TMK Madde 265

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

265. madde, mal ortaklığı rejiminde mirasın kabulü veya reddi konusunda eşlerin yetkisini düzenler. Bir eşe intikal edecek miras, ortaklık mallarına girecekse, bu mirasın akıbeti yalnızca o eşi değil, ortaklığı ve dolayısıyla diğer eşi de doğrudan etkiler. Bu nedenle madde, mirasın reddi ve (borca batık terekede) kabulü bakımından diğer eşin rızasını arar.

Hüküm, olağanüstü yönetimin (m. 263) özel bir uygulamasıdır: Ortaklığı önemli ölçüde etkileyen bu kararlar tek eşin tasarrufuna bırakılamaz. Madde ayrıca, rıza alınamadığında veya haksız reddedildiğinde devreye giren bir mahkeme yolu öngörerek, bir eşin diğerinin keyfî tutumuyla mağdur olmasını önler.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Reddin ve Borca Batık Terekede Kabulün Rızaya Bağlanması

Madde iki yasak kurar:

• Bir eş, diğerinin rızası olmaksızın ortaklık mallarına girecek bir mirası reddedemez. Çünkü reddedilen miras ortaklığa girseydi her iki eşe yarar sağlayacaktı; tek taraflı ret, diğer eşi bu yarardan yoksun bırakır.
• Tereke borca batıksa, eş diğerinin rızası olmaksızın mirası kabul edemez. Borca batık bir mirasın kabulü, ortaklığı ve dolayısıyla diğer eşi borç altına sokacağından, tek taraflı kabule izin verilmez.

Bu iki kural, ortaklığın hem aktifini (ret yasağı) hem de pasifini (borca batık kabul yasağı) diğer eşin iradesi olmaksızın olumsuz etkilemeyi engeller.

2.2. Rıza Alınamaması veya Haksız Ret — Mahkeme Yolu

Diğer eşin rızasının alınmasına olanak bulunamazsa (örneğin gaiplik, erişilememe) veya bu konudaki istem haklı sebep olmaksızın reddedilirse, istem sahibi eş kendi yerleşim yeri mahkemesine başvurabilir. Böylece bir eşin diğerinin ulaşılamazlığı veya keyfî reddi yüzünden hak kaybına uğraması önlenir; hâkim, somut durumu değerlendirerek karar verir.

3. Sistematik İlişkiler

• TMK m. 263 — Olağanüstü yönetim ve rıza; 265, mirasa ilişkin özel bir olağanüstü yönetim hâlidir.
• TMK m. 605 vd. — Mirasın reddi (genel hükümler); 265, bu genel rejime mal ortaklığına özgü bir rıza koşulu ekler.
• TMK m. 262 — Olağan yönetim; mirasın kabulü/reddi olağan yönetimi aşan bir karardır.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin — mal ortaklığında mirasın kabulü/reddinde diğer eşin rızasını bizatihi konu edinen — son 24 ayda taranan Yargıtay 2. ve 8. Hukuk Daireleri kararları arasında doğrulanmış güncel bir karar künyesi tespit edilememiştir. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir. Mal ortaklığı rejiminin nadirliği nedeniyle bu maddeye özgü güncel içtihat sınırlıdır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Mal ortaklığı rejimindeki (E)'ye babasından önemli bir taşınmaz miras kalır; bu miras ortaklık mallarına girecektir. (E), eşi (K)'ye danışmadan mirası reddetmek ister.

Hukuki analiz: Ortaklık mallarına girecek mirasın reddi, diğer eşin rızasına bağlıdır (m. 265). (E), (K)'nin rızası olmadan mirası tek taraflı reddedemez; aksi hâlde ortaklığı (ve (K)'yi) bu yarardan yoksun bırakırdı.

Olay 2 (kurmaca senaryo): (E)'ye intikal edecek tereke borca batıktır. (E) mirası kabul etmek ister; eşi (K) ise haklı bir sebep göstermeksizin rıza vermeyi reddeder.

Hukuki analiz: Borca batık terekenin kabulü diğer eşin rızasına bağlıdır; ancak (K) rızayı haklı sebep olmaksızın reddettiğinden, (E) kendi yerleşim yeri mahkemesine başvurabilir. Hâkim durumu değerlendirerek karar verir.

6. Pratik Uygulama Notları

• Rıza koşulu yönlü: Olumlu mirasın reddi ve borca batık mirasın kabulü rızaya bağlıdır; bu, ortaklığın aktif ve pasifini korur.
• Mahkeme yolu: Rıza alınamaz veya haksız reddedilirse, istem sahibi eş yerleşim yeri mahkemesine başvurabilir.
• Süre dikkati: Mirasın reddi sürelerine (TMK m. 606) uyulması gerektiğinden, rıza/mahkeme süreci bu süreler içinde yürütülmelidir.

7. Eleştirel Değerlendirme

265. madde, mirasın ortaklık üzerindeki etkisini gözeterek eşler arası dengeyi koruyan, teknik açıdan özenli bir hükümdür. Reddin ve borca batık kabulün rızaya bağlanması, ortaklığın hem yararını hem de borç yükünü diğer eşin iradesi olmaksızın değiştirmeyi engeller. Haksız ret veya ulaşılamama hâlinde mahkeme yolunun açılması, kuralın katılığını dengeleyen isabetli bir güvencedir. Kanaatimizce maddenin asıl pratik güçlüğü, mirasın reddine ilişkin kısa kanuni sürelerle rıza/mahkeme sürecinin bağdaştırılmasıdır; uygulamada bu süre baskısı dikkatle yönetilmelidir.

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Aile hukuku ve miras hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına başvurulmuştur (Akıntürk/Ateş, Türk Medeni Hukuku — Aile Hukuku; Öztan, Aile Hukuku; Öztan, Miras Hukuku). Sayfa numarası verilmemiştir.
• Yargıtay kararları: karararama.yargitay.gov.tr üzerinden 01.06.2026 tarihinde tarama yapılmış; maddeye özgü doğrulanmış güncel karar tespit edilememiştir (bkz. § 4).
• Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 265; sistematik ilişkilerde m. 263, m. 262, m. 605 vd.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Mirasın reddi ve borca batık kabulün rızaya bağlanması, ortaklığın aktif ve pasifini korur; haksız ret hâlinde mahkeme yolu isabetli bir dengeleyicidir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay HGK / İBK kararları sonrası revize edilebilir.