1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) İkinci Kısmında, Onsekizinci Bölüm başlığı altında düzenlenen Adi Ortaklık Sözleşmesi, kişilerin emek ve malvarlıklarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirdikleri sözleşme tipini ifade eder [1], [2]. TBK m. 631 hükmü, adi ortaklık ilişkisinde "Yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişki" alt başlığı içerisinde yer alan ve ortakların "Ortaklık işlerini inceleme" (denetim) hakkını düzenleyen temel ve emredici bir normdur [3], [4], [5].
Adi ortaklıkların tüzel kişiliği bulunmamaktadır [6], [7]. Bu durum, ortaklığın üçüncü kişilerle girdiği hukuki ilişkilerde, tüm ortakların bütün malvarlıklarıyla, doğrudan ve müteselsilen sorumlu olmaları sonucunu doğurur [6], [8], [9]. Ortakların bu denli ağır bir mali risk ve sınırsız sorumluluk altında bulunmaları, onların ortaklığın işleyişi hakkında şeffaf, güncel ve kesintisiz bilgi sahibi olmalarını zorunlu kılar. Kanun koyucu, TBK m. 631 ile yönetim yetkisini devretmiş olan ortakların dahi ortaklığın finansal ve idari durumunu denetleyebilmeleri için vazgeçilmez bir inceleme ve bilgi alma hakkı ihdas etmiştir [10], [5]. Bu hak, adi ortaklık sözleşmesinin temel unsurlarından olan ortak çalışma iradesinin (affectio societatis) ve güven ilişkisinin doğal bir sonucudur [11].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Yönetim Yetkisi Olmayan Ortak (İnceleme Hakkının Süjesi)
TBK m. 625 uyarınca adi ortaklıkta yönetim kural olarak bütün ortaklara ait olmakla birlikte, sözleşme veya kararla yönetim yetkisi bir veya birkaç ortağa ya da üçüncü bir kişiye bırakılabilir [12]. Yönetim yetkisi devredildiğinde, devreden ortakların ortaklığın olağan işlerini yürütme yetkisi ortadan kalkar. Ancak TBK m. 631, yönetim yetkisinden feragat edilmesinin veya bu yetkinin sınırlandırılmasının, ortaklığın gidişatını denetleme yetkisinden feragat anlamına gelmeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır [10], [5]. Dolayısıyla inceleme hakkının asli süjesi, idare işlerine doğrudan katılmayan, ancak ortaklık borçlarından ötürü kişisel ve müteselsil sorumluluğu devam eden ortaktır.
2.2. Bilgi Alma, Defter ve Kayıtları İnceleme Hakkı
Madde lafzında yer alan "işleyiş hakkında bilgi alma", "defter ve kayıtlarını inceleme" ve "bunlardan örnek alma ile mali durumu hakkında özet çıkarma" ifadeleri, denetim hakkının sınırlarını çizer [5]. Ortaklık, hesaplarını ve ticari defterlerini düzenli tutmakla mükelleftir. Yönetim yetkisi olmayan ortağın bu defterleri bizzat inceleme, finansal raporları talep etme ve gerektiğinde bu belgelerden fiziki veya dijital suret alma hakkı kanunla güvence altına alınmıştır [10], [13], [5]. Bu yetki, sadece geçmiş işlemlerin değil, devam eden projelerin, maliyetlerin ve nakit akışının şeffaflıkla incelenmesini kapsar.
2.3. Aksine Sözleşmelerin Kesin Olarak Hükümsüzlüğü (Emredici Nitelik)
Sözleşme özgürlüğü (TBK m. 26), taraflara hukuk düzeninin sınırları içinde kalarak sözleşmenin içeriğini belirleme imkânı verir [14], [15]. Ancak TBK m. 27 uyarınca, kanunun emredici hükümlerine aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür (batıldır) [16], [17]. TBK m. 631/2 fıkrasında yer alan "Aksine sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür" amir hükmü, inceleme hakkının kamu düzeni ve zayıf ortağın korunması düşüncesiyle tahkim edildiğini göstermektedir [10], [5]. Buna göre, adi ortaklık sözleşmesine "ortakların denetim hakkı yoktur", "hesaplar sadece yıl sonunda incelenebilir" veya "yöneticinin onayı olmadan defterlerden örnek alınamaz" şeklinde konulacak her türlü kayıt, kısmi butlan (TBK m. 27/2) çerçevesinde kesin hükümsüz olacaktır [18].
3. Sistematik İlişkiler
- TBK m. 630 (Hesap Verme Yükümlülüğü): TBK m. 631'deki inceleme hakkı, TBK m. 630'da düzenlenen yönetici ortakların hesap verme yükümlülüğünün tamamlayıcısıdır. Yönetici ortaklar yılda en az bir defa hesap vermek zorundadır ve hesap döneminin uzatılmasına ilişkin anlaşmalar kesin hükümsüzdür [4]. Yönetici ortağın hesap vermekten kaçınması veya eksik hesap vermesi halinde, diğer ortak TBK m. 631 uyarınca defterlere doğrudan müdahale ederek durumu aydınlatma yetkisine sahiptir.
- TBK m. 628 (Özen ve Sadakat Borcu): Ortakların birbirlerine karşı özen borcu bulunmaktadır [19]. İnceleme hakkı, yönetici ortağın bu özen borcuna ve sadakat yükümlülüğüne uygun davranıp davranmadığının tespiti açısından hayati öneme sahiptir.
- TBK m. 638 (Müteselsil Sorumluluk): Adi ortaklıkta ortakların, ortaklık ilişkisi çerçevesinde üstlendikleri borçlardan aksi kararlaştırılmadıkça müteselsilen sorumlu olmaları (TBK m. 638) [9], inceleme hakkının vazgeçilmezliğini (TBK m. 631/2) gerekçelendiren temel maddi hukuk zeminidir. Ortak, üçüncü kişilere karşı bütün malvarlığı ile sorumlu olduğu bir yapıda körü körüne risk alamaz.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay, adi ortaklıkta inceleme ve denetim hakkının emredici doğasını, uyuşmazlıklarda tavizsiz bir şekilde uygulamaktadır. Yargıtay uygulamasına göre, yönetici ortakların, denetim talep eden diğer ortaklara karşı "ticari sırların ifşa edileceği" veya "şirket menfaatlerinin zarar göreceği" gibi gerekçelerle defter ve kayıtları gizlemesi hukuka aykırıdır [13].
Emsal bir Yargıtay kararında; davalı yönetici taraf, davacıların rakip/aynı konuda faaliyet gösteren şirketlerin de ortağı olduğunu öne sürerek şirketin ticari sırlarını korumak maksadıyla bilgi ve belge vermekten kaçınmıştır [13]. Mahkeme, davacıların şirkette %50 pay sahibi olduklarını vurgulayarak, şirketi denetleme haklarının engellenemeyeceğine, defter ve kayıtların incelettirilmesine karar vermiş; Yargıtay da bu kararı onamıştır [13]. Yargıtay kararının gerekçesinde; üçüncü kişilere karşı bütün malvarlığıyla sorumlu olan ortakların denetim yetkisinin kaldırılamayacağı ilkesi açıkça vurgulanmıştır [13]. Bu içtihat, TBK m. 631'deki hakkın, salt yönetim kurulu/yönetici inisiyatifi veya sözde "ticari sır" kalkanı ile bertaraf edilemeyeceğini akademik bir netlikle ortaya koymaktadır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Denetim Hakkının Sözleşme ile Sınırlandırılması):
Üç gerçek kişinin katılımıyla bir inşaat projesi için adi ortaklık kurulmuştur. Ortaklık sözleşmesinde, yönetici ortak (A)'ya tam yetki verilmiş olup, "Ortakların ticari sırları korumak amacıyla proje bitimine kadar defter ve kayıtları inceleme hakkı bulunmamaktadır" şeklinde bir madde eklenmiştir. Projenin ikinci yılında şüpheye düşen ortak (B), mali durumu gösteren belgeleri talep etmiş, (A) ise sözleşmedeki ilgili maddeye dayanarak bu talebi reddetmiştir.
Hukuki analiz: TBK m. 631 fıkra 2 uyarınca, yönetim yetkisi bulunmayan ortağın bilgi alma ve inceleme hakkını kaldıran veya kısıtlayan sözleşme hükümleri kesin olarak hükümsüzdür [10], [5]. Ortak (B), sözleşmedeki ilgili kaydın batıl (TBK m. 27) [16], [17] olduğunu ileri sürerek, defter ve kayıtları derhal inceleme hakkına sahiptir. (A)'nın bu direnci, adi ortaklığın haklı sebeple feshi (TBK m. 639/7) için bir temel teşkil edebilir [20].
Olay 2 (Kayıtlardan Örnek Almanın Engellenmesi):
Bir tıbbi laboratuvar işletmek üzere kurulan adi ortaklıkta, yönetici konumunda olmayan ortak (C), yıl sonu kar payı hesaplamalarının eksik yapıldığından şüphelenmektedir. (C), ortaklığın muhasebecisine giderek gelir-gider defterlerinin kopyasını ve faturaların fotokopisini almak istemiştir. Yönetici ortak (D), (C)'nin defterlere ofiste bakabileceğini ancak dışarıya "örnek veya suret" çıkaramayacağını beyan ederek fotokopi alınmasını yasaklamıştır.
Hukuki analiz: TBK m. 631 fıkra 1 hükmü, ortağa sadece defterlere gözle bakma hakkı değil, açıkça "bunlardan örnek alma ve mali durumu hakkında özet çıkarma hakkı" tanımaktadır [10], [5]. Yönetici ortak (D)'nin kopyalama veya örnek almayı yasaklaması, kanunun emredici lafzına açıkça aykırıdır. Ortak (C), bu hakkını mahkeme kanalıyla (eda davası / ihtiyati tedbir yoluyla) icra ettirebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- İspat yükü: Yönetici ortağın bilgi vermekten kaçındığını, defterleri gizlediğini veya inceleme hakkını ihlal ettiğini iddia eden ortak, TMK m. 6 uyarınca bu iddiasını (ihtarname, yazılı ret cevabı vb. yollarla) ispatlamakla yükümlüdür.
- Zamanaşımı / Süreler: İnceleme ve bilgi alma hakkı, adi ortaklık ilişkisi devam ettiği müddetçe ve tasfiye süreci tamamlanana kadar her zaman kullanılabilir. Bu hak, bağımsız bir alacak hakkı olmadığından doğrudan bir zamanaşımı süresine (örneğin 10 yıllık genel zamanaşımı) tabi değildir; ortaklık statüsüne (ortaklık sıfatına) bağlı yenilik doğurmayan ve sürekli bir haktır.
- Görevli/yetkili mahkeme: Adi ortaklık sözleşmesinden kaynaklanan inceleme ve bilgi alma talepli eda davalarında görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir. Ancak adi ortaklığın bir ticari işletme işletmesi (atipik adi ortaklık) ve uyuşmazlığın ticari iş niteliğinde olması durumunda Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme ise genel yetki kuralı gereği (HMK m. 6) davalı yönetici ortağın yerleşim yeri mahkemesi veya ortaklık merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir.
- Yaygın uygulama hataları: Uygulamada en sık yapılan hata, anonim veya limited şirketlerdeki "bilgi alma ve inceleme hakkı" sınırlandırmalarının (örneğin şirket sırlarının korunması argümanı veya genel kurul izni gibi prosedürlerin), tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklıklara kıyasen uygulanmaya çalışılmasıdır. Adi ortaklıkta ortakların tüm malvarlıklarıyla sınırsız sorumluluğu bulunduğu için [6], [8], [9], bu hakkın şirketler hukukundaki gibi sınırlandırılması hukuken mümkün değildir.
7. Eleştirel Değerlendirme
Doktrinde ve bilimsel incelemelerde TBK m. 631'in son derece isabetli bir norm olduğu kabul edilmektedir. İsviçre Borçlar Kanunundaki (OR) mehaz düzenlemelerle uyumlu olarak, şahıs ortaklıklarının temelini oluşturan "karşılıklı güven" ilkesinin korunması, ancak kesintisiz bir denetim mekanizması ile mümkündür.
Bununla birlikte, kanun koyucunun denetim hakkını mutlak ve sınırsız bir hak olarak düzenlemiş olması, bazı durumlarda yönetici ortaklar aleyhine "hakkın kötüye kullanılması" (TMK m. 2) riskini barındırmaktadır. Kötüniyetli bir ortağın, sırf yönetici ortağı taciz etmek, işleri yavaşlatmak veya rekabet yasağını ihlal edecek şekilde ticari sırları ele geçirip kendi şahsi menfaatine kullanmak amacıyla sürekli olarak asılsız defter inceleme taleplerinde bulunması ihtimal dâhilindedir. Her ne kadar TBK m. 631 aksine sözleşmeleri hükümsüz kılsa da, bu hakkın kullanımı da dürüstlük kuralına (TMK m. 2) tabidir [17]. Doktrinde, şayet inceleme hakkının salt ortaklığın işleyişini sekteye uğratmak amacıyla kullanıldığı açıkça ispat edilirse, yöneticinin bu hakkın kullanımını makul sınırlar içine çekebileceği (örneğin uygun zaman ve mekân göstererek) kabul edilmektedir. Ancak bu sınırlama hakkın özüne dokunacak boyuta asla ulaşamaz [13].
Sonuç itibarıyla, maddede yer alan "Aksine sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür" ibaresi, hukuk sistemimizin irade özerkliğine kamu düzeni mülahazasıyla müdahale ettiği ve ortaklık borçlarından şahsen sorumlu tutulan kişinin kendini koruma yetkisini güvence altına aldığı [10], [5], [9], vazgeçilmez nitelikte bir kuraldır.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) İkinci Kısmında, Onsekizinci Bölüm başlığı altında düzenlenen Adi Ortaklık Sözleşmesi, kişilerin emek ve malvarlıklarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirdikleri sözleşme tipini ifade eder [1], [2]. TBK m. 631 hükmü, adi ortaklık ilişkisinde "Yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişki" alt başlığı içerisinde yer alan ve ortakların "Ortaklık işlerini inceleme" (denetim) hakkını düzenleyen temel ve emredici bir normdur [3], [4], [5].
Adi ortaklıkların tüzel kişiliği bulunmamaktadır [6], [7]. Bu durum, ortaklığın üçüncü kişilerle girdiği hukuki ilişkilerde, tüm ortakların bütün malvarlıklarıyla, doğrudan ve müteselsilen sorumlu olmaları sonucunu doğurur [6], [8], [9]. Ortakların bu denli ağır bir mali risk ve sınırsız sorumluluk altında bulunmaları, onların ortaklığın işleyişi hakkında şeffaf, güncel ve kesintisiz bilgi sahibi olmalarını zorunlu kılar. Kanun koyucu, TBK m. 631 ile yönetim yetkisini devretmiş olan ortakların dahi ortaklığın finansal ve idari durumunu denetleyebilmeleri için vazgeçilmez bir inceleme ve bilgi alma hakkı ihdas etmiştir [10], [5]. Bu hak, adi ortaklık sözleşmesinin temel unsurlarından olan ortak çalışma iradesinin (affectio societatis) ve güven ilişkisinin doğal bir sonucudur [11].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Yönetim Yetkisi Olmayan Ortak (İnceleme Hakkının Süjesi)
TBK m. 625 uyarınca adi ortaklıkta yönetim kural olarak bütün ortaklara ait olmakla birlikte, sözleşme veya kararla yönetim yetkisi bir veya birkaç ortağa ya da üçüncü bir kişiye bırakılabilir [12]. Yönetim yetkisi devredildiğinde, devreden ortakların ortaklığın olağan işlerini yürütme yetkisi ortadan kalkar. Ancak TBK m. 631, yönetim yetkisinden feragat edilmesinin veya bu yetkinin sınırlandırılmasının, ortaklığın gidişatını denetleme yetkisinden feragat anlamına gelmeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır [10], [5]. Dolayısıyla inceleme hakkının asli süjesi, idare işlerine doğrudan katılmayan, ancak ortaklık borçlarından ötürü kişisel ve müteselsil sorumluluğu devam eden ortaktır.
2.2. Bilgi Alma, Defter ve Kayıtları İnceleme Hakkı
Madde lafzında yer alan "işleyiş hakkında bilgi alma", "defter ve kayıtlarını inceleme" ve "bunlardan örnek alma ile mali durumu hakkında özet çıkarma" ifadeleri, denetim hakkının sınırlarını çizer [5]. Ortaklık, hesaplarını ve ticari defterlerini düzenli tutmakla mükelleftir. Yönetim yetkisi olmayan ortağın bu defterleri bizzat inceleme, finansal raporları talep etme ve gerektiğinde bu belgelerden fiziki veya dijital suret alma hakkı kanunla güvence altına alınmıştır [10], [13], [5]. Bu yetki, sadece geçmiş işlemlerin değil, devam eden projelerin, maliyetlerin ve nakit akışının şeffaflıkla incelenmesini kapsar.
2.3. Aksine Sözleşmelerin Kesin Olarak Hükümsüzlüğü (Emredici Nitelik)
Sözleşme özgürlüğü (TBK m. 26), taraflara hukuk düzeninin sınırları içinde kalarak sözleşmenin içeriğini belirleme imkânı verir [14], [15]. Ancak TBK m. 27 uyarınca, kanunun emredici hükümlerine aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür (batıldır) [16], [17]. TBK m. 631/2 fıkrasında yer alan "Aksine sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür" amir hükmü, inceleme hakkının kamu düzeni ve zayıf ortağın korunması düşüncesiyle tahkim edildiğini göstermektedir [10], [5]. Buna göre, adi ortaklık sözleşmesine "ortakların denetim hakkı yoktur", "hesaplar sadece yıl sonunda incelenebilir" veya "yöneticinin onayı olmadan defterlerden örnek alınamaz" şeklinde konulacak her türlü kayıt, kısmi butlan (TBK m. 27/2) çerçevesinde kesin hükümsüz olacaktır [18].
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay, adi ortaklıkta inceleme ve denetim hakkının emredici doğasını, uyuşmazlıklarda tavizsiz bir şekilde uygulamaktadır. Yargıtay uygulamasına göre, yönetici ortakların, denetim talep eden diğer ortaklara karşı "ticari sırların ifşa edileceği" veya "şirket menfaatlerinin zarar göreceği" gibi gerekçelerle defter ve kayıtları gizlemesi hukuka aykırıdır [13].
Emsal bir Yargıtay kararında; davalı yönetici taraf, davacıların rakip/aynı konuda faaliyet gösteren şirketlerin de ortağı olduğunu öne sürerek şirketin ticari sırlarını korumak maksadıyla bilgi ve belge vermekten kaçınmıştır [13]. Mahkeme, davacıların şirkette %50 pay sahibi olduklarını vurgulayarak, şirketi denetleme haklarının engellenemeyeceğine, defter ve kayıtların incelettirilmesine karar vermiş; Yargıtay da bu kararı onamıştır [13]. Yargıtay kararının gerekçesinde; üçüncü kişilere karşı bütün malvarlığıyla sorumlu olan ortakların denetim yetkisinin kaldırılamayacağı ilkesi açıkça vurgulanmıştır [13]. Bu içtihat, TBK m. 631'deki hakkın, salt yönetim kurulu/yönetici inisiyatifi veya sözde "ticari sır" kalkanı ile bertaraf edilemeyeceğini akademik bir netlikle ortaya koymaktadır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Denetim Hakkının Sözleşme ile Sınırlandırılması): Üç gerçek kişinin katılımıyla bir inşaat projesi için adi ortaklık kurulmuştur. Ortaklık sözleşmesinde, yönetici ortak (A)'ya tam yetki verilmiş olup, "Ortakların ticari sırları korumak amacıyla proje bitimine kadar defter ve kayıtları inceleme hakkı bulunmamaktadır" şeklinde bir madde eklenmiştir. Projenin ikinci yılında şüpheye düşen ortak (B), mali durumu gösteren belgeleri talep etmiş, (A) ise sözleşmedeki ilgili maddeye dayanarak bu talebi reddetmiştir. Hukuki analiz: TBK m. 631 fıkra 2 uyarınca, yönetim yetkisi bulunmayan ortağın bilgi alma ve inceleme hakkını kaldıran veya kısıtlayan sözleşme hükümleri kesin olarak hükümsüzdür [10], [5]. Ortak (B), sözleşmedeki ilgili kaydın batıl (TBK m. 27) [16], [17] olduğunu ileri sürerek, defter ve kayıtları derhal inceleme hakkına sahiptir. (A)'nın bu direnci, adi ortaklığın haklı sebeple feshi (TBK m. 639/7) için bir temel teşkil edebilir [20].
Olay 2 (Kayıtlardan Örnek Almanın Engellenmesi): Bir tıbbi laboratuvar işletmek üzere kurulan adi ortaklıkta, yönetici konumunda olmayan ortak (C), yıl sonu kar payı hesaplamalarının eksik yapıldığından şüphelenmektedir. (C), ortaklığın muhasebecisine giderek gelir-gider defterlerinin kopyasını ve faturaların fotokopisini almak istemiştir. Yönetici ortak (D), (C)'nin defterlere ofiste bakabileceğini ancak dışarıya "örnek veya suret" çıkaramayacağını beyan ederek fotokopi alınmasını yasaklamıştır. Hukuki analiz: TBK m. 631 fıkra 1 hükmü, ortağa sadece defterlere gözle bakma hakkı değil, açıkça "bunlardan örnek alma ve mali durumu hakkında özet çıkarma hakkı" tanımaktadır [10], [5]. Yönetici ortak (D)'nin kopyalama veya örnek almayı yasaklaması, kanunun emredici lafzına açıkça aykırıdır. Ortak (C), bu hakkını mahkeme kanalıyla (eda davası / ihtiyati tedbir yoluyla) icra ettirebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Doktrinde ve bilimsel incelemelerde TBK m. 631'in son derece isabetli bir norm olduğu kabul edilmektedir. İsviçre Borçlar Kanunundaki (OR) mehaz düzenlemelerle uyumlu olarak, şahıs ortaklıklarının temelini oluşturan "karşılıklı güven" ilkesinin korunması, ancak kesintisiz bir denetim mekanizması ile mümkündür.
Bununla birlikte, kanun koyucunun denetim hakkını mutlak ve sınırsız bir hak olarak düzenlemiş olması, bazı durumlarda yönetici ortaklar aleyhine "hakkın kötüye kullanılması" (TMK m. 2) riskini barındırmaktadır. Kötüniyetli bir ortağın, sırf yönetici ortağı taciz etmek, işleri yavaşlatmak veya rekabet yasağını ihlal edecek şekilde ticari sırları ele geçirip kendi şahsi menfaatine kullanmak amacıyla sürekli olarak asılsız defter inceleme taleplerinde bulunması ihtimal dâhilindedir. Her ne kadar TBK m. 631 aksine sözleşmeleri hükümsüz kılsa da, bu hakkın kullanımı da dürüstlük kuralına (TMK m. 2) tabidir [17]. Doktrinde, şayet inceleme hakkının salt ortaklığın işleyişini sekteye uğratmak amacıyla kullanıldığı açıkça ispat edilirse, yöneticinin bu hakkın kullanımını makul sınırlar içine çekebileceği (örneğin uygun zaman ve mekân göstererek) kabul edilmektedir. Ancak bu sınırlama hakkın özüne dokunacak boyuta asla ulaşamaz [13].
Sonuç itibarıyla, maddede yer alan "Aksine sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür" ibaresi, hukuk sistemimizin irade özerkliğine kamu düzeni mülahazasıyla müdahale ettiği ve ortaklık borçlarından şahsen sorumlu tutulan kişinin kendini koruma yetkisini güvence altına aldığı [10], [5], [9], vazgeçilmez nitelikte bir kuraldır.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.