1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 816. maddesi, çek hukukunda hayati bir öneme sahip olan ibraz ve protesto sürelerinin tatil günlerine rastlaması hâlinde ortaya çıkacak hukuki sonuçları düzenlemektedir. Madde, TTK’nın "Çek" başlığını taşıyan Üçüncü Bölümünün "Süreler" alt başlığında yer almaktadır [1].
Kıymetli evrak hukukunun temel prensiplerinden biri, senet üzerindeki hakların kullanılmasının kanunla belirlenmiş sıkı ve kesin sürelere tabi olmasıdır. Çek, niteliği gereği bir ödeme vasıtasıdır ve görüldüğünde ödenir (TTK m. 795) [2]. Çekin bu işlevini yerine getirebilmesi, kanunda öngörülen kısa ibraz süreleri içinde (TTK m. 796 uyarınca 10 gün, 1 ay veya 3 ay) muhatap bankaya ibraz edilmesine bağlıdır [2]. Ancak, hukuki işlemlerin ifasının fiziken mümkün olmadığı tatil günlerinin, hak sahiplerinin (hamilin) kanuni haklarını kullanmasını engellememesi gerekir. Bu bağlamda TTK m. 816, genel borçlar hukuku prensiplerinin (TBK m. 93) kıymetli evrak hukukundaki özel bir yansıması olarak, sürenin son gününün tatil gününe denk gelmesi durumunda hamilin hak düşürücü süreler karşısında korunmasını amaçlamaktadır [1].
Doktrinde Poroy/Tekinalp ve Bahtiyar gibi yazarların da vurguladığı üzere, kambiyo senetlerinde ibraz ve protesto gibi yenilik doğuran veya hakkın korunmasına hizmet eden işlemlerin sıkı şekil şartlarına ve sürelere bağlanması, ticari hayatta güvenin ve tedavül hızının bir gereğidir. Ancak bu sürelerin son gününün resmi tatillere denk gelmesi ihtimalinde hak kaybı yaşanmaması adına kanun koyucu, TTK m. 816 ile sürenin uzayacağını kesin bir karineye bağlamıştır [1, 3].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
TTK m. 816 hükmü, kendi içerisinde titizlikle incelenmesi gereken bazı kilit kavramlar ve hukuki müesseseler barındırmaktadır.
2.1. İbraz ve Protestonun Yalnızca İş Gününde Yapılabilmesi (TTK m. 816/1)
Maddenin birinci fıkrası, "Bir çekin ibrazı ve protestosu, ancak bir iş gününde yapılabilir" emredici hükmünü amirdir [1]. Çekin ibrazı, kural olarak muhatap bankaya yapılır. Bankaların ve protesto mercii olan noterlerin çalışma saatleri ve günleri yasal mevzuatla belirlenmiştir [4, 5]. Dolayısıyla, pazar günleri veya ulusal bayram ve genel tatiller hakkındaki kanunlarla belirlenmiş olan resmî tatil günlerinde ibraz veya protesto işleminin fiziken ve hukuken gerçekleştirilmesi mümkün değildir [5]. Hamilin müracaat haklarını koruyabilmesi (TTK m. 808) için gerekli olan "karşılıksızdır" işlemi veya protesto [6], yalnızca mesai günleri içinde yapılabilir [1].
2.2. Sürenin Son Gününün Tatil Gününe Rastlaması (TTK m. 816/2)
Maddenin ikinci fıkrası, hakkın korunmasına yönelik asıl kalkanı oluşturur: "Çeke ilişkin işlemler ve özellikle ibraz ve protesto veya buna eş değer belirleme işlemlerinin yapılması için kanunla belirli sürenin son günü, pazara veya diğer bir tatil gününe rastladığı takdirde, bu süre onu izleyen ilk iş gününü kapsayacak kadar uzar" [1, 3].
Bu kural, sürenin bizzat uzaması sonucunu doğurur. Örneğin, 10 günlük ibraz süresinin sonuncu günü olan 10. gün bir Pazar gününe denk gelirse, kanun gereği ibraz süresi Pazartesi günü mesai saati bitimine kadar uzamış kabul edilir [3, 7]. Bu uzama, doğrudan kanundan kaynaklanan objektif bir uzamadır; tarafların iradesine veya icra organlarının takdirine bağlı değildir.
2.3. Aradaki Tatil Günlerinin Süre Hesabına Dâhil Edilmesi
TTK m. 816/2'nin son cümlesi, "Aradaki tatil günleri süre hesabına dâhildir" şeklinde son derece kritik bir düzenleme içerir [3]. Buna göre, uzama kuralı sadece ve sadece sürenin son gününün tatil gününe denk gelmesi hâlinde uygulanır. Sürenin başlangıcı ile son günü arasında kalan hafta sonları veya resmî tatiller (örneğin 4 günlük Kurban Bayramı tatili), süre hesabından düşülmez; bu günler normal birer gün gibi hesaba katılır [3, 8].
3. Sistematik İlişkiler
TTK m. 816 hükmü, ticaret hukukunun ve genel özel hukukun diğer maddeleriyle sıkı bir illiyet bağı içerisindedir:
- TTK m. 796 (İbraz Süreleri): Çekin ibraz sürelerini (10 gün, 1 ay, 3 ay) düzenler [2]. TTK m. 816, bu maddede belirlenen sürelerin son gününün tatile denk gelmesi ihtimalinde m. 796'yı tamamlayıcı bir işlev görür [9].
- TTK m. 814 (Zamanaşımı): Hamilin müracaat borçlularına (cirantalar ve düzenleyen) karşı açacağı davalar, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar [1, 10]. Doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında vurgulandığı üzere; eğer ibraz süresi TTK m. 816/2 gereği tatil nedeniyle uzarsa, üç yıllık zamanaşımı süresi de bu uzamış ibraz süresinin son gününden itibaren işlemeye başlar [9].
- TTK m. 817 (Sürelerin Hesabı): "Kanunun bu Kısmında gösterilen süreler hesap edilirken bunların başladığı gün sayılmaz" [3]. İbraz süresi keşide tarihinin ertesi günü başlar, aradaki tatiller hesaba katılır (m. 816/2) ve son gün tatilse uzar.
- TTK m. 752: TTK m. 816'nın poliçe ve bonodaki birebir karşılığıdır [8]. Poliçede vadenin tatile denk gelmesi halinde izleyen ilk iş gününe uzaması ilkesi, çekte ibraz süresinin son gününün tatile denk gelmesi olarak vücut bulur [5, 8].
- TBK m. 93: Genel borçlar hukukunda ifa zamanının tatil gününe rastlaması halinde ifanın izleyen ilk iş gününde yapılmasını öngören temel hükmün kambiyo hukukuna yansımasıdır.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili Daireleri (özellikle 12. ve 19. Hukuk Daireleri), ibraz süresinin ve zamanaşımı süresinin hesaplanmasında TTK m. 816 (ve mülga 6762 s. TTK m. 728) hükmünü katı ve objektif bir biçimde uygulamaktadır.
Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, ibraz süresinin bitiminin tatil gününe rastlaması durumunda, çekin geçerli biçimde ibraz edilebileceği süre tatili takip eden ilk iş gününe kadar uzar [9]. Hukuki uyuşmazlıklarda en çok karşılaşılan sorun, zamanaşımı süresinin hesaplanmasıdır. Yargıtay, TTK m. 814 gereği zamanaşımının başlangıcını belirlerken, ibraz süresinin TTK m. 816/2 kapsamında uzayıp uzamadığını re'sen dikkate almaktadır [9, 11].
Örneğin, Yargıtay kararlarında açıkça ifade edildiği üzere; şayet son ibraz günü pazara denk gelmişse ve pazartesi günü ibraz yapılmışsa, 3 yıllık zamanaşımı süresi o pazartesi gününün bitiminden itibaren başlar [9]. Ayrıca Yargıtay, ibraz süresi içindeki aradaki tatil günlerinin süreleri uzatmayacağına yönelik açık kanun hükmünü titizlikle uygulamakta, aradaki bayram tatilleri nedeniyle sürenin uzadığını zannederek geç ibraz yapan hamillerin kambiyo hukukuna özgü müracaat haklarını kaybettiğine hükmetmektedir [3, 8].
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Sürenin Son Gününün Tatile Rastlaması):
Düzenleme yeri İstanbul, ödeme yeri de İstanbul olan ve üzerinde keşide tarihi olarak 10 Nisan 2025 yazan bir çek, hamili tarafından muhatap bankaya ibraz edilecektir. TTK m. 796 gereği aynı ödeme yeri olduğundan ibraz süresi 10 gündür. Süre, 11 Nisan'da başlar ve 20 Nisan 2025 tarihinde sona erer. Ancak 20 Nisan 2025 tarihi Pazar gününe denk gelmektedir.
Hukuki analiz: TTK m. 816/2 hükmü uyarınca sürenin son günü pazara denk geldiği için, ibraz süresi kendiliğinden onu izleyen ilk iş günü olan 21 Nisan 2025 Pazartesi günü mesai saati sonuna kadar uzar [1, 3]. Hamil, çeki 21 Nisan'da muhatap bankaya ibraz edip "karşılıksızdır" işlemi yaptırırsa, kambiyo hukukundan doğan müracaat haklarını tam olarak korumuş olur. Üç yıllık zamanaşımı süresi de 21 Nisan 2025'ten itibaren başlar [9].
Olay 2 (Aradaki Tatil Günleri Yanılgısı):
Düzenleme yeri Ankara, ödeme yeri İzmir olan bir çekin ibraz süresi TTK m. 796 gereği 1 aydır. Keşide tarihi 1 Mayıs olan bu çek için ibraz süresi 1 Haziran'da dolmaktadır. Mayıs ayı içerisinde toplamda 4 gün süren resmî bayram tatili bulunmaktadır. Hamil, bayram tatili nedeniyle süresinin 4 gün daha uzayacağını düşünerek çeki 4 Haziran tarihinde muhatap bankaya ibraz etmiştir. 1 Haziran tarihi normal bir iş günüdür.
Hukuki analiz: TTK m. 816/2'nin son cümlesi son derece açıktır: "Aradaki tatil günleri süre hesabına dâhildir" [3]. Sürenin son günü olan 1 Haziran bir iş gününe denk geldiği için sürede hiçbir uzama meydana gelmez. Hamilin 4 Haziran'da yaptığı ibraz, süresinden sonra (gecikmiş) yapılmış bir ibrazdır. Bu gecikme nedeniyle hamil, senedin düzenleyenine ve cirantalarına karşı kambiyo senedine özgü müracaat hakkını (başvuru hakkını) kaybeder (TTK m. 808). Yalnızca sebepsiz zenginleşme hükümlerine veya temel borç ilişkisine dayanarak talepte bulunabilir [12, 13].
6. Pratik Uygulama Notları
- İspat yükü: Çekin kanuni ibraz süresi içinde, TTK m. 816 hükmü de dikkate alınarak süresinde muhataba ibraz edildiğini ispat yükü hamile aittir [14]. İspat, banka tarafından çekin arkasına vurulan tarihli "karşılıksızdır" veya ödeme kaşesi ile yapılır [15].
- Zamanaşımı / Süreler: Çekte ibraz süreleri (10 gün, 1 ay, 3 ay) hak düşürücü niteliktedir [2, 16]. Zamanaşımı ise müracaat hakları için 3 yıldır (TTK m. 814) [10]. TTK m. 816/2 uyarınca uzayan ibraz süresi, zamanaşımı süresinin de başlangıcını öteler [9].
- Görevli/yetkili mahkeme: Çekin süresinde ibraz edilip edilmediği, icra hukuk mahkemelerinde görülen kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takiplerde borca veya şikâyete itiraz aşamalarında icra mahkemesi tarafından re'sen gözetilir [17, 18]. Müracaat hakkının kaybı durumunda açılacak sebepsiz zenginleşme davalarında görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir.
- Yaygın uygulama hataları: Uygulamada en sık yapılan hata, idari izin günleri ile kanuni resmî tatillerin karıştırılmasıdır. Kanun, yalnızca ulusal ve resmî bayramlar ile genel tatiller hakkındaki kanun kapsamında sayılan günleri tatil kabul eder. İdari izin günleri, bankaların takas odalarının veya noterlerin tamamen kapalı olmaması şartıyla, resmi tatil statüsünde değerlendirilmeyebilir. Ayrıca aradaki hafta sonlarının ibraz süresini uzattığı yanılgısı hamillerin hak kaybına uğramasına neden olan en yaygın hatadır.
7. Eleştirel Değerlendirme
Türk Ticaret Kanunu'nun 816. maddesi, kambiyo senetlerinde hukuki güvenliği ve sürelerin kesinliğini sağlamak açısından son derece başarılı ve gerekli bir hükümdür. Doktrinde Poroy, Tekinalp, Bahtiyar ve Arkan gibi otoriteler, kıymetli evrakta sürelerin kısa ve kesin olmasının senedin ekonomik işlevi açısından zorunlu olduğunu belirtmektedir. TTK m. 816/2'deki tatil günlerine denk gelme hâlinde sürenin ilk iş gününe uzaması kuralı, hukuki dinlenilme ve hak arama hürriyetinin usul hukuku boyutundaki bir teminatıdır.
Ancak doktrinsel açıdan bazı eleştiriler yöneltilmektedir. Özellikle dijitalleşen bankacılık sisteminde (Elektronik Çek Takas Sistemi vb.) işlemlerin hafta sonları veya tatil günlerinde bile kısmen provizyon kontrollerine veya elektronik bildirimlere açık olabilmesi, kanunun "ancak bir iş gününde yapılabilir" (m. 816/1) şeklindeki katı lafzının gelecekte dijital bankacılık pratikleriyle nasıl harmonize edileceği tartışmasını beraberinde getirmektedir. Zira karekodlu çek uygulamalarının (TTK m. 780) ve Findeks gibi dijital sorgulama mekanizmalarının 7/24 çalışır durumda olması, fiili ibraz kavramının elektronik ortama taşınması ihtimalinde bu maddenin yeniden revize edilmesini gerekli kılabilir [19].
Bununla birlikte, de lege lata (olan hukuk) bakımından, hukuki öngörülebilirliği sağlaması ve bankacılık / noterlik kurumsal işleyiş mesaileriyle birebir örtüşmesi sebebiyle TTK m. 816 hükmü, kambiyo senetleri sistematiği içinde taşıyıcı ve dengeleyici bir kolon görevini başarıyla sürdürmektedir.
Metodolojik Not
[Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.]
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 816. maddesi, çek hukukunda hayati bir öneme sahip olan ibraz ve protesto sürelerinin tatil günlerine rastlaması hâlinde ortaya çıkacak hukuki sonuçları düzenlemektedir. Madde, TTK’nın "Çek" başlığını taşıyan Üçüncü Bölümünün "Süreler" alt başlığında yer almaktadır [1].
Kıymetli evrak hukukunun temel prensiplerinden biri, senet üzerindeki hakların kullanılmasının kanunla belirlenmiş sıkı ve kesin sürelere tabi olmasıdır. Çek, niteliği gereği bir ödeme vasıtasıdır ve görüldüğünde ödenir (TTK m. 795) [2]. Çekin bu işlevini yerine getirebilmesi, kanunda öngörülen kısa ibraz süreleri içinde (TTK m. 796 uyarınca 10 gün, 1 ay veya 3 ay) muhatap bankaya ibraz edilmesine bağlıdır [2]. Ancak, hukuki işlemlerin ifasının fiziken mümkün olmadığı tatil günlerinin, hak sahiplerinin (hamilin) kanuni haklarını kullanmasını engellememesi gerekir. Bu bağlamda TTK m. 816, genel borçlar hukuku prensiplerinin (TBK m. 93) kıymetli evrak hukukundaki özel bir yansıması olarak, sürenin son gününün tatil gününe denk gelmesi durumunda hamilin hak düşürücü süreler karşısında korunmasını amaçlamaktadır [1].
Doktrinde Poroy/Tekinalp ve Bahtiyar gibi yazarların da vurguladığı üzere, kambiyo senetlerinde ibraz ve protesto gibi yenilik doğuran veya hakkın korunmasına hizmet eden işlemlerin sıkı şekil şartlarına ve sürelere bağlanması, ticari hayatta güvenin ve tedavül hızının bir gereğidir. Ancak bu sürelerin son gününün resmi tatillere denk gelmesi ihtimalinde hak kaybı yaşanmaması adına kanun koyucu, TTK m. 816 ile sürenin uzayacağını kesin bir karineye bağlamıştır [1, 3].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
TTK m. 816 hükmü, kendi içerisinde titizlikle incelenmesi gereken bazı kilit kavramlar ve hukuki müesseseler barındırmaktadır.
2.1. İbraz ve Protestonun Yalnızca İş Gününde Yapılabilmesi (TTK m. 816/1)
Maddenin birinci fıkrası, "Bir çekin ibrazı ve protestosu, ancak bir iş gününde yapılabilir" emredici hükmünü amirdir [1]. Çekin ibrazı, kural olarak muhatap bankaya yapılır. Bankaların ve protesto mercii olan noterlerin çalışma saatleri ve günleri yasal mevzuatla belirlenmiştir [4, 5]. Dolayısıyla, pazar günleri veya ulusal bayram ve genel tatiller hakkındaki kanunlarla belirlenmiş olan resmî tatil günlerinde ibraz veya protesto işleminin fiziken ve hukuken gerçekleştirilmesi mümkün değildir [5]. Hamilin müracaat haklarını koruyabilmesi (TTK m. 808) için gerekli olan "karşılıksızdır" işlemi veya protesto [6], yalnızca mesai günleri içinde yapılabilir [1].
2.2. Sürenin Son Gününün Tatil Gününe Rastlaması (TTK m. 816/2)
Maddenin ikinci fıkrası, hakkın korunmasına yönelik asıl kalkanı oluşturur: "Çeke ilişkin işlemler ve özellikle ibraz ve protesto veya buna eş değer belirleme işlemlerinin yapılması için kanunla belirli sürenin son günü, pazara veya diğer bir tatil gününe rastladığı takdirde, bu süre onu izleyen ilk iş gününü kapsayacak kadar uzar" [1, 3]. Bu kural, sürenin bizzat uzaması sonucunu doğurur. Örneğin, 10 günlük ibraz süresinin sonuncu günü olan 10. gün bir Pazar gününe denk gelirse, kanun gereği ibraz süresi Pazartesi günü mesai saati bitimine kadar uzamış kabul edilir [3, 7]. Bu uzama, doğrudan kanundan kaynaklanan objektif bir uzamadır; tarafların iradesine veya icra organlarının takdirine bağlı değildir.
2.3. Aradaki Tatil Günlerinin Süre Hesabına Dâhil Edilmesi
TTK m. 816/2'nin son cümlesi, "Aradaki tatil günleri süre hesabına dâhildir" şeklinde son derece kritik bir düzenleme içerir [3]. Buna göre, uzama kuralı sadece ve sadece sürenin son gününün tatil gününe denk gelmesi hâlinde uygulanır. Sürenin başlangıcı ile son günü arasında kalan hafta sonları veya resmî tatiller (örneğin 4 günlük Kurban Bayramı tatili), süre hesabından düşülmez; bu günler normal birer gün gibi hesaba katılır [3, 8].
3. Sistematik İlişkiler
TTK m. 816 hükmü, ticaret hukukunun ve genel özel hukukun diğer maddeleriyle sıkı bir illiyet bağı içerisindedir:
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili Daireleri (özellikle 12. ve 19. Hukuk Daireleri), ibraz süresinin ve zamanaşımı süresinin hesaplanmasında TTK m. 816 (ve mülga 6762 s. TTK m. 728) hükmünü katı ve objektif bir biçimde uygulamaktadır.
Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, ibraz süresinin bitiminin tatil gününe rastlaması durumunda, çekin geçerli biçimde ibraz edilebileceği süre tatili takip eden ilk iş gününe kadar uzar [9]. Hukuki uyuşmazlıklarda en çok karşılaşılan sorun, zamanaşımı süresinin hesaplanmasıdır. Yargıtay, TTK m. 814 gereği zamanaşımının başlangıcını belirlerken, ibraz süresinin TTK m. 816/2 kapsamında uzayıp uzamadığını re'sen dikkate almaktadır [9, 11].
Örneğin, Yargıtay kararlarında açıkça ifade edildiği üzere; şayet son ibraz günü pazara denk gelmişse ve pazartesi günü ibraz yapılmışsa, 3 yıllık zamanaşımı süresi o pazartesi gününün bitiminden itibaren başlar [9]. Ayrıca Yargıtay, ibraz süresi içindeki aradaki tatil günlerinin süreleri uzatmayacağına yönelik açık kanun hükmünü titizlikle uygulamakta, aradaki bayram tatilleri nedeniyle sürenin uzadığını zannederek geç ibraz yapan hamillerin kambiyo hukukuna özgü müracaat haklarını kaybettiğine hükmetmektedir [3, 8].
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Sürenin Son Gününün Tatile Rastlaması): Düzenleme yeri İstanbul, ödeme yeri de İstanbul olan ve üzerinde keşide tarihi olarak 10 Nisan 2025 yazan bir çek, hamili tarafından muhatap bankaya ibraz edilecektir. TTK m. 796 gereği aynı ödeme yeri olduğundan ibraz süresi 10 gündür. Süre, 11 Nisan'da başlar ve 20 Nisan 2025 tarihinde sona erer. Ancak 20 Nisan 2025 tarihi Pazar gününe denk gelmektedir. Hukuki analiz: TTK m. 816/2 hükmü uyarınca sürenin son günü pazara denk geldiği için, ibraz süresi kendiliğinden onu izleyen ilk iş günü olan 21 Nisan 2025 Pazartesi günü mesai saati sonuna kadar uzar [1, 3]. Hamil, çeki 21 Nisan'da muhatap bankaya ibraz edip "karşılıksızdır" işlemi yaptırırsa, kambiyo hukukundan doğan müracaat haklarını tam olarak korumuş olur. Üç yıllık zamanaşımı süresi de 21 Nisan 2025'ten itibaren başlar [9].
Olay 2 (Aradaki Tatil Günleri Yanılgısı): Düzenleme yeri Ankara, ödeme yeri İzmir olan bir çekin ibraz süresi TTK m. 796 gereği 1 aydır. Keşide tarihi 1 Mayıs olan bu çek için ibraz süresi 1 Haziran'da dolmaktadır. Mayıs ayı içerisinde toplamda 4 gün süren resmî bayram tatili bulunmaktadır. Hamil, bayram tatili nedeniyle süresinin 4 gün daha uzayacağını düşünerek çeki 4 Haziran tarihinde muhatap bankaya ibraz etmiştir. 1 Haziran tarihi normal bir iş günüdür. Hukuki analiz: TTK m. 816/2'nin son cümlesi son derece açıktır: "Aradaki tatil günleri süre hesabına dâhildir" [3]. Sürenin son günü olan 1 Haziran bir iş gününe denk geldiği için sürede hiçbir uzama meydana gelmez. Hamilin 4 Haziran'da yaptığı ibraz, süresinden sonra (gecikmiş) yapılmış bir ibrazdır. Bu gecikme nedeniyle hamil, senedin düzenleyenine ve cirantalarına karşı kambiyo senedine özgü müracaat hakkını (başvuru hakkını) kaybeder (TTK m. 808). Yalnızca sebepsiz zenginleşme hükümlerine veya temel borç ilişkisine dayanarak talepte bulunabilir [12, 13].
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Türk Ticaret Kanunu'nun 816. maddesi, kambiyo senetlerinde hukuki güvenliği ve sürelerin kesinliğini sağlamak açısından son derece başarılı ve gerekli bir hükümdür. Doktrinde Poroy, Tekinalp, Bahtiyar ve Arkan gibi otoriteler, kıymetli evrakta sürelerin kısa ve kesin olmasının senedin ekonomik işlevi açısından zorunlu olduğunu belirtmektedir. TTK m. 816/2'deki tatil günlerine denk gelme hâlinde sürenin ilk iş gününe uzaması kuralı, hukuki dinlenilme ve hak arama hürriyetinin usul hukuku boyutundaki bir teminatıdır.
Ancak doktrinsel açıdan bazı eleştiriler yöneltilmektedir. Özellikle dijitalleşen bankacılık sisteminde (Elektronik Çek Takas Sistemi vb.) işlemlerin hafta sonları veya tatil günlerinde bile kısmen provizyon kontrollerine veya elektronik bildirimlere açık olabilmesi, kanunun "ancak bir iş gününde yapılabilir" (m. 816/1) şeklindeki katı lafzının gelecekte dijital bankacılık pratikleriyle nasıl harmonize edileceği tartışmasını beraberinde getirmektedir. Zira karekodlu çek uygulamalarının (TTK m. 780) ve Findeks gibi dijital sorgulama mekanizmalarının 7/24 çalışır durumda olması, fiili ibraz kavramının elektronik ortama taşınması ihtimalinde bu maddenin yeniden revize edilmesini gerekli kılabilir [19].
Bununla birlikte, de lege lata (olan hukuk) bakımından, hukuki öngörülebilirliği sağlaması ve bankacılık / noterlik kurumsal işleyiş mesaileriyle birebir örtüşmesi sebebiyle TTK m. 816 hükmü, kambiyo senetleri sistematiği içinde taşıyıcı ve dengeleyici bir kolon görevini başarıyla sürdürmektedir.
Metodolojik Not
[Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.]