TMK Madde 268

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

268. madde, mal ortaklığı rejiminde üçüncü kişilere karşı sorumluluk bölümünün ilk hükmü olup, ortaklık borçlarını düzenler. Madde, hangi borçlardan eşin hem kişisel malları hem de ortaklık malları ile sorumlu olacağını sayar. Bu borçlar, niteliği gereği ortaklığın yararına veya ortaklık malvarlığını ilgilendiren borçlar olduğundan, sorumluluk yalnızca kişisel malla sınırlı kalmaz; ortaklık kütlesi de sorumluluğa dahil olur.

Hüküm, 269. maddedeki "kişisel borçlar" (yalnızca kişisel mal + ortaklık mallarının yarısı kadar sorumluluk) ile birlikte okunmalıdır: 268 geniş (ortaklık dahil tam) sorumluluk doğuran borçları, 269 ise sınırlı sorumluluk doğuran diğer borçları kapsar. Böylece üçüncü kişilerin alacaklarının hangi malvarlığından karşılanacağı netleşir; bu, kredi güvenliği ve işlem güvenliği açısından önemlidir.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Ortaklık Borcu Sayılan Hâller

Madde dört grup borcu ortaklık borcu sayar; bunlardan eş hem kişisel malları hem ortaklık mallarıyla sorumludur:

1. Temsil veya yönetim yetkisine dayanan borçlar: Evlilik birliğini temsil veya ortaklık mallarını yönetme yetkisine dayanarak yapılan borçlar. Bu borçlar ortaklığın işleyişinden doğduğundan ortaklık malını da bağlar.
2. Meslek/sanat icrasından doğan borçlar: Ortaklık mallarını veya bunlara giren gelirleri kullanarak bir meslek veya sanatın icra edilmesi nedeniyle yapılan borçlar (m. 264 ile bağlantılı).
3. Diğer eş için de kişisel sorumluluk doğuran borçlar: Niteliği gereği her iki eşi de kişisel olarak bağlayan borçlar.
4. Sözleşmeyle ortaklık malının da sorumlu kılındığı borçlar: Eşlerin, kişisel malın yanında ortaklık mallarının da sorumlu olacağı hususunda üçüncü kişilerle anlaşarak yaptığı borçlar.

2.2. Sorumluluğun Kapsamı: Kişisel Mal + Ortaklık Malı

Bu dört grup borçta sorumluluk, eşin kişisel mallarıyla sınırlı kalmaz; ortaklık malları da alacaklıya karşı sorumludur. Bu, alacaklının alacağını daha geniş bir malvarlığından tahsil edebilmesi anlamına gelir ve ortaklığın yararına/işleyişine ilişkin borçlarda kredi güvenliğini destekler.

3. Sistematik İlişkiler

• TMK m. 269 — Kişisel borçlar; 268'in kapsamı dışındaki borçlarda sınırlı sorumluluğu (kişisel mal + ortaklık mallarının yarısı) düzenler. İki madde sorumluluk rejimini birlikte kurar.
• TMK m. 262-264 — Yönetim ve tasarruf ile meslek/sanat icrası; 268'in 1 ve 2. bentleri bu yetkilerle doğrudan bağlantılıdır.
• TMK m. 188-189 — Evlilik birliğinin temsili; 268/1'deki temsil yetkisine dayanan borçların çerçevesini oluşturur.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin — mal ortaklığında ortaklık borçlarından sorumluluğu bizatihi konu edinen — son 24 ayda taranan Yargıtay 2. ve 8. Hukuk Daireleri kararları arasında doğrulanmış güncel bir karar künyesi tespit edilememiştir. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir. Mal ortaklığı rejiminin nadirliği nedeniyle bu maddeye özgü güncel içtihat sınırlıdır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Mal ortaklığı rejimindeki (E), ortaklık mallarını yönetme yetkisine dayanarak ailenin işyeri için tedarikçiden mal alır ve borçlanır. Tedarikçi (T), alacağını tahsil edemez.

Hukuki analiz: Borç, yönetim yetkisine dayanan bir ortaklık borcudur (m. 268/1). (T), alacağını yalnızca (E)'nin kişisel malından değil, ortaklık mallarından da tahsil edebilir.

Olay 2 (kurmaca senaryo): (E), münhasıran kendi kişisel zevki için lüks bir tüketim borcu yapar; bu borç ortaklığın yararına veya yönetimine ilişkin değildir.

Hukuki analiz: Bu borç 268'deki gruplara girmez; 269. madde kapsamında kişisel borç sayılır ve sorumluluk kişisel mal ile ortaklık mallarının yarısı değeri kadarla sınırlıdır. Ortaklık malları tam olarak sorumlu tutulamaz.

6. Pratik Uygulama Notları

• Borcun nitelendirilmesi: Önce borcun 268'deki gruplardan birine girip girmediği belirlenir; bu, sorumluluğun ortaklık malını kapsayıp kapsamadığını tayin eder.
• Sözleşmesel genişletme: Eşler, üçüncü kişiyle anlaşarak ortaklık malını da sorumlu kılabilir (268/4).
• Alacaklı açısından: Ortaklık borçlarında alacaklı daha geniş bir malvarlığına başvurabilir; bu, kredi güvenliğini artırır.

7. Eleştirel Değerlendirme

268. madde, ortaklığın yararına veya işleyişine ilişkin borçlarda sorumluluğu ortaklık malını da kapsayacak biçimde genişleterek, hem alacaklıyı hem de ortaklığın ekonomik gerçekliğini gözeten dengeli bir düzenleme sunar. Dört grup borcun açıkça sayılması, hukuki güvenliği artırır. Kanaatimizce maddenin 269 ile kurduğu ikili sorumluluk sistemi (ortaklık borçları/kişisel borçlar) isabetlidir; bu ayrım, ortaklığın yararına yapılan borçlarla kişisel borçların sorumluluk kapsamını adil biçimde farklılaştırır.

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Aile hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına başvurulmuştur (Akıntürk/Ateş, Türk Medeni Hukuku — Aile Hukuku; Öztan, Aile Hukuku; Dural/Öğüz/Gümüş, Türk Özel Hukuku Cilt III). Sayfa numarası verilmemiştir.
• Yargıtay kararları: karararama.yargitay.gov.tr üzerinden 01.06.2026 tarihinde tarama yapılmış; maddeye özgü doğrulanmış güncel karar tespit edilememiştir (bkz. § 4).
• Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 268; sistematik ilişkilerde m. 269, m. 262-264, m. 188-189.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Ortaklığın yararına/işleyişine ilişkin borçlarda sorumluluğun ortaklık malını da kapsaması, alacaklı ile ortaklık gerçekliği arasında dengeyi sağlar; 268-269 ikili sistemi isabetlidir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay HGK / İBK kararları sonrası revize edilebilir.