1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 207. maddesi, kanunun "Şirketler Topluluğu"na ayrılan ikinci kısmının "Çeşitli Hükümler" başlıklı dokuzuncu bölümünde yer almaktadır [1]. Şirketler topluluğu, hukuki bağımsızlıklarını koruyan birden fazla ticaret şirketinin, ekonomik ve yönetsel bir bütünlük (hâkimiyet ilişkisi) altında bir araya gelmesiyle oluşan yapıdır [2], [3]. Bu yapı içerisinde hâkim şirketin, bağlı şirketlerin faaliyetlerini ve malvarlığını kendi veya topluluğun diğer üyelerinin menfaatleri uğruna kullanması, bağlı şirketin içini boşaltması ("kemirilerek kabuktan ibaret bırakılması") riski her zaman mevcuttur [4].
Kanun koyucu, şirketler topluluğu organizasyonunda azınlıkta kalan pay sahiplerinin ve şirket alacaklılarının menfaatlerini korumak amacıyla, genel hükümlerden farklı, spesifik koruma mekanizmaları ihdas etmiştir [4]. TTK m. 207’de düzenlenen "özel denetim" kurumu, bu koruma mekanizmalarının en önemlilerinden biridir. Normal şartlar altında bir anonim şirkette özel denetçi atanması talebi, TTK m. 438 uyarınca öncelikle genel kurula yöneltilmek zorundadır [5], [6]. Genel kurulun bu talebi reddetmesi halinde ise TTK m. 439 uyarınca ancak belirli bir sermaye oranını (halka kapalı şirketlerde 1/10, halka açık şirketlerde 1/20) temsil eden azınlık veya paylarının itibari değeri en az bir milyon TL olan pay sahipleri mahkemeye başvurabilir [7], [8].
Ancak TTK m. 207, bu katı usuli kurallara (gündeme bağlılık, genel kurul kararı ve azınlık nisabı) tabi olmaksızın, "her pay sahibine" doğrudan mahkemeye müracaat imkânı veren istisnai ve emredici bir yasa yoludur [4], [9]. Bu hükmün ratio legis'i (konuluş amacı), hâkim şirketin bağlı şirket üzerindeki nüfuzunu kullanarak hileli veya dolanlı işlemler (transfer fiyatlandırması, örtülü kazanç aktarımı vb.) yapması ve bağlı şirketin organlarının (özellikle yönetim kurulunun ve genel kurulun) bu işlemlere göz yumması veya doğrudan iştirak etmesi ihtimaline karşı, münferit pay sahibine acil ve doğrudan bir yargısal müdahale hakkı tanımaktır [4].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. İhbarı Yapan Süjeler: Denetçi, Özel Denetçi ve Riskin Erken Saptanması Komitesi
Madde metni, bu istisnai başvuru hakkının doğabilmesini, şirket bünyesinde görev yapan bağımsız ve profesyonel organların somut bir tespitine bağlamıştır [1]. Bu tespiti yapabilecek süjeler sınırlı sayı (numerus clausus) ile belirlenmiştir:
- Denetçi: TTK m. 397 ve devamı uyarınca seçilen bağımsız denetim kuruluşu veya denetçisidir [10].
- Özel Denetçi: TTK m. 438 veya 440 kapsamında daha önceden belirli bir konu için atanmış olan ve durumu fark eden özel denetçidir [11].
- Riskin Erken Saptanması ve Yönetimi Komitesi: TTK m. 378 uyarınca pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde kurulması zorunlu olan, diğer şirketlerde ise ihtiyari veya denetçinin uyarısıyla kurulan komitedir.
Bu organlardan herhangi birinin, şüpheli işlemleri resmi raporlarında, denetim görüş yazılarında veya komite raporlarında açıkça "hile veya dolan" emaresi olarak nitelendirmesi gerekmektedir [1].
2.2. Hile veya Dolan (Fraud or Circumvention) Kavramı
Hükmün uygulanabilmesi için söz konusu organların, bağlı şirketin hâkim şirketle veya topluluğun diğer bir bağlı şirketiyle olan ilişkilerinde "hilenin veya dolanın varlığını belirtir şekilde" görüş bildirmiş olması şarttır [1]. Hukuk dogmatiği bağlamında "hile", Türk Borçlar Kanunu anlamında üçüncü kişileri veya pay sahiplerini aldatmak maksadıyla yapılan aktif eylemleri veya kasten susma durumlarını kapsarken; "dolan", kanuna karşı hile (agere in fraudem legis) veya dürüstlük kuralına (TMK m. 2) aykırı şekilde şekli hukuka uygun gösterilen ancak özünde bağlı şirketin içini boşaltmayı amaçlayan karmaşık finansal ve hukuki işlemleri (örneğin haksız teminat verilmesi, fahiş bedelle mal/hizmet alımı, bağlı şirketin zararına olacak şekilde pazar paylaşımı) ifade eder [4].
2.3. Doğrudan ve Münferit Dava Hakkı (Actio pro Socio)
TTK m. 207'nin bahşettiği dava hakkı, pay sahipliği sıfatından doğan ve pay sahibinin tek başına kullanabileceği münferit bir haktır [4], [9]. Pay sahibi, bu madde kapsamında talepte bulunurken genel kurulu toplantıya çağırmak, genel kurula teklif sunmak veya genel kuruldan bir ret kararı almak zorunda değildir [4]. Kanun koyucu, hâkim şirketin bağlı şirketin genel kurulunu mutlak veya nitelikli çoğunlukla kontrol ettiği gerçeğinden hareketle, genel kurula başvuruyu bu gibi "hile veya dolan" hallerinde nafile ve zaman kaybettirici (futile) bir aşama olarak görmüş ve pay sahibine doğrudan asliye ticaret mahkemesine gitme yetkisi vermiştir [4].
3. Sistematik İlişkiler
- TTK m. 438 ve m. 439 ile İlişkisi (Genel Özel Denetim): TTK m. 438 ve 439 anonim şirketlerde özel denetim talebinin "genel" hükümleridir [12], [6]. Bu kurallarda konunun önce genel kurula götürülmesi (m. 438) ve genel kurulun reddi halinde ancak %10 (veya halka açıklarda %5) azınlığın mahkemeye gidebileceği öngörülmüştür (m. 439) [7]. TTK m. 207 ise, "şirketler topluluğu" özelinde ve "hilenin/dolanın varlığına dair yetkili organ raporu bulunması" şartıyla genel hükümlerin her iki temel kısıtlamasını (genel kurul aşaması ve azınlık nisabı) bertaraf eden özel bir kural (lex specialis) niteliğindedir [4], [9].
- TTK m. 406 ile İlişkisi: TTK m. 406 da şirketler topluluğu için bir özel denetçi atanması kurumudur [13], [14]. Ancak TTK m. 406 uyarınca özel denetçi istenebilmesi için, denetçinin topluluk ilişkileri hakkında "sınırlı olumlu görüş" veya "görüş bildirmekten kaçınma" yazısı yazmış olması ya da yönetim kurulunun bağlı şirketin kayba uğradığını ve denkleştirme yapılmadığını açıklamış olması gerekir [14]. TTK m. 207'de ise daha ağır bir durum olan "hile veya dolan" tespiti aranmaktadır. İki madde, topluluk içindeki bilgi asimetrisini gidermede birbirini tamamlayan araçlardır [13].
- TMK m. 2 (Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması): TTK m. 207 kapsamında doğrudan mahkemeye başvuran pay sahibinin bu hakkı kullanırken dürüstlük kuralına uygun hareket etmesi gerekir. Hakkın salt şirketi taciz etmek, şantaj yapmak veya anlamsız masraflara sokmak için kullanılması halinde TMK m. 2/II uyarınca hukuki himaye görmeyecektir.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Şirketler topluluğu özelinde TTK m. 207 hükmü, mülga 6762 sayılı Kanun’da tam karşılığı bulunmayan yeni bir müessesedir [12]. Bu nedenle yüksek mahkemenin bu spesifik hükme ilişkin yerleşik ve yeknesak içtihatları henüz tam anlamıyla olgunlaşma aşamasındadır. Ancak Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin özel denetim ve azınlık haklarına ilişkin genel içtihat prensipleri ışığında değerlendirildiğinde:
- Şekli İnceleme ve Yargısal Sınır: Yargıtay, TTK m. 438 vd. uyarınca yapılan özel denetçi taleplerinde mahkemelerin talebi esastan inceleyerek şirket menfaati ile pay sahibi menfaati arasında adil bir denge kurması gerektiğini belirtmektedir. TTK m. 207 bağlamında ise Yargıtay'ın yaklaşımının, "ön şartların (denetçi/komite raporunda hile/dolan beyanı) tam olarak oluşup oluşmadığını sıkı bir şekli denetime tabi tutmak" yönünde olacağı kabul edilmelidir. Zira bu yol, genel kuralın oldukça sert bir istisnasıdır.
- Genel Kurul Aşamasının Atlanması: Yargıtay, azınlık haklarının kullanılması sırasında kanunun aradığı ön şartlar (örneğin bilgi alma hakkının daha önce tüketilmiş olması) yerine getirilmeden açılan davaları dava şartı yokluğundan reddetmektedir. Ancak doktrinin de kabul ettiği üzere, TTK m. 207 kapsamında açılan bir davada, davalı şirket "önce genel kurula gidilmedi" itirazında bulunursa, Yargıtay lafzi yorumla ve kanunun açık istisnası gereği bu itirazı dinlemeyecektir [4], [9].
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Kurmaca Senaryo):
Türkiye merkezli "Alfa Holding A.Ş.", doğrudan %85 payına sahip olduğu bağlı şirketi "Beta Üretim A.Ş." ile bir danışmanlık sözleşmesi imzalamış ve hiçbir somut hizmet alınmamasına rağmen Beta A.Ş.'den Holding'e aylık yüksek meblağlarda fatura kesilmiştir. Beta A.Ş.'nin bağımsız denetçisi (X Denetim A.Ş.), hazırladığı yıllık denetim raporunda "Bağlı şirket ile hâkim şirket arasındaki bu faturalandırma işleminin ticari bir karşılığının bulunmadığı, işlemin şirketin içini boşaltmaya yönelik örtülü bir dolan olduğu" yönünde açık bir şerh düşmüştür. Beta A.Ş.'nin %1 payına sahip münferit pay sahibi (C), genel kurulu beklemeksizin doğrudan asliye ticaret mahkemesinde özel denetçi atanması davası açmıştır.
Hukuki analiz: Olayda, TTK m. 207'nin tüm maddi ve usuli şartları sübut bulmuştur. Bağımsız denetçinin açık tespiti mevcuttur. Pay sahibi (C), %1 gibi çok düşük bir paya sahip olmasına rağmen azınlık nisabı aranmaksızın genel kurul aşamasını atlayarak (doğrudan) mahkemeden talepte bulunabilir. Mahkemenin, hile ve dolan tespitini incelemek üzere bir özel denetçi ataması kanuna uygundur [4], [1].
Olay 2 (Kurmaca Senaryo):
"Gama A.Ş.", bağlı şirketi "Delta A.Ş."nin varlıklarını ucuz fiyata kendisine devretmektedir. Delta A.Ş. pay sahibi (D), bu durumu fark etmiş ancak şirketin bağımsız denetçisinin raporunda, özel denetçi raporunda veya erken saptama komitesinin raporunda bu transfere dair en ufak bir usulsüzlük, hile veya dolan kaydı/şerhi bulunmamaktadır. Pay sahibi (D), TTK m. 207'ye dayanarak doğrudan mahkemeden özel denetçi atanmasını talep etmiştir.
Hukuki analiz: Bu talep TTK m. 207 uyarınca reddedilmelidir. Hükmün ön şartı olan yetkili organların (denetçi, komite vb.) önceden verilmiş "hile veya dolan belirtir görüşü" mevcut değildir [1]. Bu durumda davacı pay sahibi (D), genel hükümlere (TTK m. 438) dönerek önce bilgi alma ve inceleme hakkını tüketmeli, ardından konuyu genel kurula taşımalıdır [15], [16].
6. Pratik Uygulama Notları
- İspat Yükü: Davacı pay sahibi, mahkeme huzurunda bizzat hilenin veya dolanın varlığını somut delillerle ispat etmek zorunda değildir. İspat yükü, "denetçinin veya risk komitesinin bu yönde bir görüş bildirdiğini" belgelemekten ibarettir. Raporun sunulması davanın kabulü için kural olarak yeterli bir karinedir [1].
- Zamanaşımı / Süreler: TTK m. 207'de özel bir dava açma süresi veya hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Ancak hukuki güvenlik ve dürüstlük kuralı (TMK m. 2) gereğince, denetçi raporunun veya komite raporunun açıklanmasının ardından "makul süre" içerisinde bu hakkın kullanılması gerekir.
- Görevli ve Yetkili Mahkeme: Dava, kesin yetki kuralı gereğince "bağlı şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde" hasımsız veya bağlı şirket tüzel kişiliği hasım gösterilerek açılır (Hasımlı/hasımsız çekişmesi doktrinde tartışmalı olmakla birlikte usuli güvenlik açısından şirketin hasım gösterilmesi genel kabul görür) [1].
- Yaygın Uygulama Hataları: Uygulamada sıkça karşılaşılan hata, TTK m. 207'nin sağladığı doğrudan dava açma hakkının (genel kurul aşamasını atlama) TTK m. 438'deki genel özel denetim kurallarına da uygulanabileceği yanılgısıdır [4]. Kanun, m. 438 için genel kurul şartını emredici kılmışken, doğrudan dava istisnasını yalnızca m. 207 (ve m. 406) gibi spesifik ihlal hallerine özgülemiştir [9], [6].
7. Eleştirel Değerlendirme
Türk Ticaret Kanunu m. 207 hükmü, doktrinde şirketler topluluğu hukukunun "koruyucu zırhı" olarak nitelendirilmekle birlikte, yapısal bazı eleştirilere de maruz kalmaktadır.
Öncelikle, maddenin işlemesi için denetçinin veya riskin erken saptanması ve yönetimi komitesinin işlemlerin niteliğini açıkça "hile" veya "dolan" (dolaylı yoldan menfaat aktarımı) olarak raporlamış olması şartı, pratik hayatta oldukça zor karşılanan bir eşiktir. Bağımsız denetim şirketleri, mesleki standartlar ve risk iştahları gereği genellikle bu kadar ağır ithamlar (hile, dolan) içeren kavramlar kullanmaktan imtina etmekte; finansal tabloları daha yumuşak, teknik ve dolambaçlı bir dille (örneğin "ilişkili taraf işlemlerinde piyasa rayicine aykırılık tespit edilmiştir" gibi) şerh düşmektedir. Bu durum, TTK m. 207'nin lafzi yorumu karşısında maddenin uygulama kabiliyetini büyük ölçüde daraltmaktadır.
İkinci olarak, TTK m. 406 ile TTK m. 207 arasındaki sınır çizgileri uygulamada kafa karışıklığı yaratabilmektedir. Her iki hüküm de şirketler topluluğuna yönelik özel denetim imkânları sunmakta ve doğrudan mahkemeye başvuru yolu açmaktadır [13], [14]. Reform önerisi olarak doktrinde; her iki maddenin birleştirilerek, denetçi raporlarındaki herhangi bir "ilişkili taraf işlemi usulsüzlüğünün" hile veya dolan şartı aranmaksızın münferit pay sahibine doğrudan mahkemeye başvurma yetkisi vermesi gerektiği savunulmaktadır.
Metodolojik Not
Bu yorum, akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin, güncel hukuk teorisi ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur. Bu çalışma, spesifik olarak Türk Ticaret Kanunu m. 207 bağlamında şirketler topluluğunda azınlığın korunması kurumunu derinlemesine analiz etmeyi amaçlamaktadır.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 207. maddesi, kanunun "Şirketler Topluluğu"na ayrılan ikinci kısmının "Çeşitli Hükümler" başlıklı dokuzuncu bölümünde yer almaktadır [1]. Şirketler topluluğu, hukuki bağımsızlıklarını koruyan birden fazla ticaret şirketinin, ekonomik ve yönetsel bir bütünlük (hâkimiyet ilişkisi) altında bir araya gelmesiyle oluşan yapıdır [2], [3]. Bu yapı içerisinde hâkim şirketin, bağlı şirketlerin faaliyetlerini ve malvarlığını kendi veya topluluğun diğer üyelerinin menfaatleri uğruna kullanması, bağlı şirketin içini boşaltması ("kemirilerek kabuktan ibaret bırakılması") riski her zaman mevcuttur [4].
Kanun koyucu, şirketler topluluğu organizasyonunda azınlıkta kalan pay sahiplerinin ve şirket alacaklılarının menfaatlerini korumak amacıyla, genel hükümlerden farklı, spesifik koruma mekanizmaları ihdas etmiştir [4]. TTK m. 207’de düzenlenen "özel denetim" kurumu, bu koruma mekanizmalarının en önemlilerinden biridir. Normal şartlar altında bir anonim şirkette özel denetçi atanması talebi, TTK m. 438 uyarınca öncelikle genel kurula yöneltilmek zorundadır [5], [6]. Genel kurulun bu talebi reddetmesi halinde ise TTK m. 439 uyarınca ancak belirli bir sermaye oranını (halka kapalı şirketlerde 1/10, halka açık şirketlerde 1/20) temsil eden azınlık veya paylarının itibari değeri en az bir milyon TL olan pay sahipleri mahkemeye başvurabilir [7], [8].
Ancak TTK m. 207, bu katı usuli kurallara (gündeme bağlılık, genel kurul kararı ve azınlık nisabı) tabi olmaksızın, "her pay sahibine" doğrudan mahkemeye müracaat imkânı veren istisnai ve emredici bir yasa yoludur [4], [9]. Bu hükmün ratio legis'i (konuluş amacı), hâkim şirketin bağlı şirket üzerindeki nüfuzunu kullanarak hileli veya dolanlı işlemler (transfer fiyatlandırması, örtülü kazanç aktarımı vb.) yapması ve bağlı şirketin organlarının (özellikle yönetim kurulunun ve genel kurulun) bu işlemlere göz yumması veya doğrudan iştirak etmesi ihtimaline karşı, münferit pay sahibine acil ve doğrudan bir yargısal müdahale hakkı tanımaktır [4].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. İhbarı Yapan Süjeler: Denetçi, Özel Denetçi ve Riskin Erken Saptanması Komitesi
Madde metni, bu istisnai başvuru hakkının doğabilmesini, şirket bünyesinde görev yapan bağımsız ve profesyonel organların somut bir tespitine bağlamıştır [1]. Bu tespiti yapabilecek süjeler sınırlı sayı (numerus clausus) ile belirlenmiştir:
2.2. Hile veya Dolan (Fraud or Circumvention) Kavramı
Hükmün uygulanabilmesi için söz konusu organların, bağlı şirketin hâkim şirketle veya topluluğun diğer bir bağlı şirketiyle olan ilişkilerinde "hilenin veya dolanın varlığını belirtir şekilde" görüş bildirmiş olması şarttır [1]. Hukuk dogmatiği bağlamında "hile", Türk Borçlar Kanunu anlamında üçüncü kişileri veya pay sahiplerini aldatmak maksadıyla yapılan aktif eylemleri veya kasten susma durumlarını kapsarken; "dolan", kanuna karşı hile (agere in fraudem legis) veya dürüstlük kuralına (TMK m. 2) aykırı şekilde şekli hukuka uygun gösterilen ancak özünde bağlı şirketin içini boşaltmayı amaçlayan karmaşık finansal ve hukuki işlemleri (örneğin haksız teminat verilmesi, fahiş bedelle mal/hizmet alımı, bağlı şirketin zararına olacak şekilde pazar paylaşımı) ifade eder [4].
2.3. Doğrudan ve Münferit Dava Hakkı (Actio pro Socio)
TTK m. 207'nin bahşettiği dava hakkı, pay sahipliği sıfatından doğan ve pay sahibinin tek başına kullanabileceği münferit bir haktır [4], [9]. Pay sahibi, bu madde kapsamında talepte bulunurken genel kurulu toplantıya çağırmak, genel kurula teklif sunmak veya genel kuruldan bir ret kararı almak zorunda değildir [4]. Kanun koyucu, hâkim şirketin bağlı şirketin genel kurulunu mutlak veya nitelikli çoğunlukla kontrol ettiği gerçeğinden hareketle, genel kurula başvuruyu bu gibi "hile veya dolan" hallerinde nafile ve zaman kaybettirici (futile) bir aşama olarak görmüş ve pay sahibine doğrudan asliye ticaret mahkemesine gitme yetkisi vermiştir [4].
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Şirketler topluluğu özelinde TTK m. 207 hükmü, mülga 6762 sayılı Kanun’da tam karşılığı bulunmayan yeni bir müessesedir [12]. Bu nedenle yüksek mahkemenin bu spesifik hükme ilişkin yerleşik ve yeknesak içtihatları henüz tam anlamıyla olgunlaşma aşamasındadır. Ancak Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin özel denetim ve azınlık haklarına ilişkin genel içtihat prensipleri ışığında değerlendirildiğinde:
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Kurmaca Senaryo): Türkiye merkezli "Alfa Holding A.Ş.", doğrudan %85 payına sahip olduğu bağlı şirketi "Beta Üretim A.Ş." ile bir danışmanlık sözleşmesi imzalamış ve hiçbir somut hizmet alınmamasına rağmen Beta A.Ş.'den Holding'e aylık yüksek meblağlarda fatura kesilmiştir. Beta A.Ş.'nin bağımsız denetçisi (X Denetim A.Ş.), hazırladığı yıllık denetim raporunda "Bağlı şirket ile hâkim şirket arasındaki bu faturalandırma işleminin ticari bir karşılığının bulunmadığı, işlemin şirketin içini boşaltmaya yönelik örtülü bir dolan olduğu" yönünde açık bir şerh düşmüştür. Beta A.Ş.'nin %1 payına sahip münferit pay sahibi (C), genel kurulu beklemeksizin doğrudan asliye ticaret mahkemesinde özel denetçi atanması davası açmıştır. Hukuki analiz: Olayda, TTK m. 207'nin tüm maddi ve usuli şartları sübut bulmuştur. Bağımsız denetçinin açık tespiti mevcuttur. Pay sahibi (C), %1 gibi çok düşük bir paya sahip olmasına rağmen azınlık nisabı aranmaksızın genel kurul aşamasını atlayarak (doğrudan) mahkemeden talepte bulunabilir. Mahkemenin, hile ve dolan tespitini incelemek üzere bir özel denetçi ataması kanuna uygundur [4], [1].
Olay 2 (Kurmaca Senaryo): "Gama A.Ş.", bağlı şirketi "Delta A.Ş."nin varlıklarını ucuz fiyata kendisine devretmektedir. Delta A.Ş. pay sahibi (D), bu durumu fark etmiş ancak şirketin bağımsız denetçisinin raporunda, özel denetçi raporunda veya erken saptama komitesinin raporunda bu transfere dair en ufak bir usulsüzlük, hile veya dolan kaydı/şerhi bulunmamaktadır. Pay sahibi (D), TTK m. 207'ye dayanarak doğrudan mahkemeden özel denetçi atanmasını talep etmiştir. Hukuki analiz: Bu talep TTK m. 207 uyarınca reddedilmelidir. Hükmün ön şartı olan yetkili organların (denetçi, komite vb.) önceden verilmiş "hile veya dolan belirtir görüşü" mevcut değildir [1]. Bu durumda davacı pay sahibi (D), genel hükümlere (TTK m. 438) dönerek önce bilgi alma ve inceleme hakkını tüketmeli, ardından konuyu genel kurula taşımalıdır [15], [16].
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Türk Ticaret Kanunu m. 207 hükmü, doktrinde şirketler topluluğu hukukunun "koruyucu zırhı" olarak nitelendirilmekle birlikte, yapısal bazı eleştirilere de maruz kalmaktadır.
Öncelikle, maddenin işlemesi için denetçinin veya riskin erken saptanması ve yönetimi komitesinin işlemlerin niteliğini açıkça "hile" veya "dolan" (dolaylı yoldan menfaat aktarımı) olarak raporlamış olması şartı, pratik hayatta oldukça zor karşılanan bir eşiktir. Bağımsız denetim şirketleri, mesleki standartlar ve risk iştahları gereği genellikle bu kadar ağır ithamlar (hile, dolan) içeren kavramlar kullanmaktan imtina etmekte; finansal tabloları daha yumuşak, teknik ve dolambaçlı bir dille (örneğin "ilişkili taraf işlemlerinde piyasa rayicine aykırılık tespit edilmiştir" gibi) şerh düşmektedir. Bu durum, TTK m. 207'nin lafzi yorumu karşısında maddenin uygulama kabiliyetini büyük ölçüde daraltmaktadır.
İkinci olarak, TTK m. 406 ile TTK m. 207 arasındaki sınır çizgileri uygulamada kafa karışıklığı yaratabilmektedir. Her iki hüküm de şirketler topluluğuna yönelik özel denetim imkânları sunmakta ve doğrudan mahkemeye başvuru yolu açmaktadır [13], [14]. Reform önerisi olarak doktrinde; her iki maddenin birleştirilerek, denetçi raporlarındaki herhangi bir "ilişkili taraf işlemi usulsüzlüğünün" hile veya dolan şartı aranmaksızın münferit pay sahibine doğrudan mahkemeye başvurma yetkisi vermesi gerektiği savunulmaktadır.
Metodolojik Not
Bu yorum, akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin, güncel hukuk teorisi ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur. Bu çalışma, spesifik olarak Türk Ticaret Kanunu m. 207 bağlamında şirketler topluluğunda azınlığın korunması kurumunu derinlemesine analiz etmeyi amaçlamaktadır.