1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) Özel Borç İlişkileri kısmında, vekâlet sözleşmelerine ilişkin hükümler arasında yer alan 511. madde, vekâlet ilişkisinde tarafların birden fazla kişi olmasını (sübjektif yönden çokluk) ve bu durumun hukuki sonuçlarını düzenlemektedir [1]. Türk Borçlar hukukunda borçluların birden fazla olması durumunda kural olarak kısmi (bölünebilir) borçluluk geçerli olup, müteselsil sorumluluk ancak kanunda açıkça öngörülen hâllerde veya tarafların iradesiyle doğar (TBK m. 162) [2]. TBK m. 511, bu kuralın kanundan doğan en önemli istisnalarından birini teşkil etmekte ve vekâlet ilişkisinde hem birlikte vekâlet verenlerin hem de birlikte vekâleti üstlenenlerin birbirlerine karşı müteselsilen sorumlu olacaklarını emredici nitelikte olmamakla birlikte yasal bir karine olarak ortaya koymaktadır [2], [1].
İsviçre Borçlar Kanunu’nun (OR) 403. maddesinden mehaz alınan bu düzenleme, iki temel esasa dayanmaktadır: Birincisi, vekile karşı güvence sağlamak amacıyla vekâlet verenlerin müteselsil sorumluluğu; ikincisi ise iş sahibinin (vekâlet verenin) menfaatlerini azami ölçüde korumak amacıyla vekâleti birlikte üstlenenlerin ifadan müteselsilen sorumlu tutulması ve kural olarak ancak "birlikte hareket etme" şartıyla vekâlet vereni borç altına sokabilmeleridir [1], [3].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Birlikte Vekâlet Verenlerin Müteselsil Sorumluluğu (TBK m. 511/1)
TBK m. 511/1 fıkrasına göre, bir kişiye birlikte vekâlet verenler, vekile karşı müteselsil olarak sorumludurlar [1]. Bu durum, vekâlet sözleşmesinin aktif tarafında (iş sahibi yönünde) bir sübjektif çokluk bulunduğunda uygulanır. Vekâlet sözleşmesi, vekilin bir iş görmeyi üstlendiği bir akit olup, vekâlet verenin de vekile karşı başta giderleri ve avansları faiziyle ödeme, onu borçlardan kurtarma ve vekâletin ifası sebebiyle uğranılan zararları giderme (TBK m. 510) borçları bulunmaktadır [4], [1]. Birlikte vekâlet verilmesi durumunda vekil, ücret, masraf ve tazminat alacaklarının tamamını, dilediği takdirde vekâlet verenlerin tümünden veya sadece birinden talep etme hakkına sahip olur.
(Kaynaklar dışı ek bilgi): Doktrinde (örneğin Turgut Öz, Fikret Eren) bu müteselsil sorumluluğun doğabilmesi için, vekâlet verenlerin "ortak bir menfaat" uğruna vekili görevlendirmiş olmaları gerektiği vurgulanır. Tamamen birbirinden bağımsız menfaatler için tesadüfen aynı belgede vekâlet verilmesi hâlinde, gerçek anlamda bir "birlikte vekâlet"ten söz edilemeyeceği İsviçre-Türk doktrininde kabul edilmektedir.
2.2. Birlikte Vekillerin Müteselsil Sorumluluğu (TBK m. 511/2 - İlk Cümle)
Maddenin ikinci fıkrası, vekâleti birlikte üstlenenlerin (pasif sübjektif çokluk) ifadan müteselsil olarak sorumlu olacaklarını hükme bağlamaktadır [1]. Vekil, işi bizzat sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır (TBK m. 506) [5], [6]. Vekâletin birden fazla vekil tarafından üstlenilmesi hâlinde, işin hiç veya gereği gibi yapılmamasından doğan zararlardan tüm vekiller müştereken ve müteselsilen sorumludur. Hastane ve hekimin hastaya karşı olan sorumlulukları bu fıkranın en tipik uygulama alanlarından biridir. Hastane ve hekimin tedaviyi birlikte üstlendiği "hekimlik sözleşmesi ilaveli tam hastaneye kabul sözleşmesi"nde, tedavi ve tıbbi müdahale ediminin ifasından doğan zararlardan hastane ve hekimin müteselsilen sorumlu tutulmasının yasal dayanağı tam olarak TBK m. 511/2 hükmüdür [7].
2.3. Birlikte Hareket Etme ve Borç Altına Sokma Kuralı (TBK m. 511/2 - İkinci Cümle)
Fıkranın devamında yer alan "...yetkilerini başkalarına devir hakları olmadıkça, vekâlet vereni, ancak birlikte yaptıkları fiil ve işlemleriyle borç altına sokabilirler" şeklindeki ifade, temsilde "birlikte imza/birlikte işlem" kuralını ihdas etmektedir [1], [3]. Bu yasal karineye göre, birden fazla vekile yetki verildiğinde kural olan "birlikte temsil"dir. Vekillerden yalnızca birinin tek başına yaptığı işlem, eğer vekilin başkasına vekâlet verme (tevkil/alt vekâlet) yetkisi yoksa veya sözleşmede açıkça "ayrı ayrı ifaya yetkili" oldukları belirtilmemişse, vekâlet vereni bağlamaz [1], [3].
3. Sistematik İlişkiler
- TBK m. 162 vd. (Müteselsil Borçluluk): TBK m. 162, müteselsil borçluluğun ancak irade beyanı (sözleşme) veya kanun hükmü ile doğacağını belirtir [2]. TBK m. 511, vekâlet sözleşmelerinde tarafların aksine bir anlaşması yoksa kanundan doğan bir müteselsil sorumluluk ihdas ederek TBK m. 162'nin tipik bir istisnasını / uygulama alanını yaratmaktadır [2], [1].
- TBK m. 510 (Vekâlet Verenin Borçları): Bir kişiye birlikte vekâlet verenlerin vekile karşı müteselsil olarak sorumlu olduğu ana borç kalemleri, TBK m. 510'da düzenlenen vekâlet verenin borçlarıdır (giderlerin ödenmesi, avans, zararın giderilmesi) [1].
- TBK m. 506 ve 507 (Özen ve Şahsen İfa Borcu): Birlikte vekillerin ifadan müteselsil sorumluluğu, vekâletin sadakat ve özenle ifasını gerektiren TBK m. 506 ve yetki dışına çıkılarak alt vekil atanmasını düzenleyen TBK m. 507 ile bir bütün olarak yorumlanmalıdır [5], [6].
- TMK m. 189 (Eşlerin Birliği Temsili): Türk Medeni Kanunu m. 189 uyarınca evlilik birliğini temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde eşlerin üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olması da [8], TBK m. 511'in temsil ve sorumluluk rejimine benzeyen sistematik bir aile hukuku yansımasıdır.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay içtihatlarında TBK m. 511 (ve mülga 818 sayılı BK m. 395) hükmünün en yoğun uygulandığı alan, sağlık hukuku ve tıbbi malpraktis davalarıdır. Yargıtay, bir hastanın özel hastanede çalışan (ancak hastanenin bordrolu işçisi olmayıp bağımsız çalışan veya dışarıdan hastaneye getirilen) bir hekim tarafından tedavi edilmesi hâlinde kurulan "hekimlik sözleşmesi ilaveli tam hastaneye kabul sözleşmesi"ni bir vekâleti birlikte üstlenme hâli olarak nitelendirmektedir [7]. Yargıtay kararlarına göre, bu karma yapıda, vekâlet niteliği taşıyan tedavi ediminden ve bu edimin özen borcuna aykırı olarak ifa edilmesinden doğan zararlardan (örneğin hekimin cerrahi hatasından) dolayı hem hastane işleticisi hem de hekim, TBK m. 511/2 uyarınca müştereken ve müteselsilen sorumludur [7].
(Kaynaklar dışı ek bilgi): Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, birden fazla avukata verilen vekâletnamelerde yer alan "birlikte veya ayrı ayrı" şeklindeki standart matbu kayıtların, TBK m. 511/2'deki "ancak birlikte yaptıkları işlemle borç altına sokabilirler" kuralını ortadan kaldırdığına hükmetmektedir. Dolayısıyla usul hukukunda avukatların münferit olarak dava açmaları veya tahsilat yapmaları, sözleşmedeki açık yetki nedeniyle geçerli kabul edilmektedir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Mirasçıların Avukata Birlikte Vekâlet Vermesi):
Miras bırakanın vefatı üzerine, geride kalan üç kardeş (A, B ve C), terekeye dâhil olan büyük bir taşınmazın üçüncü kişilere satışı ve devri işlemleri için Avukat V'ye ortak bir vekâletname vererek bir vekâlet sözleşmesi akdetmişlerdir. Avukat V, görevini büyük bir özenle yerine getirmiş, alıcılar bulmuş ve işlemleri tamamlamıştır. Ancak A, B ve C, avukatlık sözleşmesinde belirlenen 300.000 TL vekâlet ücretini ödemekten kaçınmaktadır. A, kendisinin sadece 100.000 TL'den sorumlu olduğunu iddia etmektedir.
Hukuki analiz: TBK m. 511/1 hükmü uyarınca, bir kişiye birlikte vekâlet verenler vekile karşı müteselsil olarak sorumludurlar [1]. Kardeşler, ortak bir menfaat (mirasın satışı) için birlikte vekâlet verdiklerinden borcun bölünmesi ilkesi uygulanmaz. Avukat V, 300.000 TL'lik ücretinin tamamını dilerse sadece A'dan, dilerse hepsinden talep edebilir. A'nın kısmi sorumluluk itirazı hukuki dayanaktan yoksundur.
Olay 2 (Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesinde Birlikte Üstlenme):
Hasta H, estetik bir ameliyat olmak üzere Özel X Hastanesi'ne başvurur. Ameliyatı, hastane ile "hizmet alımı" sözleşmesi bulunan ve hastanenin bordrolu çalışanı olmayan Estetik Cerrah C gerçekleştirecektir. Hasta H, hastaneye giriş formlarını ve hekim C ile tıbbi müdahale onam sözleşmelerini imzalar. Ameliyat esnasında hekim C'nin ağır ihmali neticesinde H kalıcı bir bedensel zarara uğrar.
Hukuki analiz: Olayda "hekimlik sözleşmesi ilaveli tam hastaneye kabul sözleşmesi" söz konusudur [7]. Hem hastane işleticisi hem de hekim C, hastanın tedavisini (vekâleti) birlikte üstlenmiş durumdadır. TBK m. 511/2 fıkrası uyarınca, vekâleti birlikte üstlenenler vekâletin ifasından müteselsil olarak sorumlu olurlar [7], [1]. Hasta H, uğradığı bedensel ve manevi zararların tamamının tazminini, müteselsil sorumluluk hükümleri gereği dilerse yalnızca Özel X Hastanesi'nden, dilerse yalnızca hekim C'den ya da her ikisinden birden talep edebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- İspat Yükü: Vekâlet verenlerin veya vekillerin müteselsilen sorumlu tutulabilmesi için, iddia eden tarafın (alacaklının), sözleşmenin "birlikte" (ortak menfaat veya ortak üstlenme iradesiyle) kurulduğunu ispatlaması şarttır. Tıbbi malpraktis davalarında, hekim ile hastane arasındaki ilişkinin bir "hekimlik sözleşmesi ilaveli tam hastaneye kabul sözleşmesi" olduğunun ispatı, TBK m. 511/2 kapsamında müteselsil sorumluluğun tesisi için zaruridir [7].
- Zamanaşımı / Süreler: Vekâlet sözleşmesinden ve TBK m. 511 kapsamındaki müteselsil sorumluluktan doğan alacak (ücret, gider veya tazminat) davaları, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça TBK m. 147 gereğince beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir [9], [10].
- Görevli/yetkili mahkeme: Uyuşmazlığın taraflarından birinin tüketici olması durumunda (örneğin tıbbi malpraktis veya salt kişisel işler için avukat tutulması), görevli mahkeme 6502 sayılı TKHK uyarınca Tüketici Mahkemesi'dir. Tüketici işlemi dışındaki hâllerde (örneğin tacirlerin ticari işletmesi için birlikte vekâlet vermesi) Asliye Ticaret veya Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olur.
- Yaygın uygulama hataları: Birlikte atanan vekillerin sözleşmede açıkça aksine yetki bulunmadığı hâlde (örn. tevkil veya münferiden işlem yapma yetkisi) vekâlet vereni tek başlarına borç altına sokabileceklerinin düşünülmesi büyük bir hukuki hatadır. TBK m. 511/2'nin açık ve emredici lafzına göre, böyle bir durumda yapılan hukuki işlem vekâlet vereni bağlamaz; yetkisiz temsil hükümleri gündeme gelir [1], [3].
7. Eleştirel Değerlendirme
TBK m. 511 (ve kaynak İsviçre Borçlar Kanunu m. 403) hükmü, vekâlet sözleşmesindeki yoğun "güven" ilişkisini merkeze alan bir düzenlemedir. Kanun koyucu, birlikte yetkilendirilen kişilerin tek başlarına hareket ederek vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye atmasını engellemek amacıyla "birlikte ifa/birlikte borç altına sokma" kuralını getirmiştir. Ancak modern ticari hayatta ve çok aktörlü hukuki işlemlerde, vekillerin sürekli olarak birlikte hareket etme zorunluluğu, işlemleri yavaşlatan ve hantallaştıran bir yapıya sahiptir.
(Kaynaklar dışı ek bilgi): Doktrinde, TBK m. 511/2'de yer alan "ancak birlikte yaptıkları fiil ve işlemleriyle borç altına sokabilirler" kuralının lafzi yorumunun her somut olayda hakkaniyete uygun düşmeyeceği eleştirilmektedir. Özellikle vekillerden birinin yaptığı işlemin vekâlet veren açısından salt menfaat sağlayıcı nitelikte olduğu (örneğin zamanaşımını kesen bir ihtarname keşidesi) durumlarda, "birlikte hareket etmedikleri" gerekçesiyle işlemin geçersiz sayılması dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ile bağdaşmaz. Bu nedenle, söz konusu kuralın, vekâlet vereni "külfet veya borç altına sokan" işlemler bakımından dar yorumlanması gerektiği İsviçre ve Türk doktrininde savunulan güçlü bir argümandır.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) Özel Borç İlişkileri kısmında, vekâlet sözleşmelerine ilişkin hükümler arasında yer alan 511. madde, vekâlet ilişkisinde tarafların birden fazla kişi olmasını (sübjektif yönden çokluk) ve bu durumun hukuki sonuçlarını düzenlemektedir [1]. Türk Borçlar hukukunda borçluların birden fazla olması durumunda kural olarak kısmi (bölünebilir) borçluluk geçerli olup, müteselsil sorumluluk ancak kanunda açıkça öngörülen hâllerde veya tarafların iradesiyle doğar (TBK m. 162) [2]. TBK m. 511, bu kuralın kanundan doğan en önemli istisnalarından birini teşkil etmekte ve vekâlet ilişkisinde hem birlikte vekâlet verenlerin hem de birlikte vekâleti üstlenenlerin birbirlerine karşı müteselsilen sorumlu olacaklarını emredici nitelikte olmamakla birlikte yasal bir karine olarak ortaya koymaktadır [2], [1].
İsviçre Borçlar Kanunu’nun (OR) 403. maddesinden mehaz alınan bu düzenleme, iki temel esasa dayanmaktadır: Birincisi, vekile karşı güvence sağlamak amacıyla vekâlet verenlerin müteselsil sorumluluğu; ikincisi ise iş sahibinin (vekâlet verenin) menfaatlerini azami ölçüde korumak amacıyla vekâleti birlikte üstlenenlerin ifadan müteselsilen sorumlu tutulması ve kural olarak ancak "birlikte hareket etme" şartıyla vekâlet vereni borç altına sokabilmeleridir [1], [3].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Birlikte Vekâlet Verenlerin Müteselsil Sorumluluğu (TBK m. 511/1)
TBK m. 511/1 fıkrasına göre, bir kişiye birlikte vekâlet verenler, vekile karşı müteselsil olarak sorumludurlar [1]. Bu durum, vekâlet sözleşmesinin aktif tarafında (iş sahibi yönünde) bir sübjektif çokluk bulunduğunda uygulanır. Vekâlet sözleşmesi, vekilin bir iş görmeyi üstlendiği bir akit olup, vekâlet verenin de vekile karşı başta giderleri ve avansları faiziyle ödeme, onu borçlardan kurtarma ve vekâletin ifası sebebiyle uğranılan zararları giderme (TBK m. 510) borçları bulunmaktadır [4], [1]. Birlikte vekâlet verilmesi durumunda vekil, ücret, masraf ve tazminat alacaklarının tamamını, dilediği takdirde vekâlet verenlerin tümünden veya sadece birinden talep etme hakkına sahip olur.
(Kaynaklar dışı ek bilgi): Doktrinde (örneğin Turgut Öz, Fikret Eren) bu müteselsil sorumluluğun doğabilmesi için, vekâlet verenlerin "ortak bir menfaat" uğruna vekili görevlendirmiş olmaları gerektiği vurgulanır. Tamamen birbirinden bağımsız menfaatler için tesadüfen aynı belgede vekâlet verilmesi hâlinde, gerçek anlamda bir "birlikte vekâlet"ten söz edilemeyeceği İsviçre-Türk doktrininde kabul edilmektedir.
2.2. Birlikte Vekillerin Müteselsil Sorumluluğu (TBK m. 511/2 - İlk Cümle)
Maddenin ikinci fıkrası, vekâleti birlikte üstlenenlerin (pasif sübjektif çokluk) ifadan müteselsil olarak sorumlu olacaklarını hükme bağlamaktadır [1]. Vekil, işi bizzat sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır (TBK m. 506) [5], [6]. Vekâletin birden fazla vekil tarafından üstlenilmesi hâlinde, işin hiç veya gereği gibi yapılmamasından doğan zararlardan tüm vekiller müştereken ve müteselsilen sorumludur. Hastane ve hekimin hastaya karşı olan sorumlulukları bu fıkranın en tipik uygulama alanlarından biridir. Hastane ve hekimin tedaviyi birlikte üstlendiği "hekimlik sözleşmesi ilaveli tam hastaneye kabul sözleşmesi"nde, tedavi ve tıbbi müdahale ediminin ifasından doğan zararlardan hastane ve hekimin müteselsilen sorumlu tutulmasının yasal dayanağı tam olarak TBK m. 511/2 hükmüdür [7].
2.3. Birlikte Hareket Etme ve Borç Altına Sokma Kuralı (TBK m. 511/2 - İkinci Cümle)
Fıkranın devamında yer alan "...yetkilerini başkalarına devir hakları olmadıkça, vekâlet vereni, ancak birlikte yaptıkları fiil ve işlemleriyle borç altına sokabilirler" şeklindeki ifade, temsilde "birlikte imza/birlikte işlem" kuralını ihdas etmektedir [1], [3]. Bu yasal karineye göre, birden fazla vekile yetki verildiğinde kural olan "birlikte temsil"dir. Vekillerden yalnızca birinin tek başına yaptığı işlem, eğer vekilin başkasına vekâlet verme (tevkil/alt vekâlet) yetkisi yoksa veya sözleşmede açıkça "ayrı ayrı ifaya yetkili" oldukları belirtilmemişse, vekâlet vereni bağlamaz [1], [3].
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay içtihatlarında TBK m. 511 (ve mülga 818 sayılı BK m. 395) hükmünün en yoğun uygulandığı alan, sağlık hukuku ve tıbbi malpraktis davalarıdır. Yargıtay, bir hastanın özel hastanede çalışan (ancak hastanenin bordrolu işçisi olmayıp bağımsız çalışan veya dışarıdan hastaneye getirilen) bir hekim tarafından tedavi edilmesi hâlinde kurulan "hekimlik sözleşmesi ilaveli tam hastaneye kabul sözleşmesi"ni bir vekâleti birlikte üstlenme hâli olarak nitelendirmektedir [7]. Yargıtay kararlarına göre, bu karma yapıda, vekâlet niteliği taşıyan tedavi ediminden ve bu edimin özen borcuna aykırı olarak ifa edilmesinden doğan zararlardan (örneğin hekimin cerrahi hatasından) dolayı hem hastane işleticisi hem de hekim, TBK m. 511/2 uyarınca müştereken ve müteselsilen sorumludur [7].
(Kaynaklar dışı ek bilgi): Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, birden fazla avukata verilen vekâletnamelerde yer alan "birlikte veya ayrı ayrı" şeklindeki standart matbu kayıtların, TBK m. 511/2'deki "ancak birlikte yaptıkları işlemle borç altına sokabilirler" kuralını ortadan kaldırdığına hükmetmektedir. Dolayısıyla usul hukukunda avukatların münferit olarak dava açmaları veya tahsilat yapmaları, sözleşmedeki açık yetki nedeniyle geçerli kabul edilmektedir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Mirasçıların Avukata Birlikte Vekâlet Vermesi): Miras bırakanın vefatı üzerine, geride kalan üç kardeş (A, B ve C), terekeye dâhil olan büyük bir taşınmazın üçüncü kişilere satışı ve devri işlemleri için Avukat V'ye ortak bir vekâletname vererek bir vekâlet sözleşmesi akdetmişlerdir. Avukat V, görevini büyük bir özenle yerine getirmiş, alıcılar bulmuş ve işlemleri tamamlamıştır. Ancak A, B ve C, avukatlık sözleşmesinde belirlenen 300.000 TL vekâlet ücretini ödemekten kaçınmaktadır. A, kendisinin sadece 100.000 TL'den sorumlu olduğunu iddia etmektedir. Hukuki analiz: TBK m. 511/1 hükmü uyarınca, bir kişiye birlikte vekâlet verenler vekile karşı müteselsil olarak sorumludurlar [1]. Kardeşler, ortak bir menfaat (mirasın satışı) için birlikte vekâlet verdiklerinden borcun bölünmesi ilkesi uygulanmaz. Avukat V, 300.000 TL'lik ücretinin tamamını dilerse sadece A'dan, dilerse hepsinden talep edebilir. A'nın kısmi sorumluluk itirazı hukuki dayanaktan yoksundur.
Olay 2 (Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesinde Birlikte Üstlenme): Hasta H, estetik bir ameliyat olmak üzere Özel X Hastanesi'ne başvurur. Ameliyatı, hastane ile "hizmet alımı" sözleşmesi bulunan ve hastanenin bordrolu çalışanı olmayan Estetik Cerrah C gerçekleştirecektir. Hasta H, hastaneye giriş formlarını ve hekim C ile tıbbi müdahale onam sözleşmelerini imzalar. Ameliyat esnasında hekim C'nin ağır ihmali neticesinde H kalıcı bir bedensel zarara uğrar. Hukuki analiz: Olayda "hekimlik sözleşmesi ilaveli tam hastaneye kabul sözleşmesi" söz konusudur [7]. Hem hastane işleticisi hem de hekim C, hastanın tedavisini (vekâleti) birlikte üstlenmiş durumdadır. TBK m. 511/2 fıkrası uyarınca, vekâleti birlikte üstlenenler vekâletin ifasından müteselsil olarak sorumlu olurlar [7], [1]. Hasta H, uğradığı bedensel ve manevi zararların tamamının tazminini, müteselsil sorumluluk hükümleri gereği dilerse yalnızca Özel X Hastanesi'nden, dilerse yalnızca hekim C'den ya da her ikisinden birden talep edebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
TBK m. 511 (ve kaynak İsviçre Borçlar Kanunu m. 403) hükmü, vekâlet sözleşmesindeki yoğun "güven" ilişkisini merkeze alan bir düzenlemedir. Kanun koyucu, birlikte yetkilendirilen kişilerin tek başlarına hareket ederek vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye atmasını engellemek amacıyla "birlikte ifa/birlikte borç altına sokma" kuralını getirmiştir. Ancak modern ticari hayatta ve çok aktörlü hukuki işlemlerde, vekillerin sürekli olarak birlikte hareket etme zorunluluğu, işlemleri yavaşlatan ve hantallaştıran bir yapıya sahiptir.
(Kaynaklar dışı ek bilgi): Doktrinde, TBK m. 511/2'de yer alan "ancak birlikte yaptıkları fiil ve işlemleriyle borç altına sokabilirler" kuralının lafzi yorumunun her somut olayda hakkaniyete uygun düşmeyeceği eleştirilmektedir. Özellikle vekillerden birinin yaptığı işlemin vekâlet veren açısından salt menfaat sağlayıcı nitelikte olduğu (örneğin zamanaşımını kesen bir ihtarname keşidesi) durumlarda, "birlikte hareket etmedikleri" gerekçesiyle işlemin geçersiz sayılması dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ile bağdaşmaz. Bu nedenle, söz konusu kuralın, vekâlet vereni "külfet veya borç altına sokan" işlemler bakımından dar yorumlanması gerektiği İsviçre ve Türk doktrininde savunulan güçlü bir argümandır.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.