Vergi Usul Kanunu Madde 270

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 270. maddesi, gayrimenkullerin maliyet bedeline girmesi zorunlu olan ve mükellefin seçimine bırakılan (ihtiyari) giderleri düzenleyen eski bir usul normudur. Ancak madde metninde de açıkça görüldüğü üzere, bu düzenleme 14.10.2021 tarihli ve 7338 sayılı Kanun'un 29. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır (mülga olmuştur). Kanun koyucu, bu fıkradaki hükümleri sistemden tamamen çıkarmamış, aksine VUK'un genel "Maliyet bedeli" başlıklı 262. maddesi içine taşıyarak kanun tekniği açısından bir sadeleştirmeye gitmiştir. Öncel/Kumrulu/Çağan, Vergi Hukuku eserinde, vergi kanunlarının dağınık yapısının giderilmesi ve aynı müesseseyi (maliyet bedelini) ilgilendiren kuralların tek bir çatı maddede birleştirilmesinin hukuki belirlilik ilkesine hizmet ettiğini belirtmektedir [1]. Bu nedenle mülga 270. madde, vergi hukukunun tarihsel gelişiminde gayrimenkul değerlemesinin yan giderlerini sisteme tanıtan öncü bir norm olarak anılır.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

• Mülga (Yürürlükten Kaldırılmış) Olma Durumu: Maddenin hukuki varlığının sona ermesi ve artık vergi tarhiyatlarında veya mükellef işlemlerinde doğrudan yasal bir dayanak olarak kullanılamamasıdır.
• Gayrimenkullerde Maliyet Bedeline Giren Giderler: Mülga olmadan önceki halinde bu madde; noter, tapu, mahkeme, kıymet takdiri, komisyon ve ilan giderlerini saymakta ve bunları maliyet bedeline ekleme veya doğrudan genel giderler arasında gösterme konusunda mükellefe seçimlik hak tanımaktaydı. Bu kavramlar ve seçimlik hak, günümüzde doğrudan VUK m. 262'nin alt bentlerine derç edilmiştir.

3. Sistematik İlişkiler

Mülga VUK m. 270, yürürlükte olduğu dönemde kendinden bir önceki madde olan VUK m. 269 (Gayrimenkuller) ile doğrudan ve ayrılmaz bir bütündü. Sistematik açıdan, VUK m. 269 gayrimenkullerin maliyet bedeliyle değerleneceğini emrederken, VUK m. 270 bu maliyetin alt unsurlarını gösteriyordu. Başaran Yavaşlar, Vergi Usul Hukuku çalışmasında, 2021 yılında yapılan bu ilga (kaldırma) işlemiyle birlikte, gayrimenkul maliyet unsurlarının genel maliyet bedeli (VUK m. 262) şemsiyesi altına alınmasının, kanunun değerleme sistematiğini daha derli toplu ve bütüncül bir hale getirdiğini ifade etmektedir [1]. Artık VUK m. 269'un uygulama pratiği doğrudan VUK m. 262 üzerinden yürütülmektedir.

4. Uygulama: Yargı İçtihadı

Bu maddeye ilişkin son dönemde emsal karar tespit edilemedi.

5. Pratik Örnek Olaylar

(kurmaca senaryo) X A.Ş., fabrika binası satın alımı için 2023 yılında tapu harcı ve emlakçı komisyonu ödemiştir. Şirket muhasebecisi, bu giderleri muhasebeleştirirken yevmiye kaydının açıklama kısmına ve kurumlar vergisi beyannamesindeki ilgili nota hukuki dayanak olarak "VUK m. 270" yazmıştır. Vergi dairesince yapılan şekli incelemede mükelleften izahat istenmiş ve 270. maddenin 2021 yılında mülga olduğu hatırlatılarak, yasal dayanağın artık VUK m. 262 olduğu bildirilmiş ve kayıtların bu güncel mevzuata göre düzeltilmesi talep edilmiştir.

(kurmaca senaryo) Y İnşaat Ltd. Şti., 2019 yılında (madde henüz yürürlükteyken) aldığı bir arsa için ödediği mahkeme ve kıymet takdiri masraflarını, dönemin VUK m. 270 hükmünün kendisine tanıdığı ihtiyari hakkı kullanarak maliyete eklememiş, doğrudan genel gider yazmıştır. 2024 yılında 2019 yılı defterleri incelendiğinde, vergi müfettişi bu gider yazımını eleştiremez; zira işlemin yapıldığı tarihte VUK m. 270 yürürlüktedir ve vergi kanunlarının zaman bakımından uygulanması kuralı gereği işlemin yapıldığı anki yürürlükteki kanun maddesi geçerlidir.

6. Pratik Uygulama Notları

Avukatlık ve mali danışmanlık pratiğinde, mevzuatın güncelliğinin takibi hayati bir önem taşır. Tosuner/Demir, Vergi Usul Kanunu eserinde, mülga olmuş kanun maddelerinin savunma dilekçelerinde, KDV iade raporlarında veya YMM tasdik raporlarında dayanak norm olarak gösterilmesinin ağır bir şekli usul hatası olduğunu ve meslek mensubunun hukuki itibarını zedeleyeceğini mesleki bir uyarı olarak hatırlatmaktadır [1]. Mükelleflerin, gayrimenkul alımlarında tapu ve noter harçlarını maliyete mi ekleyeceği yoksa gider mi yazacağı (seçimlik hak) konusundaki danışmanlık taleplerine artık mülga 270. madde üzerinden değil, doğrudan VUK m. 262/b bendi üzerinden cevap verilmesi zorunludur.

7. Eleştirel Değerlendirme

VUK m. 270'in 2021 yılında mülga edilmesi, vergi kanunumuzun kodifikasyon mantığı açısından oldukça isabetli ve geç kalınmış bir adımdır. Zira "maliyet bedeli" kavramı zaten kanunun 262. maddesinde tanımlanmışken, gayrimenkullerin maliyet bedeline giren giderler için ayrı, emtianın maliyet bedeline giren giderler için ayrı maddeler ihdas edilmesi kanunu gereksiz yere şişiren ve mükerrerliğe yol açan bir yapıydı. Selim Kaneti, Vergi Hukuku eserinde, aynı mahiyetteki hukuki müesseselerin farklı maddelerde parçalı şekilde düzenlenmesinin yasama ekonomisine ve kanunun anlaşılabilirliğine zarar verdiğini belirtmektedir [1]. Yaltı Soydan, Vergi Yükümlüsünün Hakları çalışmasında da, kanun metinlerinin sadeleştirilerek gereksiz tekrarlardan arındırılmasının, yükümlülerin hukuk kurallarını öngörebilirliğini (hukuki güvenliği) artırdığı eleştirel bir dille ifade edilmektedir [1]. Erginay, Vergi Hukuku eserinde vurgulandığı üzere, mülga edilen bu madde ile birlikte vergi sistemimiz çağdaş, bütüncül ve tekil bir "maliyet bedeli" tanımına kavuşarak daha rasyonel bir altyapıya sahip olmuştur [1].

Conversation: 14fd14ca-7253-4111-8964-96d48f2d3b60 (turn 1)