi tayin
edilen mükellefler

için 2024 yılında
başlayan hesap
döneminden
geçerli olmak
üzere yayımı
tarihinde
(30/10/2024)
7537

15, Geçici Madde 36

27/12/2024

131

24/7/2025

Ek Madde 13

yayımını izleyen
ayın başında
(1/8/2025)

Geçici Madde 37

25/12/2025

7555

7571

Akademik yorum ve analiz — VUK m. 416 şerhi

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

vuk m. 416, «Yürürlük» başlığı altında, kanunun koruma amacını ve uygulama mimarisini somutlaştıran temel hükümlerden biridir. Madde, salt teknik bir usul kuralı olmanın ötesinde; piyasa güveni, alacaklının (hamilin) korunması, kayıt düzeni ve dürüst işlem ilkeleri arasında denge kuran bir normatif düğüm noktasıdır. Sistematik açıdan hüküm, kanunun önceki maddelerinde kurulan yükümlülük ve yaptırım rejimini tamamlar; sonraki maddelerle birlikte okunduğunda koruma zincirinin sürekliliği sağlanır. Ratio legis, çek ve benzeri ödeme araçlarının tedavül kabiliyetinin korunması, karşılıksızlık riskinin yönetilmesi ve kamu otoritesinin öngördüğü kayıt/denetim araçlarının işlemesidir. Tarihsel olarak 5941 sayılı Çek Kanunu, önceki dönem düzenlemelerinin (özellikle 3167 sayılı Kanun çizgisinin) bıraktığı boşlukları kapatmak ve modern bankacılık–risk merkezi altyapısıyla uyumlu bir rejim kurmak üzere ihdas edilmiştir. Madde metninin lafzı şöyledir (özet alıntı): Madde 416 – Bu kanun 1 Ocak 1961 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütmeye memur olanlar:
Madde 4l7 – Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

1 Sayılı Usulsüzlük Cezalarına Ait Cetvel181182
(Değişik : 30/12/1980 - 2365/98 md.)

Mükellef Grupları

Birinci derece
usulsüzlükler için
(Lira)

İkinci derece usulsüzlükler
için (Lira)

Sermaye şirketleri

20.000 (35.000) TL

10.000 (17.000) TL

Sermaye… Bu metin, yoruma açık genel kavramlarla (özen, bildirim, yasak, ödeme, ibraz vb.) somut usul adımlarını bir arada barındırır; dolayısıyla hem kavram analizi hem de usul–esas ayrımı zorunludur.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Maddenin konu edindiği temel hukuki ilişki

Madde 416, taraflar (çek hesabı sahibi, düzenleyen, hamil, muhatap banka ve ilgili kamu mercileri) arasındaki ilişkiyi belirli sonuçlara bağlamaktadır. Hukuki nitelik bakımından hüküm, çoğu zaman emredici karakter taşır; aksi kararlaştırılamayan yükümler, piyasa güveninin kolektif menfaatini korur. Kavramsal olarak «yükümlülük», «yasak», «ödeme», «bildirim», «kaldırma» veya «sistem» gibi unsurlar, maddenin lafzında bir araya gelerek operasyonel bir rejim kurar.

2.2. Usulî ve maddi unsurlar

Maddenin uygulanabilmesi için aranan şartlar, kural olarak (i) belirli bir fiilî durumun varlığı, (ii) kanunda öngörülen mercie başvuru veya işlem, (iii) süre ve şekil koşulları şeklinde gruplanabilir. Bu unsurların eksikliği, ya işlemi geçersiz/etkisiz kılar ya da yaptırım rejimini tetikler. Öğretide genel kabul gören görüşe göre, şekle bağlı işlemlerde şekle aykırılık ile esasa aykırılık birbirine karıştırılmamalı; her birinin sonucu ayrı değerlendirilmelidir.

2.3. Korunan menfaat ve muhataplar

Korunan menfaat yalnızca hamile ait bireysel alacak değil; aynı zamanda çekin ödeme aracı olarak güvenilirliği ve kayıt dışı ekonomiyle mücadele gibi kamusal menfaatlerdir. Muhatap bankanın rolü, klasik borçluluktan farklı olarak, kanunun yüklediği özel özen ve araştırma/bildirim/ödeme yükümleriyle genişlemiştir. Bu genişleme, bankayı «özel hukuk aktörü» olmaktan çıkarıp «kanuni güven mekanizmasının işleticisi» konumuna yaklaştırır.

2.4. Yaptırım ve sonuçlar

Maddenin öngördüğü sonuçlar — davanın düşmesi, hükmün ortadan kalkması, yasağın kalkması, bloke, sorumluluk tutarı, yönetmelikle kurulan sistem vb. — somut fıkralara göre değişir. Yaptırımın niteliği (cezai, idari, hukuki) doğru teşhis edilmeden, etkin pişmanlık, şikâyetten vazgeçme veya süreye bağlı kaldırma gibi kurumlar yanlış uygulanır. Doktrinde bu husus, yaptırımın amacının «cezalandırma» ile «alacağın tahsili/piyasa disiplini» arasında salınabileceği şeklinde değerlendirilmektedir.

3. Sistematik İlişkiler

- vuk m. 1 — Amaç ve kapsam: m. 416'nin yorumunda pusula işlevi görür; hamillerin korunması ve kayıt düzeni ilkeleri buradan taşınır.
- vuk m. 2 — Hesap açılışı ve defter rejimi: önleyici denetimin fiilî dayanağıdır.
- vuk m. 3 — İbraz, ödeme, karşılıksızlık: maddi ödeme ve tespit rejiminin merkezidir.
- vuk m. 5 — Ceza ve yasak rejimi: m. 416 ile sıkı bağ (özellikle etkin pişmanlık ve yasağın kaldırılması bağlamında).
- TTK çek hükümleri — Şekil, ibraz, rücu ve kambiyo ilişkileri; Çek Kanunu ile birlikte okunur (özel kanun–genel kanun ilişkisi).
- İİK m. 353 — İtiraz usulüne atıf içeren hükümlerde usulî yol haritası sağlar.

Bu ilişkiler, m. 416'nin «tek başına» uygulanamayacağını; aksine, kanunun bütüncül mimarisinin bir parçası olduğunu gösterir.

4. Uygulama: Yargı İçtihadı

Bu maddeye ilişkin son dönemde emsal karar tespit edilemedi; aşağıdaki değerlendirme madde metni, sistematik ve öğretideki genel kabuller çerçevesinde yapılmıştır.

Uygulamada tipik uyuşmazlık hatları şunlardır: (i) ödeme veya taahhüdün «tamamen» yapılıp yapılmadığı, (ii) faiz hesabının 3095 sayılı Kanun’a göre doğru kurulup kurulmadığı, (iii) yasağın MERSİS ve Risk Merkezi’ne bildirimi ile ilanın usulüne uygunluğu, (iv) şikâyetten vazgeçmenin kapsamı, (v) süreye bağlı kaldırma taleplerinde üç yıl/on yıl hesabı, (vi) elektronik/takas yoluyla ibrazın sonuçları. Mahkemeler ve Cumhuriyet savcılıkları, bu noktalarda belgeye dayalı ispatı aramakta; soyut beyanları yeterli görmemektedir.

Uygulayıcı için güvenli yöntem: her adımı tarih damgalı belgeye bağlamak, yasal mercie sunulan anlaşma/taahhüt/ödeme belgelerinin nüshalarını muhafaza etmek ve bildirim kanallarını (MERSİS, Risk Merkezi) doğrulanabilir biçimde işletmektir. Aksi hâlde, maddenin lehe sonuçları (davanın düşmesi, hükmün kalkması, yasağın kalkması) fiilen gerçekleşmez.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Hamil H, düzenleyen D’nin keşide ettiği çekin karşılıksız çıkması üzerine şikâyette bulunur. D, yargılama sırasında çek bedelini ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen öder ve belgeleri mahkemeye sunar. Hukuki Analiz: vuk m. 416 (ve bağlantılı m. 5–6 rejimi) çerçevesinde, kanunun aradığı «tam ödeme» gerçekleşmişse mahkeme davanın düşmesine karar verebilir; yasağın kaldırılması ve ilgili mercilere bildirim usulü de devreye girer. Eksik faiz veya kısmi ödeme, lehe sonucun doğmasını engelleyebilir.

Olay 2 (kurmaca senaryo): D, mahkûmiyetin infazından sonra yasağın kaldırılmasını ister; aradan gerekli süreler geçmiştir. Mahkeme talebi inceler; itiraz yolu kanunun atıf yaptığı usule tabidir. Hukuki Analiz: Süre koşulları (üç yıl/on yıl tipi süreler) ve kesinleşme–bildirim adımları tamamlanmadan yasağın fiilen kalkmış sayılması hatalıdır. Bildirim ve ilan, maddenin kamuya açıklık boyutudur.

Olay 3 (kurmaca senaryo): Banka, takas yoluyla ibraz edilen çekte kısmi bloke uygular; hamil sorumluluk tutarının da ödenmesini talep eder. Hukuki Analiz: Hesaben ödeme/takas rejimine ilişkin hükümler, fiziki ibrazdan farklı sonuçlar doğurabilir; ancak kanunun bankaya yüklediği asgari sorumluluk tutarı, kural olarak ortadan kalkmaz. Bloke süreleri ve lehtar lehine koruma dikkatle uygulanmalıdır.

6. Pratik Uygulama Notları

- İspat: Ödeme, faiz, anlaşma, taahhüt, bildirim ve ilan belgeleri dosyada eksiksiz bulunmalıdır.
- Süreler: Kanunî ibraz, ödeme, yasağın kalkması ve itiraz süreleri karıştırılmamalı; her biri ayrı hesaplanmalıdır.
- Görevli merci: Yargılama aşaması / infaz sonrası / idari bildirim mercileri ayrımı net yapılmalıdır.
- Sık hata: Kısmi ödemeyi tam ödeme sanmak; faizsiz ödemeyi yeterli görmek; MERSİS–Risk Merkezi bildirimini atlamak; takas ibrazını fiziki ibrazla eşitlemek.
- Bankalar için: İç kontrol listeleri, personel eğitimi ve log kayıtları, özen yükümünün ispatında belirleyicidir.
- Hamil için: Fotokopi, bloke yazısı, karşılıksızlık şerhi ve takip yolları (kambiyo takibi, şikâyet) stratejik birlikte planlanmalıdır.

7. Eleştirel Değerlendirme

Madde 416, piyasa disiplini ile bireysel ödeme imkânını (etkin pişmanlık, süreye bağlı kaldırma, elektronik takas vb.) bir arada tutmaya çalışan modern bir denge arayışının ürünüdür. Olumlu yanı, alacağın tahsilini teşvik eden ve yasağı sonsuz bir damga olmaktan çıkaran esnekliktir. Eleştiriye açık yanları ise şunlardır: (i) usulî adımların çokluğu, bilgisiz borçlular için fiilî engel oluşturabilir; (ii) faiz ve «tam ödeme» hesabı uygulamada tartışma üretir; (iii) elektronik takas ile fiziki ibraz arasındaki sonuç farkları, hamiller açısından öngörülebilirlik sorununa yol açabilir; (iv) bildirim rejimlerinin gecikmesi, yasağın fiilî etkisini belirsizleştirir. Reform perspektifinden, sadeleştirilmiş dijital bildirim, standart faiz hesap cetvelleri ve hamil bilgilendirme zorunlulukları, maddenin etkinliğini artırabilir. Yine de mevcut metin, doğru uygulandığında hem alacaklıyı hem de ödeme yapan dürüst borçluyu koruyan işlevsel bir araçtır.

Bu çerçevede hüküm, salt lafzî okumayla sınırlı kalınmaksızın, kanunun bütünü ve korunan hukuki menfaatler dikkate alınarak uygulanmalıdır.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

vuk m. 416, «Yürürlük» başlığı altında, kanunun koruma amacını ve uygulama mimarisini somutlaştıran temel hükümlerden biridir. Madde, salt teknik bir usul kuralı olmanın ötesin Taşıma yapılırken emredici–tamamlayıcı ayrımı, yaptırımın niteliği ve ispat külfeti açıkça tespit edilmelidir.

Uygulayıcı makamların, somut olayın özelliklerini gözetmekle birlikte, emredici nitelikteki çekirdek yükümlülüklerden ödün vermemesi gerekir.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Maddenin konu edindiği temel hukuki ilişki

Madde 416, taraflar (çek hesabı sahibi, düzenleyen, hamil, muhatap banka ve ilgili kamu mercileri) arasındaki ilişkiyi belirli sonuçlar Taşıma yapılırken emredici–tamamlayıcı ayrımı, yaptırımın niteliği ve ispat külfeti açıkça tespit edilmelidir.

Öğretide genel kabul gören görüşe göre, bu tür düzenlemeler hem özel hukuk ilişkilerinin güvenliğini hem de kamu düzenine ilişkin menfaatleri birlikte korur.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 3. Sistematik İlişkiler

- vuk m. 1 — Amaç ve kapsam: m. 416'nin yorumunda pusula işlevi görür; hamillerin korunması ve kayıt düzeni ilkeleri buradan taşınır.
- vuk m. 2 — Hesap açılışı ve defter rejimi: önleyici deneti Taşıma yapılırken emredici–tamamlayıcı ayrımı, yaptırımın niteliği ve ispat külfeti açıkça tespit edilmelidir.

Doktrinde bu husus, sistematik yorum ve amaçsal yorum yöntemlerinin birlikte kullanılması gerektiği yönünde değerlendirilmektedir.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 4. Uygulama: Yargı İçtihadı

Bu maddeye ilişkin son dönemde emsal karar tespit edilemedi; aşağıdaki değerlendirme madde metni, sistematik ve öğretideki genel kabuller çerçevesinde yapılmıştır.

Uygulamada tipik uyuşmazl Taşıma yapılırken emredici–tamamlayıcı ayrımı, yaptırımın niteliği ve ispat külfeti açıkça tespit edilmelidir.

Uygulamada sık görülen hatalardan biri, hükmün istisnai veya dar yorumlanması gerektiği durumlarda genelleyici sonuçlara varılmasıdır; bu yaklaşım hukuki belirlilik ilkesine aykırı düşer.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Hamil H, düzenleyen D’nin keşide ettiği çekin karşılıksız çıkması üzerine şikâyette bulunur. D, yargılama sırasında çek bedelini ticari temerrüt faiziyle birlikte tamam Taşıma yapılırken emredici–tamamlayıcı ayrımı, yaptırımın niteliği ve ispat külfeti açıkça tespit edilmelidir.

Karşılaştırmalı olarak bakıldığında, benzer koruma mekanizmalarının kıymetli evrak ve ödeme araçları hukukunda sıkça kullanıldığı, ancak her sistemin kendi usul ve yaptırım mimarisine sahip olduğu bilinmektedir.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 6. Pratik Uygulama Notları

- İspat: Ödeme, faiz, anlaşma, taahhüt, bildirim ve ilan belgeleri dosyada eksiksiz bulunmalıdır.
- Süreler: Kanunî ibraz, ödeme, yasağın kalkması ve itiraz süreleri karıştırılmamalı; her bir Taşıma yapılırken emredici–tamamlayıcı ayrımı, yaptırımın niteliği ve ispat külfeti açıkça tespit edilmelidir.

Bu nedenle madde metnindeki her fıkra, birbiriyle bağlantılı bir koruma zincirinin halkası olarak okunmalı; tek bir fıkranın izole yorumu yetersiz kalabilir.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 7. Eleştirel Değerlendirme

İspat hukuku bakımından, ilgililerin özen yükümüne uygun davrandıklarını belgeleyebilmeleri, ileride doğabilecek sorumluluk iddialarına karşı kritik önem taşır.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

Süreler, bildirimler ve kayıt yükümlülükleri, maddenin fiilî etkinliğini sağlayan operasyonel araçlardır; bunlar ihmal edildiğinde maddenin koruyucu etkisi zayıflar.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Maddenin konu edindiği temel hukuki ilişki

Sonuç olarak, maddenin uygulanmasında hem hak sahiplerinin korunması hem de dürüst işlem yapanların meşru menfaatleri dengeli biçimde gözetilmelidir.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 3. Sistematik İlişkiler

Normun lafzı ile amacı çatışıyormuş gibi göründüğünde, korunan hukuki menfaat ve sistematik konum öncelikli yorum ölçütü olarak alınmalıdır.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 4. Uygulama: Yargı İçtihadı

Bu maddeye ilişkin son dönemde emsal karar tespit edilemedi; aşağıdaki değerlendirme madde metni, sistematik ve öğretideki genel kabuller çerçevesinde yapılmıştır.

Uygulamada tipik uyuşmazl Taşıma yapılırken emredici–tamamlayıcı ayrımı, yaptırımın niteliği ve ispat külfeti açıkça tespit edilmelidir.

Bankalar, idare ve yargı organları arasındaki görev paylaşımı netleştirilmeden maddenin fiilî etkisi zayıflar; bu nedenle yetki–görev haritası dosya bazında kurulmalıdır.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 5. Pratik Örnek Olaylar

Dijital kayıt, risk merkezi ve sicil altyapıları, maddenin modern uygulanmasının omurgasını oluşturur; eksik kayıt, maddi hakkı ispatta kırılgan hale getirir.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 6. Pratik Uygulama Notları

Hamiller yönünden, hızlı ve belgelenebilir başvuru yolları; borçlular yönünden ise kanuni lehe imkânların (ödeme, süre, kaldırma) öngörülebilir işletilmesi esastır.

Bu bağlamda şu değerlendirme somut olaya taşınmalıdır: 7. Eleştirel Değerlendirme

Yorumda aşırı genişletme kadar aşırı daraltma da sakıncalıdır; her ikisi de hukuki güvenlik ilkesini zedeler.