1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) Dokuzuncu Bölümü’nün Birinci Ayırımı’nda "Vekâlet Sözleşmesi" başlığı altında düzenlenen TBK m. 510, vekâlet verenin (müvekkilin) vekile karşı olan temel borçlarını hüküm altına almaktadır. İlgili madde, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (eBK) 394. maddesinin karşılığını oluşturmaktadır. Kanun koyucu, eBK m. 394 hükmünü dilde sadeleştirme yaparak aynen korumuş, esasa ilişkin herhangi bir yapısal değişikliğe gitmemiştir [1-4].
Vekâlet sözleşmesi kural olarak eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Vekil bir iş görme borcu altına girerken, vekâlet veren kural olarak (ücret kararlaştırılmadıkça) sadece kanunun aradığı belirli şartlar tahakkuk ettiğinde borç altına girer [5, 6]. TBK m. 510 hükmü, vekâlet verenin borçlarını iki fıkra hâlinde sistematize etmiştir: Birinci fıkrada vekâletin gereği gibi ifası için vekilin kendi malvarlığından yaptığı harcamaların, verdiği avansların ödenmesi ve vekilin üstlendiği borçlardan kurtarılması düzenlenmişken; ikinci fıkrada vekâletin ifası sebebiyle vekilin şahsında veya malvarlığında meydana gelen zararların giderilmesi hususu düzenlenmiştir [7-9].
Madde, vekâlet ilişkisinin güvene dayalı doğasını korumayı ve başkasının menfaatine iş gören vekilin bu faaliyet neticesinde kendi malvarlığında meydana gelen iradi (giderler) veya irade dışı (zararlar) eksilmeleri dengelemeyi amaçlamaktadır [10, 11].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Giderlerin ve Avansların Ödenmesi ile Borçtan Kurtarma (TBK m. 510/I)
Vekâlet sözleşmesinin ifası sürecinde vekil, sözleşme konusu işin mahiyeti gereği birtakım masraflar yapabilir veya kendi cebinden avans verebilir. TBK m. 510/I uyarınca, vekâlet veren bu giderleri ve avansları faiziyle birlikte ödemekle mükelleftir. Masraf, malvarlığında iradi olarak meydana gelen azalmayı ifade eder [11]. Vekilin bu talebinin muaccel olabilmesi için vekâletin ifasının tamamen bitmiş olması şart değildir; vekilin ilgili masrafı yaptığı andan itibaren bu alacak muacceliyet kazanır ve faiz işlemeye başlar [12, 13]. Ayrıca vekil, vekâlet verenin hesabına üçüncü kişilerle işlem yaparken kendi adına asaleten borç altına girmişse, vekâlet veren vekili bu borçlardan kurtarmakla da (borcu üstlenerek veya ifa ederek) yükümlüdür [8, 9].
2.2. Vekilin Uğradığı Zararın Giderilmesi (TBK m. 510/II)
Maddenin ikinci fıkrası, vekilin vekâletin ifası dolayısıyla uğradığı (iradi olmayan) zararların tazminini düzenler [1, 11]. Bu borcun doğabilmesi için doktrinde ve yargı kararlarında kabul edilen belirli şartların kümülatif olarak gerçekleşmesi aranmaktadır:
- Zararın Varlığı: Vekilin şahsında veya malvarlığında fiili bir zarar meydana gelmiş olmalıdır; salt zarar tehlikesi yeterli değildir [14, 15].
- Uygun İlliyet Bağı: Meydana gelen zarar, vekâlet konusunun ifasından kaynaklanmalı, diğer bir ifadeyle ifa ile zarar arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır [14, 16, 17]. Vekâletle hiçbir ilgisi olmayan, tesadüfi olaylardan doğan zararlar (örneğin vekilin işi ifa ederken yolda tamamen harici bir sebeple soyguna uğraması) bu kapsamda değerlendirilmez [18].
- Vekâletin Gereği Gibi İfası: Vekil, zarara uğradığı ana kadar vekâlet borcunu sözleşmeye, sadakat ve özen yükümlülüğüne ve vekâlet verenin talimatlarına uygun olarak ifa etmiş olmalıdır [4, 16, 19]. Görevini gereği gibi ifa etmeyen (örneğin talimatlara aykırı hareket eden veya özen yükümlülüğünü ihlal eden) vekilin tazminat talebinde bulunma hakkı yoktur, zira hukuka aykırı ifadan doğan zarara vekâlet verenin katlanması hakkaniyete aykırıdır [16, 20, 21].
2.3. Kusursuzluğun İspatı ve İspat Yükünün Yer Değiştirmesi (Kusur Karinesi)
Maddenin en kritik özelliği kusur sorumluluğu sistematiğidir. TBK m. 510/II hükmü, klasik haksız fiil sorumluluğundan farklı olarak bir "kusur karinesi" öngörmüştür. Kanun koyucu, vekâlet verenin sorumluluktan kurtulabilmesini ancak kusuru bulunmadığını ispat etmesi şartına bağlamıştır [13, 16, 22, 23]. Diğer bir deyişle, vekil (zarar gören) vekâlet verenin kusurlu olduğunu ispatla mükellef değildir; ispat yükü yer değiştirmiş olup, kusursuzluk ispatı vekâlet verenin (borçlunun) üzerindedir [22, 23]. Vekâlet veren, meydana gelen zararda en hafif kusurunun dahi bulunmadığını kanıtlayamazsa zararı tazmin etmek zorundadır [22]. Bu yapı, TBK m. 112’de düzenlenen akdi sorumluluğun temel prensibiyle tam bir uyum içindedir [22].
3. Sistematik İlişkiler
- TBK m. 506 (Özen ve Sadakat Borcu): TBK m. 510 kapsamındaki giderim ve tazmin yükümlülüklerinin ön koşulu, vekilin TBK m. 506 uyarınca işi sadakat ve özenle yürütmüş olmasıdır. Vekilin kendi özen borcuna aykırı davranışından kaynaklanan zararlar TBK m. 510 kapsamında talep edilemez [19, 21].
- TBK m. 112 (Borca Aykırılık): TBK m. 510/II, sözleşmeden doğan sorumluluğun genel kuralı olan TBK m. 112'nin vekâlet sözleşmesindeki somutlaşmış bir yansımasıdır. Her iki maddede de borçlunun (vekâlet verenin) kurtuluş kanıtı, kusursuzluğun ispatına bağlanmıştır [22, 24].
- TBK m. 529 ve m. 530 (Vekâletsiz İşgörme): Özellikle ücretsiz vekâlet sözleşmelerinde vekâlet verenin kusuru olmasa dahi hakkaniyet gereği zarardan sorumlu tutulması gerektiği savunulurken doktrinde vekâletsiz işgörmeye ilişkin bu hükümlere kıyasen başvurulmaktadır [12, 17, 25, 26].
- TBK m. 52 (Tazminattan İndirim / Müterafik Kusur): Zararın oluşmasında vekâlet verenin kusuru yanında vekilin de birlikte kusuru (müterafik kusur) varsa, TBK m. 114/2 atfıyla TBK m. 52 devreye girer ve tazminattan indirim yapılır [23, 24].
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay kararlarında TBK m. 510 (eBK m. 394) hükmünün tatbikatı büyük ölçüde vekilin özen borcunu (TBK m. 506) tam olarak yerine getirip getirmediği noktasına odaklanmaktadır. Yüksek Mahkeme yerleşik içtihatlarında, vekâleti sadakat ve özenle ifa etmeyen vekilin gider veya zarar tazmini isteyemeyeceğini vurgulamaktadır [27].
Özellikle tıbbi müdahale (hekimlik) ve avukatlık sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda Yargıtay, vekilin kusurunu ve özen yükümlülüğünü doğrudan TBK m. 510 ile ilişkilendirmektedir. Örneğin, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarında (örn. 27.01.2014 T., 2013/4758 E., 2014/189 K.), hekimin tıbbi standartlara uymayarak (özen borcunu ihlal ederek) gerçekleştirdiği müdahalelerde vekâleti gereği gibi ifa etmediği kabul edilmektedir [27-29]. Benzer şekilde, vekil konumundaki avukatın veya komisyoncunun yaptığı masrafların iadesi davalarında (örn. Danıştay 7. Dairesi kararları), vekilin sözleşmeye uygun ifası şartıyla TBK m. 510 gereği yapılan giderlerin müvekkilden tahsiline karar verilmektedir [2, 29].
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Gider ve Avans Talebi):
Bir avukatlık sözleşmesi tahtında vekil (avukat), müvekkilinin davasını takip etmek amacıyla başka bir ildeki adliyeye seyahat etmiş, keşif masraflarını ve mahkeme avanslarını kendi malvarlığından peşin olarak ödemiştir. Dava sürecinde müvekkil, bu masrafları ödemekten imtina etmektedir.
Hukuki analiz: TBK m. 510/I uyarınca vekâlet veren, vekâletin gereği gibi ifası için yapılan zorunlu giderleri ve verilen avansları derhal ödemekle yükümlüdür. Vekil, ifanın tamamlanmasını (davanın bitmesini) beklemeksizin, masrafları yaptığı andan itibaren işleyecek faiziyle birlikte müvekkilden talep edebilir [11, 12].
Olay 2 (Zararın Tazmini ve Kusursuzluk İspatı):
Vekil, vekâlet verenin talimatı üzerine kıymetli bir antika eşyayı satın alıp vekâlet verenin adresine teslim etmek üzere yola çıkar. Taşıma sırasında, vekilin hiçbir kusuru bulunmayan ve tamamen beklenmeyen bir doğa olayı (örneğin öngörülemez bir çığ düşmesi veya yıldırım) sonucunda vekilin kendi aracı ağır hasar görür.
Hukuki analiz: TBK m. 510/II kapsamında vekil, vekâletin ifası sebebiyle zarara uğramıştır. İlliyet bağı mevcuttur ve ifada kusur yoktur. Vekil zararını vekâlet verenden talep edebilir. Ancak vekâlet veren, bu zararın oluşumunda kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını (örneğin mücbir sebep veya üçüncü kişinin ağır kusuru olduğunu) ispat ederse, kanunun lafzı uyarınca bu zararı tazmin yükümlülüğünden kurtulur [7, 16, 22]. (Aşağıdaki eleştirel değerlendirme bölümünde bu durumun ücretsiz vekâletler açısından yarattığı adaletsizlik açıklanacaktır).
6. Pratik Uygulama Notları
- İspat Yükü: Zararın varlığını, miktarını, vekâletin ifası sırasında meydana geldiğini ve uygun illiyet bağını ispat yükü vekildedir [4, 14, 16]. Ancak, kusurun bulunmadığını (kusursuzluğunu) ispat yükü kesin olarak vekâlet verene (borçluya) aittir [13, 16, 22].
- Zamanaşımı / Süreler: Vekilin giderim ve zarar tazmini alacakları genel zamanaşımı süresi olan 10 yıllık süreye tabidir (TBK m. 146). Ancak, bu masraf ve zararlara işletilecek faiz alacağı bakımından 5 yıllık zamanaşımı (TBK m. 147/1) söz konusu olacaktır [30]. Faiz, zararın meydana geldiği günden itibaren muacceldir ve işlemeye başlar [11-13].
- Görevli/yetkili mahkeme: Uyuşmazlığın taraflarına göre görevli mahkeme değişir. Taraflardan biri tüketici sıfatını haizse Tüketici Mahkemesi (örneğin tipik avukat-müvekkil uyuşmazlıkları), ticari bir vekâlet söz konusu ise Asliye Ticaret Mahkemesi, genel hükümlere tabi işlemlerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.
- Yaygın uygulama hataları: Uygulamada mahkemelerin, TBK m. 506'daki özen borcu ile TBK m. 510'daki giderim yükümlülüğünü gerekçeli kararlarda birbirine karıştırdıkları; vekilin özen yükümlülüğüne ilişkin kusur tartışmalarını yanlış fıkralar üzerinden veya haksız fiil ispat kuralları üzerinden yürüttükleri görülmektedir [23, 27].
7. Eleştirel Değerlendirme
TBK m. 510 hükmü doktrinde, özellikle ücretsiz vekâlet sözleşmeleri bakımından yoğun şekilde eleştirilmektedir [25, 31, 32]. Madde lafzı, vekâlet verenin sorumluluktan kurtulabilmesini salt "kusuru bulunmadığını ispat etmesi" şartına bağlamıştır. Ücretli vekâlette (profesyonel işgörme) bu durum hakkaniyete uygun kabul edilse de; hiçbir maddi menfaat temin etmeksizin, tamamen hatır veya fedakârlık amacıyla vekâlet edimini üstlenen bir vekilin (ücretsiz vekâlet) zarara uğraması hâlinde, vekâlet verenin "benim kusurum yoktu" diyerek sorumluluktan sıyrılması ve zararın bilabedel iş gören vekilin üzerinde kalması hakkaniyet ve adalet duygusu ile bağdaşmamaktadır [32, 33].
İsviçre Borçlar Kanunu tatbikatında İsviçre Federal Mahkemesi ve Türk-İsviçre doktrini (Tandoğan, Karahasan vb.), kanunun bu açık zafiyetini teleolojik bir yorumla aşmaya çalışmaktadır [25, 32, 34, 35]. Hâkim görüşe göre; ücretsiz vekâlet sözleşmelerinde, kanunda (TBK m. 529) "Vekâletsiz İşgörme" için kabul edilmiş olan objektif/hakkaniyet sorumluluğunun kıyasen uygulanması elzemdir [12, 25, 26, 33]. Vekâletsiz işgören bir kimsenin dahi yaptığı masrafları hakkaniyet dairesinde kusursuz olarak talep edebildiği bir hukuk sisteminde, bunu iradi bir sözleşmeyle ücretsiz üstlenen vekilin korumasız bırakılması, kanun koyucunun (eBK'dan TBK'ya geçerken de gidermediği) bir "unutkanlığı" ve sistemsel bir eksikliği olarak nitelendirilmekte ve de lege ferenda (olması gereken hukuk) bakımından düzeltilmesi veya yargısal içtihatlarla (hakkaniyet sorumluluğu olarak) doldurulması gerektiği vurgulanmaktadır [26, 33, 36].
Metodolojik Not
Bu yorum, akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin, İsviçre ve Türk hukuk tarihindeki gelişim evreleri ve yüksek yargı kararları çerçevesinde objektif ve bilimsel bir temelde sunulmuştur.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) Dokuzuncu Bölümü’nün Birinci Ayırımı’nda "Vekâlet Sözleşmesi" başlığı altında düzenlenen TBK m. 510, vekâlet verenin (müvekkilin) vekile karşı olan temel borçlarını hüküm altına almaktadır. İlgili madde, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (eBK) 394. maddesinin karşılığını oluşturmaktadır. Kanun koyucu, eBK m. 394 hükmünü dilde sadeleştirme yaparak aynen korumuş, esasa ilişkin herhangi bir yapısal değişikliğe gitmemiştir [1-4].
Vekâlet sözleşmesi kural olarak eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Vekil bir iş görme borcu altına girerken, vekâlet veren kural olarak (ücret kararlaştırılmadıkça) sadece kanunun aradığı belirli şartlar tahakkuk ettiğinde borç altına girer [5, 6]. TBK m. 510 hükmü, vekâlet verenin borçlarını iki fıkra hâlinde sistematize etmiştir: Birinci fıkrada vekâletin gereği gibi ifası için vekilin kendi malvarlığından yaptığı harcamaların, verdiği avansların ödenmesi ve vekilin üstlendiği borçlardan kurtarılması düzenlenmişken; ikinci fıkrada vekâletin ifası sebebiyle vekilin şahsında veya malvarlığında meydana gelen zararların giderilmesi hususu düzenlenmiştir [7-9].
Madde, vekâlet ilişkisinin güvene dayalı doğasını korumayı ve başkasının menfaatine iş gören vekilin bu faaliyet neticesinde kendi malvarlığında meydana gelen iradi (giderler) veya irade dışı (zararlar) eksilmeleri dengelemeyi amaçlamaktadır [10, 11].
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Giderlerin ve Avansların Ödenmesi ile Borçtan Kurtarma (TBK m. 510/I)
Vekâlet sözleşmesinin ifası sürecinde vekil, sözleşme konusu işin mahiyeti gereği birtakım masraflar yapabilir veya kendi cebinden avans verebilir. TBK m. 510/I uyarınca, vekâlet veren bu giderleri ve avansları faiziyle birlikte ödemekle mükelleftir. Masraf, malvarlığında iradi olarak meydana gelen azalmayı ifade eder [11]. Vekilin bu talebinin muaccel olabilmesi için vekâletin ifasının tamamen bitmiş olması şart değildir; vekilin ilgili masrafı yaptığı andan itibaren bu alacak muacceliyet kazanır ve faiz işlemeye başlar [12, 13]. Ayrıca vekil, vekâlet verenin hesabına üçüncü kişilerle işlem yaparken kendi adına asaleten borç altına girmişse, vekâlet veren vekili bu borçlardan kurtarmakla da (borcu üstlenerek veya ifa ederek) yükümlüdür [8, 9].
2.2. Vekilin Uğradığı Zararın Giderilmesi (TBK m. 510/II)
Maddenin ikinci fıkrası, vekilin vekâletin ifası dolayısıyla uğradığı (iradi olmayan) zararların tazminini düzenler [1, 11]. Bu borcun doğabilmesi için doktrinde ve yargı kararlarında kabul edilen belirli şartların kümülatif olarak gerçekleşmesi aranmaktadır:
2.3. Kusursuzluğun İspatı ve İspat Yükünün Yer Değiştirmesi (Kusur Karinesi)
Maddenin en kritik özelliği kusur sorumluluğu sistematiğidir. TBK m. 510/II hükmü, klasik haksız fiil sorumluluğundan farklı olarak bir "kusur karinesi" öngörmüştür. Kanun koyucu, vekâlet verenin sorumluluktan kurtulabilmesini ancak kusuru bulunmadığını ispat etmesi şartına bağlamıştır [13, 16, 22, 23]. Diğer bir deyişle, vekil (zarar gören) vekâlet verenin kusurlu olduğunu ispatla mükellef değildir; ispat yükü yer değiştirmiş olup, kusursuzluk ispatı vekâlet verenin (borçlunun) üzerindedir [22, 23]. Vekâlet veren, meydana gelen zararda en hafif kusurunun dahi bulunmadığını kanıtlayamazsa zararı tazmin etmek zorundadır [22]. Bu yapı, TBK m. 112’de düzenlenen akdi sorumluluğun temel prensibiyle tam bir uyum içindedir [22].
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay kararlarında TBK m. 510 (eBK m. 394) hükmünün tatbikatı büyük ölçüde vekilin özen borcunu (TBK m. 506) tam olarak yerine getirip getirmediği noktasına odaklanmaktadır. Yüksek Mahkeme yerleşik içtihatlarında, vekâleti sadakat ve özenle ifa etmeyen vekilin gider veya zarar tazmini isteyemeyeceğini vurgulamaktadır [27].
Özellikle tıbbi müdahale (hekimlik) ve avukatlık sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda Yargıtay, vekilin kusurunu ve özen yükümlülüğünü doğrudan TBK m. 510 ile ilişkilendirmektedir. Örneğin, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarında (örn. 27.01.2014 T., 2013/4758 E., 2014/189 K.), hekimin tıbbi standartlara uymayarak (özen borcunu ihlal ederek) gerçekleştirdiği müdahalelerde vekâleti gereği gibi ifa etmediği kabul edilmektedir [27-29]. Benzer şekilde, vekil konumundaki avukatın veya komisyoncunun yaptığı masrafların iadesi davalarında (örn. Danıştay 7. Dairesi kararları), vekilin sözleşmeye uygun ifası şartıyla TBK m. 510 gereği yapılan giderlerin müvekkilden tahsiline karar verilmektedir [2, 29].
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Gider ve Avans Talebi): Bir avukatlık sözleşmesi tahtında vekil (avukat), müvekkilinin davasını takip etmek amacıyla başka bir ildeki adliyeye seyahat etmiş, keşif masraflarını ve mahkeme avanslarını kendi malvarlığından peşin olarak ödemiştir. Dava sürecinde müvekkil, bu masrafları ödemekten imtina etmektedir. Hukuki analiz: TBK m. 510/I uyarınca vekâlet veren, vekâletin gereği gibi ifası için yapılan zorunlu giderleri ve verilen avansları derhal ödemekle yükümlüdür. Vekil, ifanın tamamlanmasını (davanın bitmesini) beklemeksizin, masrafları yaptığı andan itibaren işleyecek faiziyle birlikte müvekkilden talep edebilir [11, 12].
Olay 2 (Zararın Tazmini ve Kusursuzluk İspatı): Vekil, vekâlet verenin talimatı üzerine kıymetli bir antika eşyayı satın alıp vekâlet verenin adresine teslim etmek üzere yola çıkar. Taşıma sırasında, vekilin hiçbir kusuru bulunmayan ve tamamen beklenmeyen bir doğa olayı (örneğin öngörülemez bir çığ düşmesi veya yıldırım) sonucunda vekilin kendi aracı ağır hasar görür. Hukuki analiz: TBK m. 510/II kapsamında vekil, vekâletin ifası sebebiyle zarara uğramıştır. İlliyet bağı mevcuttur ve ifada kusur yoktur. Vekil zararını vekâlet verenden talep edebilir. Ancak vekâlet veren, bu zararın oluşumunda kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını (örneğin mücbir sebep veya üçüncü kişinin ağır kusuru olduğunu) ispat ederse, kanunun lafzı uyarınca bu zararı tazmin yükümlülüğünden kurtulur [7, 16, 22]. (Aşağıdaki eleştirel değerlendirme bölümünde bu durumun ücretsiz vekâletler açısından yarattığı adaletsizlik açıklanacaktır).
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
TBK m. 510 hükmü doktrinde, özellikle ücretsiz vekâlet sözleşmeleri bakımından yoğun şekilde eleştirilmektedir [25, 31, 32]. Madde lafzı, vekâlet verenin sorumluluktan kurtulabilmesini salt "kusuru bulunmadığını ispat etmesi" şartına bağlamıştır. Ücretli vekâlette (profesyonel işgörme) bu durum hakkaniyete uygun kabul edilse de; hiçbir maddi menfaat temin etmeksizin, tamamen hatır veya fedakârlık amacıyla vekâlet edimini üstlenen bir vekilin (ücretsiz vekâlet) zarara uğraması hâlinde, vekâlet verenin "benim kusurum yoktu" diyerek sorumluluktan sıyrılması ve zararın bilabedel iş gören vekilin üzerinde kalması hakkaniyet ve adalet duygusu ile bağdaşmamaktadır [32, 33].
İsviçre Borçlar Kanunu tatbikatında İsviçre Federal Mahkemesi ve Türk-İsviçre doktrini (Tandoğan, Karahasan vb.), kanunun bu açık zafiyetini teleolojik bir yorumla aşmaya çalışmaktadır [25, 32, 34, 35]. Hâkim görüşe göre; ücretsiz vekâlet sözleşmelerinde, kanunda (TBK m. 529) "Vekâletsiz İşgörme" için kabul edilmiş olan objektif/hakkaniyet sorumluluğunun kıyasen uygulanması elzemdir [12, 25, 26, 33]. Vekâletsiz işgören bir kimsenin dahi yaptığı masrafları hakkaniyet dairesinde kusursuz olarak talep edebildiği bir hukuk sisteminde, bunu iradi bir sözleşmeyle ücretsiz üstlenen vekilin korumasız bırakılması, kanun koyucunun (eBK'dan TBK'ya geçerken de gidermediği) bir "unutkanlığı" ve sistemsel bir eksikliği olarak nitelendirilmekte ve de lege ferenda (olması gereken hukuk) bakımından düzeltilmesi veya yargısal içtihatlarla (hakkaniyet sorumluluğu olarak) doldurulması gerektiği vurgulanmaktadır [26, 33, 36].
Metodolojik Not
Bu yorum, akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin, İsviçre ve Türk hukuk tarihindeki gelişim evreleri ve yüksek yargı kararları çerçevesinde objektif ve bilimsel bir temelde sunulmuştur.