RESMİ METİN

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti7778


Madde 188- (1) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin diğer ülke açısından ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye'de uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir. (3) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle: 18/6/2014 – 6545/66 md.) Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.79 (4) (Değişik: 27/3/2015-6638/11 md.) a) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri olması,80 b) Üçüncü fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun 66 ncı maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “on yıldan az olmamak üzere” ibaresi “yirmi yıldan otuz yıla kadar” şeklinde, üçüncü fıkrasında yer alan “beş yıldan onbeş yıla kadar” ibaresi “on yıldan az olmamak üzere” ve yedinci fıkrasında yer alan “dört” ibaresi “sekiz” şeklinde değiştirilmiştir. 15/8/2017 tarihli ve 694 sayılı KHK’nin 137 nci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasına “yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve” ibaresinden sonra gelmek üzere “ikibin günden” ibaresi, üçüncü fıkrasına “on yıldan az olmamak üzere hapis ve” ibaresinden sonra gelmek üzere “bin günden” ibaresi eklenmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7078 sayılı Kanunun 132 nci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır. 29/6/2005 tarihli ve 5377 sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle bu fıkralarda geçen "nakleden" ibaresinden önce gelmek üzere "sevk eden," ibaresi eklenmiştir. 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “sentetik kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin olması,” ibaresi “bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri olması,” şeklinde değiştirilmiştir.

eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi, hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. (5) (Değişik: 18/6/2014 – 6545/66 md.) Yukarıdaki fıkralarda gösterilen suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır. (6) Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/22 md.) Ancak, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. (7) Uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden, imal eden, satan, satın alan, sevk eden, nakleden, depolayan veya ihraç eden kişi, sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.8182 (8) Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

Hazırlık çalışmalarında Alman ve İtalyan ceza kanunları esas alınarak 26/9/2004 tarihinde kabul edilen ve 1/6/2005 tarihinde yürürlüğe girerek mülga 1926 tarihli 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nu yürürlükten kaldıran 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesi, Özel Hükümler kitabının "Topluma Karşı Suçlar" kısmında yer alan "Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar" bölümünde düzenlenmiştir. Madde, uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin yasadışı yollarla imalinden ithaline, ihracından ülke içindeki her türlü ticari dolaşımına kadar geniş bir spektrumu cezalandırmaktadır. Özellikle 2014 (6545 s. Kanun), 2015 (6638 s. Kanun) ve 2023 (7445 s. Kanun) yıllarında yapılan köklü değişikliklerle cezaların alt sınırları dramatik biçimde artırılmış, yeni nesil sentetik uyuşturucular madde metnine derç edilmiş ve okul, hastane, ibadethane gibi alanlara yönelik "alan (mesafe) koruması" getirilerek uyuşturucu ticaretiyle mücadelede oldukça sert bir suç siyaseti benimsenmiştir.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

Madde metninin uygulanabilmesi, oldukça çeşitli seçimlik hareketlerin ve ağırlaştırıcı nedenlerin varlığına bağlanmıştır:

  • Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde: Kanunda tek tek sayılmamış, tıbbi ve bilimsel verilere göre merkezi sinir sistemini etkileyerek fiziki veya psikolojik bağımlılık yaratan maddeler olarak kabul edilmiştir.
  • İmal, İthal ve İhraç (1. Fıkra): Suçun uluslararası ve üretim boyutudur. Cezası yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis gibi olağanüstü ağırlıktadır.
  • Ülke İçinde Ticaret (3. Fıkra): Satmak, satışa arz etmek, başkalarına vermek, sevk etmek, nakletmek, depolamak, satın almak, kabul etmek, bulundurmak gibi çok sayıda seçimlik hareket öngörülmüştür. Alıcının çocuk olması, cezayı doğrudan on beş yılın üzerine çeken özel bir nitelikli haldir.
  • Maddenin Türü ve Mekân (4. Fıkra): Eroin, kokain, morfin, bazmorfin ve bilhassa 2023 değişikliğiyle eklenen sentetik kannabinoid, katinon, opioid ve amfetamin türevlerinin ticareti cezayı yarı oranında artırır. Aynı artırım, fiilin okul, yurt, ibadethane gibi yerlere 200 metreden yakın mesafede işlenmesi halinde de tatbik edilir.
  • Öncül Maddeler (7. Fıkra): Uyuşturucu olmamakla birlikte, uyuşturucu imalinde kullanılan (prekürsör) maddelerin izinsiz ticareti de bağımsız bir yaptırıma bağlanmıştır. Koca/Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler çalışmasında, bu suçla korunan hukuki değerin, uyuşturucu maddelerin yıkıcı etkilerinden toplumun biyolojik ve psikolojik varlığının, gelecek nesillerin sıhhatinin ve genel olarak "kamu sağlığının" korunması olduğu değerlendirmesi yer almaktadır.

3. Sistematik İlişkiler

TCK m. 188'in ceza hukuku dogmatiğindeki en tartışmalı ve yoğun sınır komşuluğu, TCK m. 191'de düzenlenen "Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak" suçu iledir. Özbek/Kanbur/Doğan/Bacaksız/Tepe, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler eserinde bu konuda, failin kastının "ticaret" mi yoksa "kişisel kullanım" mı olduğunun ayrımında; maddelerin ele geçiriliş biçimi (satışa hazır küçük paketler/fişekler halinde olması), failin üzerinde hassas terazi bulunması, ele geçen madde miktarının yıllık kişisel kullanım sınırının çok üzerinde olması ve failin ekonomik durumu ile uyuşturucu madde arasındaki orantısızlık gibi objektif kriterlerin dikkate alınacağı görüşü benimsenmektedir. Ayrıca bu madde, uyuşturucu suçlarına özgü Etkin Pişmanlık (TCK m. 192) hükümleriyle sıkı bir usul ve esas ilişkisine sahiptir.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin son dönemde Yargıtay kararı tespit edilemedi.

5. Pratik Örnek Olaylar

**Olay 1 (kur

Conversation: 2d8dc483-e5bb-45b4-bcdf-1e458da1df97 (turn 1)

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.