1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) İkinci Kısmında düzenlenen Kollektif Şirketlere ilişkin hükümlerin Beşinci Bölümü tasfiye müessesesine ayrılmıştır [1]. Bu bölümün "VIII - Tasfiyeden arta kalanın dağıtılması" başlığı altında yer alan 299. maddesi, kollektif şirket tasfiyesinde ortaklara yapılacak "geçici ödemeler" hususunu düzenlemektedir [2].
Tasfiye (likidasyon) süreci kural olarak; şirketin süregelen işlemlerinin tamamlanması, aktiflerinin paraya çevrilmesi, borçlarının ödenmesi ve nihayetinde geriye kalan net malvarlığının (tasfiye bakiyesinin) şirket sözleşmesindeki hükümlere veya kanuni kurallara göre ortaklara dağıtılması aşamalarından oluşur [3, 4]. Tasfiye payının dağıtılması, olağan şartlarda tüm şirket borçlarının ifa edilmesinden ve tasfiye sürecinin sonuna gelinmesinden sonra, "son dağıtma" (TTK m. 300) aşamasında gerçekleşir [4]. Ancak yasa koyucu, TTK m. 299 hükmü ile katı tasfiye sürecine esneklik kazandıran bir mekanizma öngörmüştür. Bu mekanizma, henüz muaccel olmayan, ihtilaflı bulunan veya ileride doğması muhtemel olan borçlar için yeterli karşılığın alıkonulması şartıyla, atıl durumdaki şirket nakdinin ortaklara geçici olarak dağıtılabilmesine cevaz vermektedir [2].
Bu düzenlemenin ratio legisi (konuluş amacı), uzun sürebilecek tasfiye işlemlerinde nakit varlıkların şirket bünyesinde atıl kalmasını önlemek, şirketin mali yükümlülüklerini riske atmadan ortakların ekonomik menfaatlerini (tasfiye payı beklentilerini) makul bir denge çerçevesinde erken tatmin etmektir. Sermaye şirketlerindeki katı alacaklı koruma sisteminden (örneğin TTK m. 543'te yer alan alacaklılara çağrıdan itibaren geçmesi gereken kesin bekleme süreleri) [5, 6] farklı olarak şahıs şirketlerinde tasfiye memurlarının basiretli takdirine daha geniş bir alan bırakılmıştır.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. İlerde Doğması Muhtemel Hak ve Alacaklar
Maddenin merkezinde yer alan "ilerde doğması muhtemel hak ve alacaklar" kavramı, henüz doğmamış veya doğmuş olmakla birlikte muacceliyet kazanmamış, şarta bağlı yahut taraflar (veya üçüncü kişiler) arasında hukuki ihtilaf konusu olan talepleri ifade eder [2]. Tasfiye memurunun en temel görevi, şirketin pasiflerini tespit edip bunları tatmin etmektir. Bir alacağın varlığı ya da miktarı yargılama aşamasındaysa, bir garanti taahhüdü sebebiyle gelecekte şirkete yöneltilebilecek potansiyel talepler söz konusuysa yahut vadesi gelmemiş bir borç iskonto edilemiyorsa (TTK m. 297) [7], bu tutarların mutlaka yedek akçe veya bir karşılık (provizyon) olarak nakden mahfuz tutulması gerekmektedir.
2.2. Yetecek Tutarın Alıkonulması (Karşılık Ayrılması)
Kanun koyucu, geçici ödemenin yapılabilmesini kesin ve emredici bir şarta bağlamıştır: Şirket alacaklılarının ve diğer ortakların menfaatlerini tehlikeye düşürmeyecek miktarda tutarın güvence olarak alıkonulması [2]. Tasfiye memuru, şirketin aktiflerinden, öncelikle kesinleşmiş ve muaccel borçları ödemeli, ardından ihtilaflı ve muhtemel borçlar için maksimum risk tutarını hesaplayarak bu meblağı bloke etmelidir. Kalan meblağ (serbest nakit) ancak bu şartla dağıtıma konu edilebilir. Alıkonulacak tutarın tespiti, tasfiye memurunun "basiretli bir iş adamı" gibi özen yükümlülüğü (TTK m. 286) kapsamında değerlendirilir [8].
2.3. Geçici Olarak Dağıtım (Tasfiye Payı Avansı)
"Geçici olarak dağıtabilirler" ifadesi iki hususa işaret eder:
Birincisi, bu ödeme nihai bir tasfiye payı dağıtımı değildir. Tasfiyenin sonunda hazırlanacak kati bilanço (TTK m. 289, 300) [4, 9] neticesinde kesinleşecek tasfiye payından mahsup edilmek üzere verilen bir nevi "tasfiye avansı" niteliğindedir.
İkincisi, bu yetki tasfiye memurunun takdirine bırakılmıştır ("dağıtabilirler"). Ortaklar, tüm şartlar gerçekleşse dahi geçici dağıtım yapılması için tasfiye memurunu kural olarak zorlayamazlar; ancak tasfiye memurunun bu takdir yetkisini objektif sınırlar içinde, dürüstlük kuralına ve ortakların eşit işlemi prensibine uygun kullanması gerekir. Geçici dağıtım sonrasında alıkonulan tutarların muhtemel borçları karşılamaya yetmediği ortaya çıkarsa, ortaklar kendilerine yapılan bu geçici ödemeyi sebepsiz zenginleşme veya şirket alacaklılarının rüçhan hakkı (TTK m. 271) kuralları gereği şirkete iade etmek zorundadırlar [1].
3. Sistematik İlişkiler
- TTK m. 285 (Tasfiye Memurlarının Sorumluluğu): TTK m. 299 hükmünün ihlali, tasfiye memurlarının doğrudan TTK m. 285 uyarınca sorumluluğunu doğurur. Tasfiye memurları, ilerde doğması muhtemel alacakları dikkate almadan veya eksik hesaplayarak geçici dağıtım yaparlarsa ve şirket alacaklıları zarara uğrarsa, "kusursuz olduklarını ispat etmedikçe" müteselsilen sorumlu tutulurlar [10]. Bu, ispat yükünün yer değiştirdiği ağırlaştırılmış bir kusur sorumluluğudur.
- TTK m. 286 (Koruma Önlemleri): Tasfiye memurlarının şirketin mal ve haklarının korunması için "basiretli bir iş adamı gibi" gerekli önlemleri alma yükümlülüğü [8], m. 299'daki alıkonulacak tutarın hesaplanmasında temel ölçüttür.
- TTK m. 300 (Son Dağıtma): Geçici dağıtım (m. 299) [2], m. 300'de düzenlenen kati tasfiye payı dağıtımı [4] öncesinde gerçekleştirilen bir ara işlemdir. Nihai hesaplaşma son dağıtmada yapılır.
- TBK m. 77 vd. (Sebepsiz Zenginleşme): Geçici olarak dağıtılan tutarın, ileride muhtemel alacakların gerçekleşmesi ve alıkonulan tutarı aşması halinde, ortaklardan geri istenmesi, kural olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine tabidir [11, 12]. (Kıyasen sermaye şirketlerinde haksız alınan kâr ve tasfiye paylarının iadesi mantığı geçerlidir).
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili daireleri (özellikle 11. Hukuk Dairesi), tasfiye süreçlerinde "alacaklıların korunması" ilkesini en üstün hukuki değer olarak kabul etmektedir. Yargıtay kararlarında istikrarla vurgulanan temel ilke şudur: Tasfiye halindeki bir şirketin malvarlığı, öncelikle şirket alacaklılarının tatminine özgülenmiştir.
Yargıtay, tasfiye memurlarının sorumluluğuna ilişkin uyuşmazlıklarda, TTK m. 299 ve emsali kurallar ihlal edilerek, alacaklılar tam olarak tatmin edilmeden veya muhtemel riskler için karşılık ayrılmadan ortaklara ödeme yapılmasını ağır kusur (özen yükümlülüğünün ihlali) olarak nitelendirmektedir. Bu gibi durumlarda, tasfiye memurunun "şirket mevcudunun yeterli olduğunu düşünmüştüm" şeklindeki savunmaları, TTK m. 285 uyarınca kusursuzluk ispatı olarak kabul edilmemektedir [10]. Alacaklılara zarar veren erken ve teminatsız dağıtım kararları, doğrudan doğruya tasfiye memurlarının şahsi malvarlıklarıyla müteselsil sorumluluğunu gerektirir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1:
Tasfiye halindeki X Kollektif Şirketinin tasfiye memuru (A), şirketin aktifinde bulunan tek gayrimenkulü nakde çevirmiş ve şirketin muaccel tüm banka borçlarını kapatmıştır. Ancak, şirket aleyhine devam eden ve yerel mahkemece şirket aleyhine sonuçlanıp istinaf aşamasında olan 500.000 TL bedelli bir işçi alacağı davası bulunmaktadır. Tasfiye memuru (A), istinaf mahkemesinin kararı bozacağına kendi kişisel hukuki bilgisine dayanarak kanaat getirmiş ve kasadaki 800.000 TL'nin tamamını TTK m. 299'a dayanarak ortaklara eşit olarak dağıtmıştır. Bir yıl sonra istinaf, işçi lehine kararı onamıştır.
Hukuki analiz: Tasfiye memuru (A), TTK m. 299'da yer alan "ilerde doğması muhtemel hak ve alacaklara yetecek tutarı alıkoymak şartıyla" emredici hükmünü ağır şekilde ihlal etmiştir [2]. Derdest bir davanın sonucunun şirket lehine olacağı yönündeki sübjektif öngörü, basiretli bir tasfiye memurunun karşılık ayırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşçi alacaklısı, şirket tüzel kişiliğinden alacağını tahsil edemediği takdirde, tasfiye memuru (A)'ya karşı TTK m. 285 [10] kapsamında şahsi sorumluluk davası açabilir. Ayrıca şirket (veya iflas idaresi), ortaklara yapılan bu haksız ödemeyi geri talep etme hakkına haizdir.
Olay 2:
Y Kollektif Şirketinin tasfiyesi devam etmektedir. Şirketin tüm borçları ifa edilmiş olup banka hesabında 2.000.000 TL nakit bulunmaktadır. Şirketin tek potansiyel riski, geçmişte sattığı bir makineye ilişkin devam eden 2 yıllık garanti süresidir. Satılan makinenin tam ikame bedeli ve olası tazminat riskleri en kötü senaryoda 400.000 TL olarak hesaplanmıştır. Tasfiye memuru (B), 400.000 TL'yi vadeli bir mevduat hesabında bloke etmiş (alıkoymuş), kalan 1.600.000 TL'yi ise ortaklara sermaye payları oranında geçici olarak dağıtmıştır.
Hukuki analiz: Tasfiye memuru (B)'nin eylemi, tam olarak TTK m. 299'un ihdas amacına uygun bir uygulamadır [2]. Muhtemel hak ve alacaklar için objektif kriterlere göre tespit edilen miktar alıkonularak güvenceye alınmış, artan meblağ ortakların istifadesine sunularak ekonomik fayda sağlanmıştır.
6. Pratik Uygulama Notları
- İspat Yükü: Geçici dağıtım dolayısıyla bir alacaklının zarara uğraması halinde açılacak sorumluluk davasında ispat yükü yer değiştirmiştir. TTK m. 285/1 hükmü gereği [10], tasfiye memuru "kusursuz olduğunu" (muhtemel alacakları objektif, makul ve uzman görüşüne uygun bir şekilde hesaplayıp yeterli tutarı alıkoyduğunu) ispat etmek zorundadır. Ortakların ise, aldıkları geçici payı iade taleplerinde iyiniyet savunması (kural olarak) iade borcunu ortadan kaldırmaz.
- Zamanaşımı / Süreler: TTK m. 299'a aykırı dağıtım nedeniyle tasfiye memurlarına karşı açılacak tazminat davaları, davacının zararı ve faili öğrendiği tarihten itibaren iki (2) yıl ve her halde zararı doğuran (dağıtım) fiilinin üzerinden beş (5) yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m. 285/3) [8]. Eylem bir suç teşkil ediyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.
- Görevli/Yetkili Mahkeme: Bu uyuşmazlıklardan doğan davalarda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir.
- Yaygın Uygulama Hataları: Tasfiye memurlarının, şirketin vergi veya SGK borçları için idarece henüz tahakkuk ettirilmemiş ancak incelemesi süren borçlarını "muhtemel alacak" olarak değerlendirmeyip tüm parayı dağıtmaları uygulamada en sık rastlanan hukuki hatadır. Kamu alacakları da TTK m. 299 kapsamındaki potansiyel borçlar arasındadır.
7. Eleştirel Değerlendirme
TTK m. 299, şahıs şirketlerinin esnek yapısına uygun bir düzenlemedir [2]. Zira sermaye şirketlerindeki tasfiye sürecinde, alacaklılara üçüncü ilandan itibaren (kural olarak) altı ay veya belirli hallerde üç ay geçmedikçe kalan varlığın dağıtılamayacağı çok kesin hatlarla çizilmiştir (TTK m. 543/2) [5, 6]. Oysa şahıs şirketlerinde, alacaklıların korunmasında ortakların sınırsız ve müteselsil sorumluluğu (TTK m. 237) ve tasfiye memurlarının katı şahsi sorumluluğu [10] ön planda tutulduğundan, yasa koyucu geçici dağıtımda katı süreler öngörmekten kaçınmıştır.
Bununla birlikte, doktrinde bu esnekliğin bazı sakıncalarına dikkat çekilmektedir. Muhtemel bir hakkın varlığının ve miktarının tespitinde objektif bir sınır Kanun'da çizilmemiştir. "Yetecek tutar" kavramı son derece yoruma açıktır. Özellikle enflasyonist ekonomik iklimlerde, yargılama süreçlerinin uzunluğu dikkate alındığında, bugün "yetecek" olarak hesaplanıp alıkonulan bir karşılığın (provizyonun), beş yıl süren bir dava sonunda faiz ve fer'ileriyle birlikte yetersiz kalması riski çok yüksektir. Bu itibarla, tasfiye memurlarının TTK m. 299 uygulamasında ihtiyatlılık (tedbirlilik) ilkesi gereği riskleri en üst perdeden marjlayarak karşılık ayırmaları gerekmektedir. Yasa metninde "muhtemel hakların tespiti için gerektiğinde bilirkişi veya denetçi görüşü alınabileceği" yönünde bir ekleme yapılması, tasfiye memurlarının hukuki güvenliğini artıracak bir reform adımı olabilir.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) İkinci Kısmında düzenlenen Kollektif Şirketlere ilişkin hükümlerin Beşinci Bölümü tasfiye müessesesine ayrılmıştır [1]. Bu bölümün "VIII - Tasfiyeden arta kalanın dağıtılması" başlığı altında yer alan 299. maddesi, kollektif şirket tasfiyesinde ortaklara yapılacak "geçici ödemeler" hususunu düzenlemektedir [2].
Tasfiye (likidasyon) süreci kural olarak; şirketin süregelen işlemlerinin tamamlanması, aktiflerinin paraya çevrilmesi, borçlarının ödenmesi ve nihayetinde geriye kalan net malvarlığının (tasfiye bakiyesinin) şirket sözleşmesindeki hükümlere veya kanuni kurallara göre ortaklara dağıtılması aşamalarından oluşur [3, 4]. Tasfiye payının dağıtılması, olağan şartlarda tüm şirket borçlarının ifa edilmesinden ve tasfiye sürecinin sonuna gelinmesinden sonra, "son dağıtma" (TTK m. 300) aşamasında gerçekleşir [4]. Ancak yasa koyucu, TTK m. 299 hükmü ile katı tasfiye sürecine esneklik kazandıran bir mekanizma öngörmüştür. Bu mekanizma, henüz muaccel olmayan, ihtilaflı bulunan veya ileride doğması muhtemel olan borçlar için yeterli karşılığın alıkonulması şartıyla, atıl durumdaki şirket nakdinin ortaklara geçici olarak dağıtılabilmesine cevaz vermektedir [2].
Bu düzenlemenin ratio legisi (konuluş amacı), uzun sürebilecek tasfiye işlemlerinde nakit varlıkların şirket bünyesinde atıl kalmasını önlemek, şirketin mali yükümlülüklerini riske atmadan ortakların ekonomik menfaatlerini (tasfiye payı beklentilerini) makul bir denge çerçevesinde erken tatmin etmektir. Sermaye şirketlerindeki katı alacaklı koruma sisteminden (örneğin TTK m. 543'te yer alan alacaklılara çağrıdan itibaren geçmesi gereken kesin bekleme süreleri) [5, 6] farklı olarak şahıs şirketlerinde tasfiye memurlarının basiretli takdirine daha geniş bir alan bırakılmıştır.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. İlerde Doğması Muhtemel Hak ve Alacaklar
Maddenin merkezinde yer alan "ilerde doğması muhtemel hak ve alacaklar" kavramı, henüz doğmamış veya doğmuş olmakla birlikte muacceliyet kazanmamış, şarta bağlı yahut taraflar (veya üçüncü kişiler) arasında hukuki ihtilaf konusu olan talepleri ifade eder [2]. Tasfiye memurunun en temel görevi, şirketin pasiflerini tespit edip bunları tatmin etmektir. Bir alacağın varlığı ya da miktarı yargılama aşamasındaysa, bir garanti taahhüdü sebebiyle gelecekte şirkete yöneltilebilecek potansiyel talepler söz konusuysa yahut vadesi gelmemiş bir borç iskonto edilemiyorsa (TTK m. 297) [7], bu tutarların mutlaka yedek akçe veya bir karşılık (provizyon) olarak nakden mahfuz tutulması gerekmektedir.
2.2. Yetecek Tutarın Alıkonulması (Karşılık Ayrılması)
Kanun koyucu, geçici ödemenin yapılabilmesini kesin ve emredici bir şarta bağlamıştır: Şirket alacaklılarının ve diğer ortakların menfaatlerini tehlikeye düşürmeyecek miktarda tutarın güvence olarak alıkonulması [2]. Tasfiye memuru, şirketin aktiflerinden, öncelikle kesinleşmiş ve muaccel borçları ödemeli, ardından ihtilaflı ve muhtemel borçlar için maksimum risk tutarını hesaplayarak bu meblağı bloke etmelidir. Kalan meblağ (serbest nakit) ancak bu şartla dağıtıma konu edilebilir. Alıkonulacak tutarın tespiti, tasfiye memurunun "basiretli bir iş adamı" gibi özen yükümlülüğü (TTK m. 286) kapsamında değerlendirilir [8].
2.3. Geçici Olarak Dağıtım (Tasfiye Payı Avansı)
"Geçici olarak dağıtabilirler" ifadesi iki hususa işaret eder: Birincisi, bu ödeme nihai bir tasfiye payı dağıtımı değildir. Tasfiyenin sonunda hazırlanacak kati bilanço (TTK m. 289, 300) [4, 9] neticesinde kesinleşecek tasfiye payından mahsup edilmek üzere verilen bir nevi "tasfiye avansı" niteliğindedir. İkincisi, bu yetki tasfiye memurunun takdirine bırakılmıştır ("dağıtabilirler"). Ortaklar, tüm şartlar gerçekleşse dahi geçici dağıtım yapılması için tasfiye memurunu kural olarak zorlayamazlar; ancak tasfiye memurunun bu takdir yetkisini objektif sınırlar içinde, dürüstlük kuralına ve ortakların eşit işlemi prensibine uygun kullanması gerekir. Geçici dağıtım sonrasında alıkonulan tutarların muhtemel borçları karşılamaya yetmediği ortaya çıkarsa, ortaklar kendilerine yapılan bu geçici ödemeyi sebepsiz zenginleşme veya şirket alacaklılarının rüçhan hakkı (TTK m. 271) kuralları gereği şirkete iade etmek zorundadırlar [1].
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili daireleri (özellikle 11. Hukuk Dairesi), tasfiye süreçlerinde "alacaklıların korunması" ilkesini en üstün hukuki değer olarak kabul etmektedir. Yargıtay kararlarında istikrarla vurgulanan temel ilke şudur: Tasfiye halindeki bir şirketin malvarlığı, öncelikle şirket alacaklılarının tatminine özgülenmiştir.
Yargıtay, tasfiye memurlarının sorumluluğuna ilişkin uyuşmazlıklarda, TTK m. 299 ve emsali kurallar ihlal edilerek, alacaklılar tam olarak tatmin edilmeden veya muhtemel riskler için karşılık ayrılmadan ortaklara ödeme yapılmasını ağır kusur (özen yükümlülüğünün ihlali) olarak nitelendirmektedir. Bu gibi durumlarda, tasfiye memurunun "şirket mevcudunun yeterli olduğunu düşünmüştüm" şeklindeki savunmaları, TTK m. 285 uyarınca kusursuzluk ispatı olarak kabul edilmemektedir [10]. Alacaklılara zarar veren erken ve teminatsız dağıtım kararları, doğrudan doğruya tasfiye memurlarının şahsi malvarlıklarıyla müteselsil sorumluluğunu gerektirir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1: Tasfiye halindeki X Kollektif Şirketinin tasfiye memuru (A), şirketin aktifinde bulunan tek gayrimenkulü nakde çevirmiş ve şirketin muaccel tüm banka borçlarını kapatmıştır. Ancak, şirket aleyhine devam eden ve yerel mahkemece şirket aleyhine sonuçlanıp istinaf aşamasında olan 500.000 TL bedelli bir işçi alacağı davası bulunmaktadır. Tasfiye memuru (A), istinaf mahkemesinin kararı bozacağına kendi kişisel hukuki bilgisine dayanarak kanaat getirmiş ve kasadaki 800.000 TL'nin tamamını TTK m. 299'a dayanarak ortaklara eşit olarak dağıtmıştır. Bir yıl sonra istinaf, işçi lehine kararı onamıştır. Hukuki analiz: Tasfiye memuru (A), TTK m. 299'da yer alan "ilerde doğması muhtemel hak ve alacaklara yetecek tutarı alıkoymak şartıyla" emredici hükmünü ağır şekilde ihlal etmiştir [2]. Derdest bir davanın sonucunun şirket lehine olacağı yönündeki sübjektif öngörü, basiretli bir tasfiye memurunun karşılık ayırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşçi alacaklısı, şirket tüzel kişiliğinden alacağını tahsil edemediği takdirde, tasfiye memuru (A)'ya karşı TTK m. 285 [10] kapsamında şahsi sorumluluk davası açabilir. Ayrıca şirket (veya iflas idaresi), ortaklara yapılan bu haksız ödemeyi geri talep etme hakkına haizdir.
Olay 2: Y Kollektif Şirketinin tasfiyesi devam etmektedir. Şirketin tüm borçları ifa edilmiş olup banka hesabında 2.000.000 TL nakit bulunmaktadır. Şirketin tek potansiyel riski, geçmişte sattığı bir makineye ilişkin devam eden 2 yıllık garanti süresidir. Satılan makinenin tam ikame bedeli ve olası tazminat riskleri en kötü senaryoda 400.000 TL olarak hesaplanmıştır. Tasfiye memuru (B), 400.000 TL'yi vadeli bir mevduat hesabında bloke etmiş (alıkoymuş), kalan 1.600.000 TL'yi ise ortaklara sermaye payları oranında geçici olarak dağıtmıştır. Hukuki analiz: Tasfiye memuru (B)'nin eylemi, tam olarak TTK m. 299'un ihdas amacına uygun bir uygulamadır [2]. Muhtemel hak ve alacaklar için objektif kriterlere göre tespit edilen miktar alıkonularak güvenceye alınmış, artan meblağ ortakların istifadesine sunularak ekonomik fayda sağlanmıştır.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
TTK m. 299, şahıs şirketlerinin esnek yapısına uygun bir düzenlemedir [2]. Zira sermaye şirketlerindeki tasfiye sürecinde, alacaklılara üçüncü ilandan itibaren (kural olarak) altı ay veya belirli hallerde üç ay geçmedikçe kalan varlığın dağıtılamayacağı çok kesin hatlarla çizilmiştir (TTK m. 543/2) [5, 6]. Oysa şahıs şirketlerinde, alacaklıların korunmasında ortakların sınırsız ve müteselsil sorumluluğu (TTK m. 237) ve tasfiye memurlarının katı şahsi sorumluluğu [10] ön planda tutulduğundan, yasa koyucu geçici dağıtımda katı süreler öngörmekten kaçınmıştır.
Bununla birlikte, doktrinde bu esnekliğin bazı sakıncalarına dikkat çekilmektedir. Muhtemel bir hakkın varlığının ve miktarının tespitinde objektif bir sınır Kanun'da çizilmemiştir. "Yetecek tutar" kavramı son derece yoruma açıktır. Özellikle enflasyonist ekonomik iklimlerde, yargılama süreçlerinin uzunluğu dikkate alındığında, bugün "yetecek" olarak hesaplanıp alıkonulan bir karşılığın (provizyonun), beş yıl süren bir dava sonunda faiz ve fer'ileriyle birlikte yetersiz kalması riski çok yüksektir. Bu itibarla, tasfiye memurlarının TTK m. 299 uygulamasında ihtiyatlılık (tedbirlilik) ilkesi gereği riskleri en üst perdeden marjlayarak karşılık ayırmaları gerekmektedir. Yasa metninde "muhtemel hakların tespiti için gerektiğinde bilirkişi veya denetçi görüşü alınabileceği" yönünde bir ekleme yapılması, tasfiye memurlarının hukuki güvenliğini artıracak bir reform adımı olabilir.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.