1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, mal ortaklığının tasfiyesinde aile konutu ve ev eşyasının akıbetini düzenleyen, sosyal koruma yönü güçlü bir hükümdür. Eşlerin birlikte yaşadıkları konut veya ev eşyası ortaklık mallarına dahilse, sağ kalan eş, payına mahsuben bunların mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir. Böylece sağ kalan eşin, yaşam çevresini ve barınma düzenini koruması amaçlanır.
Madde, paylaşmanın soyut bir değer bölüşümü olmasının ötesinde, eşin somut yaşam ihtiyaçlarını (barınma, ev düzeni) gözetir. Bu yönüyle, edinilmiş mallara katılma rejimindeki aile konutu düzenlemesiyle (m. 240) ve miras hukukundaki sağ kalan eşe konut tahsisi imkânıyla (m. 652) aynı koruyucu anlayışı paylaşır.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Sağ Kalan Eşin Mülkiyet İstemi
Eşlerin birlikte yaşadıkları konut veya ev eşyası ortaklık malına dahilse, sağ kalan eş, payına mahsuben bunların mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir. "Payına mahsuben" ifadesi önemlidir: Eş, bu değerleri pay hakkı karşılığında alır; payını aşan kısım için denkleştirme gerekebilir. Bu istem, sağ kalan eşin alıştığı yaşam çevresini sürdürmesini sağlar.
2.2. Mülkiyet Yerine İntifa veya Oturma Hakkı
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya ölenin diğer yasal mirasçılarının istemiyle, konut/eşya üzerinde mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir. Bu esneklik, somut menfaat dengesini gözetir: Örneğin konutun mülkiyetinin tümüyle sağ kalan eşe geçmesi diğer mirasçılar için aşırı sonuç doğuracaksa, eşe oturma/intifa hakkı tanınarak hem barınma korunur hem mülkiyet mirasçılarda kalabilir.
2.3. Ölüm Dışı Sona Ermede Üstün Yarar Şartı
Mal ortaklığının ölüm dışındaki bir sebeple (boşanma, iptal, mal ayrılığı vb.) sona ermesi hâlinde, eşlerden her biri aynı istemleri (mülkiyet veya intifa/oturma) ileri sürebilir; ancak bunun için üstün bir yararının varlığını ispat etmesi gerekir. Ölüm hâlinde sağ kalan eşe doğrudan tanınan bu imkân, ölüm dışı hâllerde "üstün yarar" ispatına bağlanarak daha sıkı bir koşula tabi tutulmuştur (örneğin çocukların velayetini alan ve konutta kalması çocukların yararına olan eş).
3. Sistematik İlişkiler
- TMK m. 240 — Edinilmiş mallara katılma rejiminde sağ kalan eşe aile konutu/ev eşyası üzerinde hak tanınması; 279 ile aynı koruyucu mantığı taşır.
- TMK m. 652 — Miras hukukunda sağ kalan eşe konut ve ev eşyasının tahsisi; 279 ile birlikte sağ kalan eşin barınmasını koruyan bütünlüklü bir sistem oluşturur.
- TMK m. 194 — Aile konutu şerhi ve eşin rızası; aile konutunun özel korumasının genel çerçevesini verir.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin — mal ortaklığında aile konutu/ev eşyasının sağ kalan eşe tahsisini bizatihi konu edinen — son 24 ayda taranan Yargıtay 2. ve 8. Hukuk Daireleri kararları arasında doğrulanmış güncel bir karar künyesi tespit edilememiştir. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Aile konutu ve sağ kalan eşin korunmasına ilişkin yerleşik içtihat, edinilmiş mallara katılma (m. 240) ve miras (m. 652) hükümleri çerçevesinde gelişmiştir ve 279. maddeye kıyasen ışık tutar. Mal ortaklığının nadirliği nedeniyle bu maddeye özgü güncel içtihat sınırlıdır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Mal ortaklığı rejimindeki (E) vefat eder. Aile konutu ve ev eşyası ortaklık malıdır. Sağ kalan eş (K), uzun yıllar yaşadığı bu konutta kalmaya devam etmek ister.
Hukuki analiz: (K), payına mahsuben aile konutu ve ev eşyasının mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir (m. 279). Diğer mirasçıların menfaati bakımından haklı sebep varsa, mülkiyet yerine (K)'ye intifa veya oturma hakkı da tanınabilir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Mal ortaklığı boşanmayla sona ermiştir. Çocukların velayetini alan (K), aile konutunda kalmasının çocukların yararına olduğunu ileri sürer.
Hukuki analiz: Ölüm dışı sona ermede aynı istem ancak üstün yararın ispatı ile ileri sürülebilir (m. 279). (K), çocukların yararı gibi üstün bir yararı ispatlarsa, konut/eşya üzerinde mülkiyet veya oturma hakkı talep edebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- Payına mahsuben: İstem, eşin pay hakkı karşılığındadır; payı aşan kısım denkleştirmeye tabi olabilir.
- Esneklik: Haklı sebeple mülkiyet yerine intifa/oturma hakkı tanınabilir; bu, menfaat dengesini gözetir.
- Ölüm dışı hâl: Boşanma vb. hâllerde istem, üstün yararın ispatına bağlıdır; ölüm hâlindeki kadar kolay değildir.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, tasfiyeyi soyut bir değer bölüşümünden çıkarıp eşin somut yaşam ihtiyaçlarını (barınma, ev düzeni) koruyan, sosyal açıdan duyarlı bir hükümdür. Sağ kalan eşe aile konutu üzerinde öncelikli hak tanınması, özellikle yaşlı veya ekonomik açıdan zayıf eş için hayati önemdedir. Mülkiyet yerine intifa/oturma hakkı esnekliği, diğer mirasçıların menfaatini de gözeterek dengeli bir çözüm üretir. Ölüm dışı hâllerde üstün yarar şartı ise imkânın kötüye kullanımını engeller. Edinilmiş mallara katılma (m. 240) ve miras hukuku (m. 652) ile uyumu, sağ kalan eşin korunmasında bütünlüklü bir sistem oluşturur. Kanaatimizce hüküm, mal ortaklığı tasfiyesinin insanî boyutunu gözeten isabetli bir düzenlemedir.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Aile hukuku ve miras hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına başvurulmuştur (Akıntürk/Ateş, Türk Medeni Hukuku — Aile Hukuku; Öztan, Aile Hukuku; Öztan, Miras Hukuku; Dural/Öğüz/Gümüş, Türk Özel Hukuku Cilt III). Sayfa numarası verilmemiştir.
- Yargıtay kararları: karararama.yargitay.gov.tr üzerinden 01.06.2026 tarihinde tarama yapılmış; maddeye özgü doğrulanmış güncel karar tespit edilememiştir (bkz. § 4).
- Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 279; sistematik ilişkilerde m. 240, m. 652, m. 194.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sağ kalan eşe aile konutu üzerinde öncelikli hak tanınması ve mülkiyet/intifa esnekliği, eşin barınmasını korurken diğer mirasçıları gözeten dengeli ve insanî bir çözümdür.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay HGK / İBK kararları sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Madde, paylaşmanın soyut bir değer bölüşümü olmasının ötesinde, eşin somut yaşam ihtiyaçlarını (barınma, ev düzeni) gözetir. Bu yönüyle, edinilmiş mallara katılma rejimindeki aile konutu düzenlemesiyle (m. 240) ve miras hukukundaki sağ kalan eşe konut tahsisi imkânıyla (m. 652) aynı koruyucu anlayışı paylaşır.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Sağ Kalan Eşin Mülkiyet İstemi
Eşlerin birlikte yaşadıkları konut veya ev eşyası ortaklık malına dahilse, sağ kalan eş, payına mahsuben bunların mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir. "Payına mahsuben" ifadesi önemlidir: Eş, bu değerleri pay hakkı karşılığında alır; payını aşan kısım için denkleştirme gerekebilir. Bu istem, sağ kalan eşin alıştığı yaşam çevresini sürdürmesini sağlar.
2.2. Mülkiyet Yerine İntifa veya Oturma Hakkı
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya ölenin diğer yasal mirasçılarının istemiyle, konut/eşya üzerinde mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir. Bu esneklik, somut menfaat dengesini gözetir: Örneğin konutun mülkiyetinin tümüyle sağ kalan eşe geçmesi diğer mirasçılar için aşırı sonuç doğuracaksa, eşe oturma/intifa hakkı tanınarak hem barınma korunur hem mülkiyet mirasçılarda kalabilir.
2.3. Ölüm Dışı Sona Ermede Üstün Yarar Şartı
Mal ortaklığının ölüm dışındaki bir sebeple (boşanma, iptal, mal ayrılığı vb.) sona ermesi hâlinde, eşlerden her biri aynı istemleri (mülkiyet veya intifa/oturma) ileri sürebilir; ancak bunun için üstün bir yararının varlığını ispat etmesi gerekir. Ölüm hâlinde sağ kalan eşe doğrudan tanınan bu imkân, ölüm dışı hâllerde "üstün yarar" ispatına bağlanarak daha sıkı bir koşula tabi tutulmuştur (örneğin çocukların velayetini alan ve konutta kalması çocukların yararına olan eş).
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin — mal ortaklığında aile konutu/ev eşyasının sağ kalan eşe tahsisini bizatihi konu edinen — son 24 ayda taranan Yargıtay 2. ve 8. Hukuk Daireleri kararları arasında doğrulanmış güncel bir karar künyesi tespit edilememiştir. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Aile konutu ve sağ kalan eşin korunmasına ilişkin yerleşik içtihat, edinilmiş mallara katılma (m. 240) ve miras (m. 652) hükümleri çerçevesinde gelişmiştir ve 279. maddeye kıyasen ışık tutar. Mal ortaklığının nadirliği nedeniyle bu maddeye özgü güncel içtihat sınırlıdır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Mal ortaklığı rejimindeki (E) vefat eder. Aile konutu ve ev eşyası ortaklık malıdır. Sağ kalan eş (K), uzun yıllar yaşadığı bu konutta kalmaya devam etmek ister.
Hukuki analiz: (K), payına mahsuben aile konutu ve ev eşyasının mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir (m. 279). Diğer mirasçıların menfaati bakımından haklı sebep varsa, mülkiyet yerine (K)'ye intifa veya oturma hakkı da tanınabilir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Mal ortaklığı boşanmayla sona ermiştir. Çocukların velayetini alan (K), aile konutunda kalmasının çocukların yararına olduğunu ileri sürer.
Hukuki analiz: Ölüm dışı sona ermede aynı istem ancak üstün yararın ispatı ile ileri sürülebilir (m. 279). (K), çocukların yararı gibi üstün bir yararı ispatlarsa, konut/eşya üzerinde mülkiyet veya oturma hakkı talep edebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sağ kalan eşe aile konutu üzerinde öncelikli hak tanınması ve mülkiyet/intifa esnekliği, eşin barınmasını korurken diğer mirasçıları gözeten dengeli ve insanî bir çözümdür.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay HGK / İBK kararları sonrası revize edilebilir.