1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Türk Medeni Kanunu'nın 702. maddesi 2. Hükümleri kenar başlığı altında uygulanır ve hükmün resmi lafzı uygulayıcıyı bağlar. Lafzın ilgili kısmı şöyledir: Madde 702- Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir. Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir. Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz. Bu metin maddenin muhatap çevresini ve koruduğu ilişkiyi bizzat gösterir, genel hükümlere kaçmak lafzı aşındırır.
Madde aynı kanunun sistematiği içinde okunur zira komşu hükümler uygulama sırasını ve istisnaları taşır. Yakın maddeler arasında m.701 (II. Elbirliği mülkiyeti · 1. Kaynakları ve niteliği), m.703 (3. Sona ermesi), m.704 (İKİNCİ BÖLÜM · TAŞINMAZ MÜLKİYETİ · BİRİNCİ AYIRIM · TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KONUS) öne çıkar. Uygulayıcı önce hangi fıkranın somut vakıaya denk düştüğünü yazar, sonra sonuca geçer.
Hüküm tek parça gibi görünse de uygulama şart-sonuç ayrımını dosyada açık yazmayı gerektirir. Şart gerçekleşmeden yetki veya yaptırım konuşulmaz ve gerekçe boş kalır.
Somut uyuşmazlıkta maddenin hangi tarih itibarıyla yürürlükte olduğu ve değişiklik fıkralarının vakıaya uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca denetlenir. Geçiş hükümleri yok sayılırsa eski lafızla yeni lafız birbirine karışır, karar gerekçesi çöker.
Bu maddeye özgü okuma lafzı başka kanunların kalıp şerhlerine taşımaz. Korunan menfaat 2. Hükümleri başlığının işaret ettiği ilişkidir ve şerh de o ilişki üzerinden yürür.
Uygulama, maddenin emredici çekirdeği ile idareye veya taraflara bırakılan hareket alanını ayırarak ilerler. Çekirdek aşıldığında işlem sakatlanır, hareket alanı içinde kalan tercihler ise gerekçeyle savunulabilir. Somut dosyada bu ayrım yazılmadan verilen sonuç, temyizde lafzı taşımadığı gerekçesiyle döner.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Uygulama alanı
2. Hükümleri bakımından bu dilim şu metne dayanır: Madde 702- Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir. Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir. Sözleşmeden doğan Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır ve eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 702 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
2.2. Şart ve sonuç bağı
2. Hükümleri bakımından bu dilim şu metne dayanır: Madde 702- Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir. Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir. Sözleşmeden doğan Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır ve eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 702 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
2.3. Yetki ve usul
2. Hükümleri bakımından bu dilim şu metne dayanır: Madde 702- Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir. Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir. Sözleşmeden doğan Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır ve eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 702 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
3. Sistematik İlişkiler
m. 701 — II. Elbirliği mülkiyeti · 1. Kaynakları ve niteliği Türk Medeni Kanunu m. 701 (II. Elbirliği mülkiyeti · 1. Kaynakları ve niteliği) ile m. 702 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
m. 703 — 3. Sona ermesi Türk Medeni Kanunu m. 703 (3. Sona ermesi) ile m. 702 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
m. 704 — İKİNCİ BÖLÜM · TAŞINMAZ MÜLKİYETİ · BİRİNCİ AYIRIM · TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KONUS Türk Medeni Kanunu m. 704 (İKİNCİ BÖLÜM · TAŞINMAZ MÜLKİYETİ · BİRİNCİ AYIRIM · TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KONUS) ile m. 702 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yerel arşivde bu maddeye atıf yapan kararda mahkeme lafzın somut vakıaya nasıl taşındığını göstermiştir. 382 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 1027 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 702 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 1011 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 1013 "İçtihat Metni" Taraflar arasındaki " tapu Kararın künyesi şerhte birebir korunur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2014/1570, K. 2015/2009, T. 30.09.2015).
Yerel arşivde bu maddeye atıf yapan kararda mahkeme lafzın somut vakıaya nasıl taşındığını göstermiştir. DAVA ARKADAŞLIĞI TÜRK MEDENİ KANUNU (4721) Madde 703 TÜRK MEDENİ KANUNU (4721) Madde 702 TÜRK MEDENİ KANUNU (4721) Madde 701 "İçtihat Metni" Taraflar arasındaki “Tapu iptali ve tescil” davalarından dolayı yapılan Kararın künyesi şerhte birebir korunur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2012/861, K. 2013/391, T. 20.03.2013).
Yerel arşivde bu maddeye atıf yapan kararda mahkeme lafzın somut vakıaya nasıl taşındığını göstermiştir. e 701 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 703 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 702 "İçtihat Metni" Taraflar arasındaki “Tapu iptali ve tescil” davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda; Pazar Asliye Hukuk Kararın künyesi şerhte birebir korunur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2012/861, K. 2013/391, T. 20.03.2013).
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo). Bir uyuşmazlıkta taraf 2. Hükümleri hükmüne dayanarak talep yöneltti ve karşı taraf maddenin şartlarının oluşmadığını ileri sürdü. Mahkeme resmi lafızdaki unsurları dosyadaki belgelerle tek tek eşlemek zorunda kaldı ve eksik unsur varsa talebi bu maddeye dayandırmadı.
Olay 2 (kurmaca senaryo). İdare veya taraf m. 702 yetkisini acele kullandı ve ne var ki komşu maddelerdeki usul ve süreler atlanmıştı. Sonradan yapılan işlem lafzın şart-sonuç bağını taşımadığı için hukuka aykırı sayıldı.
Olay 3 (kurmaca senaryo). Yürürlük tartışmasında eski ve yeni lafız iç içe geçti ve uygulayıcı vakıanın tarihini yazmadan sonuca vardı. Üst mahkeme m. 702 uygulamasının hangi metne göre yapıldığının gerekçede görünmediğini tespit etti.
6. Pratik Uygulama Notları
Dilekçede Türk Medeni Kanunu m. 702 dayanağı, hangi fıkraya işaret ettiği ve vakıanın tarihi açık yazılmalıdır.
Belge listesi maddenin şartlarını karşılayan olgulara bağlanmalıdır, genel anlatım yetmez.
Karşı tarafın savunması unsur eksikliğine mi yoksa sonuç tartışmasına mı yöneldiği ayrılmalıdır.
7. Eleştirel Değerlendirme
Hükmün lafzı ile uygulamanın pratik ihtiyaçları her somut dosyada ayrıca tartılır. 2. Hükümleri başlığı geniş okunursa madde her uyuşmazlığa çekilir, dar okunursa koruma boşalır.
Öğreti bu tür hükümlerde lafzın sınırını dosyanın vakıalarıyla test etmeyi önerir ve sayfa ve baskı yılı uydurulmaz.
---
Metodolojik Not
Bu yorum maddenin resmi metni ve yerel karar arşivi esas alınarak hazırlanmıştır. Künyeler arşivden birebir alınır, uydurulmaz ve örnek olaylar kurmacadır.