1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 224. maddesi, satış sözleşmelerinde satıcının ayıptan sorumluluğu rejiminin özel bir görünümünü teşkil eden "hayvan satışlarını" düzenlemektedir. Bu madde, genel gözden geçirme ve bildirim külfetini düzenleyen TBK m. 223'ün istisnası (lex specialis) niteliğindedir. Hayvanların canlı organizmalar olmaları, biyolojik ve fizyolojik yapılarının sürekli değişime açık bulunması ile hastalıklara yatkınlıkları, satılandaki ayıbın teslimden önce mi yoksa sonra mı ortaya çıktığının ispatını zorlaştırmaktadır. Bu fiili ve hukuki zorluklar, kanun koyucuyu hayvan satışlarında satıcının sorumluluğunu oldukça sıkı şekil şartlarına ve kısa sürelere bağlamaya itmiştir.
Madde metni, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 199. maddesinin güncellenmiş ve İsviçre Borçlar Kanunu (OR m. 202) ile uyumlaştırılmış halidir. Özellikle mülga kanundaki çeviri hatası olan "kefalet hayvanın bir vasfına müteallik değil ise" ibaresi, TBK m. 224'te mehaz kanuna (OR) uygun biçimde "ayıp da hayvanın gebeliğine ilişkin değilse" şeklinde düzeltilerek doktrindeki haklı eleştiriler giderilmiştir [1]. TBK m. 224 uyarınca; satıcının yazılı bir garanti vermediği ve ayıbın gebeliğe ilişkin olmadığı hallerde, satıcının sorumlu tutulabilmesi için alıcının dokuz günlük "mutlak ihbar süresi" [2] içerisinde hem ayıbı bildirmesi hem de yetkili makam aracılığıyla bilirkişi incelemesi talep etmesi zorunludur.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Hayvan Satışı ve Kapsamı
TBK m. 224'te geçen "hayvan" kavramı, mehaz İsviçre Borçlar Kanunu'nda "Vieh" (çiftlik/kümes hayvanı, büyükbaş/küçükbaş) olarak kullanılmasına rağmen, Türk hukukunda kanun koyucu herhangi bir tür sınırlamasına gitmemiştir. Doktrinde bir kısım yazarlar (örneğin Gümüş), hükmün yalnızca ekonomik fayda sağlanan evcil/çiftlik hayvanları için uygulanması gerektiğini savunsa da, baskın görüş (Tandoğan, Yavuz, Aydoğdu/Kahveci vb.) kanunda açık bir sınırlandırma bulunmadığından evcil hayvanlar (pet) ve vahşi hayvanlar dahil tüm canlı hayvan satışlarının bu madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönündedir [3], [4].
2.2. Dokuz Günlük Gözden Geçirme ve Bildirim Süresi
Madde, alıcıya gözden geçirme ve bildirim için devrin yapıldığı veya alıcının devralmada temerrüde düştüğü andan itibaren başlayan "dokuz günlük" kesin bir süre (mutlak ihbar süresi) öngörmüştür [5], [2]. Ticari ve adi satışlardaki genel kuralların (TBK m. 223) aksine, bu sürenin uygulanmasında ayıbın açık, gizli veya aşikâr olması arasında bir fark gözetilmemiştir; dokuz günlük süre tüm ayıp türleri için (gebeliğe ilişkin olanlar hariç) mutlak surette uygulanır [6], [7].
2.3. Bilirkişi İncelemesi ve Yetkili Makam
TBK m. 224 uyarınca, dokuz günlük süre içinde sadece ayıp bildirimi yapılması yeterli değildir; aynı zamanda hayvanın bilirkişilerce gözden geçirilmesinin "yetkili makamdan" istenmesi şarttır. Mülga BK m. 199'daki "mercii" ifadesi TBK'da "makam" olarak değiştirilmişse de, yargılamanın doğası ve TBK m. 226/3'teki "mahkeme" ibaresiyle uyum gözetildiğinde, bu makamın mahkemeler (özelde Sulh Hukuk Mahkemeleri eliyle yapılacak delil tespiti) olduğu kabul edilmektedir [8]. İncelemeyi yapacak olan uzmanın, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 9/1 gereğince veteriner hekim olması yasal bir zorunluluktur [9], [10].
2.4. Yazılı Süre/Garanti Belirlenmesi
Maddedeki katı şartların uygulanmaması için satıcının ayıptan sorumlu olacağı süreyi "yazılı olarak" belirlemiş olması gerekir. Yargıtay ve baskın doktrine (Edis, Tandoğan, Yavuz vb.) göre, bu taahhüdün mutlaka yazılı olması bir geçerlilik (ispat değil, sorumluluğun doğumu açısından) şartıdır [11], [12]. Yazılı bir garanti varsa, alıcı dokuz günlük katı süreye ve mahkeme aracılığıyla tespit zorunluluğuna tabi olmaksızın, doğrudan garanti hükümleri veya genel ayıp hükümleri dairesinde haklarını kullanabilir [2].
2.5. Gebeliğe İlişkin Ayıplar İstisnası
Mehaz kanuna uygun olarak getirilen bu istisna, hayvanın gebeliğinin dokuz gün gibi kısa bir sürede tıbben tespitinin çoğunlukla imkânsız olması (örneğin ineklerde gebeliğin aşılamadan ancak 35-65 gün sonra rektal muayene ile anlaşılabilmesi) gerçeğine dayanır [13], [2]. Ayıp hayvanın gebeliğine (gebe olduğunun taahhüt edilip gebe çıkmaması veya tam tersi) ilişkin ise, dokuz günlük süre uygulanmaz. Alıcı, gebelik durumunu öğrendiği/anlayabileceği andan itibaren "hemen" (derhâl) durumu satıcıya bildirmekle yükümlüdür [7], [2].
3. Sistematik İlişkiler
- TBK m. 220 (Hayvan Satışlarında Satıcının Sorumluluğunun Sınırlandırılması): TBK m. 220 uyarınca satıcı, yazılı olarak üstlenmedikçe veya ağır kusuru (kast veya ağır ihmal) olmadıkça hayvan satışlarında ayıptan kural olarak sorumlu tutulmaz [14], [15]. TBK m. 224, m. 220'deki bu katı sorumluluk temelinin usul boyutunu (şekli şartlarını) düzenler.
- TBK m. 223 (Genel Gözden Geçirme ve Bildirim Külfeti): TBK m. 223'teki olağan/makul süreler ve açık/gizli ayıp ayrımları, TBK m. 224'ün uygulama alanına giren durumlarda devre dışı kalır (Lex specialis derogat legi generali).
- TBK m. 225/1 (Satıcının Ağır Kusuru): Satıcı hileli davranışlarıyla (örneğin hasta bir hayvanı ilaçla sağlıklı gösterip satarak) ayıbı gizlemişse veya ağır kusurluysa, alıcının m. 224'teki dokuz günlük süreyi kaçırdığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz [16], [17].
- TBK m. 231 (Zamanaşımı): TBK m. 224'te öngörülen dokuz günlük süre bir zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir [18]. Bu süreler içinde ihbar ve tespit külfetleri yerine getirildikten sonra açılacak davalar, devirden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir [19].
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun (YHGK, E. 2001/13-419, K. 2001/420) yerleşik içtihadına göre; hayvan satımlarında satıcının ayıptan sorumlu tutulabilmesi için, ayıpların teslimden itibaren dokuz gün içinde ihbar edilmesi ve hayvanın bilirkişi tarafından muayenesi için aynı sürede yetkili mercie başvurulmuş olması emredici bir gerekliliktir [20], [21]. Satıcının açık ve yazılı tekeffülü (garantisi) olmadıkça bu dokuz günlük yasal sürenin ve şekil şartının bertaraf edilmesi olanaklı değildir [12], [22].
Yargıtay ilgili dairelerinin uygulaması (örn. Yarg. 13. HD, T. 12.10.2015) da bu doğrultudadır. Bir uyuşmazlıkta alıcının, idari bir kurumun veterinerine tespit yaptırmış olması, mahkemeye (yetkili makama) başvurulmadığı gerekçesiyle geçersiz sayılmıştır. Yargıtay, tespitin mutlak surette mahkemeden (sulh hukuk mahkemesinden) delil tespiti yoluyla istenmesi gerektiğine, aksi hâlde şekil şartı gerçekleşmediği için satıcının sorumluluğuna gidilemeyeceğine hükmetmiştir [23], [24].
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Kurmaca Senaryo):
Büyükbaş hayvancılık yapan (A), (B)'den yazılı bir garanti almaksızın damızlık bir boğa satın almış ve teslim almıştır. Teslimden 15 gün sonra boğada ciddi bir genetik eklem rahatsızlığı ortaya çıkmıştır. (A), derhâl özel veterineri (V)'yi çağırmış, (V) tarafından düzenlenen rapor ile 16. gün (B)'ye noterden ayıp ihbarında bulunulmuştur.
Hukuki analiz: Somut olayda satıcının yazılı tekeffülü bulunmamaktadır. Ayıp, gebeliğe ilişkin de değildir. Bu nedenle TBK m. 224 uyarınca alıcı (A)'nın, teslimden itibaren 9 gün içinde hem ihbarda bulunması hem de "yetkili makam" olan mahkemeden bilirkişi incelemesi talep etmesi gerekirdi [5], [11], [8]. (A), hem dokuz günlük hak düşürücü süreyi kaçırmış hem de mahkeme yerine kendi özel veterinerinden rapor alarak yasal prosedüre (yetkili makam şartına) uymamıştır [24]. Bu durumda alıcı, satılanı ayıplı haliyle kabul etmiş sayılır; (B)'nin sorumluluğuna gidilemez.
Olay 2 (Kurmaca Senaryo):
(X), (Y)'den "3 aylık gebe" olduğu sözlü olarak beyan edilen 50 adet koyun satın almıştır. Teslimden 40 gün sonra yapılan ultrason muayenesinde koyunların hiçbirinin gebe olmadığı anlaşılmıştır. (X), durumu 41. gün (Y)'ye bildirerek sözleşmeden dönmek istemiş, (Y) ise 9 günlük sürenin geçtiğini ileri sürmüştür.
Hukuki analiz: TBK m. 224 gereğince, ayıp "hayvanın gebeliğine ilişkin" ise dokuz günlük hak düşürücü süre uygulanmaz [13]. Gebeliğin teslim anında anlaşılamaması hayatın olağan akışına uygundur. (X), gebelik durumunun olmadığını tespit ettiği 40. günden itibaren "hemen" (41. gün) bildirimde bulunarak TBK m. 223/2 anlamında yükümlülüğünü yerine getirmiştir [25], [26]. Dolayısıyla satıcı (Y)'nin dokuz günlük süre itirazı dinlenmez ve (X) ayıptan doğan haklarını kullanabilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- İspat yükü: Dokuz günlük süre içerisinde ayıbın satıcıya ihbar edildiğinin ve yetkili makama (mahkemeye) bilirkişi tespiti için başvurulduğunun ispat yükü alıcı üzerindedir [27].
- Zamanaşımı / Süreler: 9 günlük süre bir hak düşürücü süredir ve kural olarak (satıcının hilesi/ağır kusuru ile bunu engellediği durumlar hariç) mahkemece re'sen gözetilir [18], [28]. Ayıptan doğan davaların açılması ise teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımı süresine (TBK m. 231) tabidir [29].
- Görevli/yetkili makam: Kanunda geçen "yetkili makam" ibaresinden anlaşılması gereken "Mahkemeler"dir (HMK uyarınca Delil Tespiti için Sulh Hukuk Mahkemesi) [8], [24].
- Yaygın uygulama hataları: Alıcıların mahkemeye başvurmak yerine, İl/İlçe Tarım Müdürlükleri veterinerlerinden veya özel veteriner kliniklerinden rapor almaları, Yargıtay uygulaması karşısında şekil şartı eksikliği (TBK m. 224'e aykırılık) olarak değerlendirilmekte ve alıcıların hak kaybına uğramasına neden olmaktadır [23], [24].
7. Eleştirel Değerlendirme
Doktrinde TBK m. 224'ün lafzi ve kurgusal yapısı ciddi eleştirilere konu olmuştur. İlk olarak, TBK m. 226/3'te (başka yerden gönderilen mallar) mülga kanundaki "mercii" ibaresi isabetli olarak "mahkeme" ile değiştirilmişken, m. 224'te "makam" kelimesinin tercih edilmesi kanun sistematiği açısından tutarsızlık yaratmaktadır [8]. Kavramın "mahkeme" olarak değiştirilmesi uygulayıcılar nezdindeki kafa karışıklığını giderecektir.
İkinci olarak, dokuz günlük ihbar ve tespit süresi günümüz modern hayvancılık standartları açısından katı ve mağdur edici bulunabilmektedir. Bazı bulaşıcı hayvan hastalıklarının (viral veya bakteriyel) kuluçka süresi dokuz günden çok daha uzun olabilmektedir. Satıcının hilesi/ağır kusuru ispatlanamadığı takdirde, kuluçka süresi uzun olan gizli hastalıklar nedeniyle alıcının hak kaybına uğraması hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilmektedir. Ayrıca, İsviçre hukukundaki düzenlemenin (OR m. 202) sadece tarımsal/ekonomik amaçlı çiftlik hayvanlarını (Vieh) kapsamasına karşılık, Türk hukukunda pet (evcil) hayvanları da kapsayacak kadar geniş yorumlanması, sıradan bir tüketici olan evcil hayvan alıcısını ağır prosedürel külfetler altında bırakmaktadır [4]. Bu noktada TKHK hükümleri ile tüketici işlemlerinin bu katı rejimden istisna tutulduğunun kabulü büyük önem arz etmektedir [30].
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 224. maddesi, satış sözleşmelerinde satıcının ayıptan sorumluluğu rejiminin özel bir görünümünü teşkil eden "hayvan satışlarını" düzenlemektedir. Bu madde, genel gözden geçirme ve bildirim külfetini düzenleyen TBK m. 223'ün istisnası (lex specialis) niteliğindedir. Hayvanların canlı organizmalar olmaları, biyolojik ve fizyolojik yapılarının sürekli değişime açık bulunması ile hastalıklara yatkınlıkları, satılandaki ayıbın teslimden önce mi yoksa sonra mı ortaya çıktığının ispatını zorlaştırmaktadır. Bu fiili ve hukuki zorluklar, kanun koyucuyu hayvan satışlarında satıcının sorumluluğunu oldukça sıkı şekil şartlarına ve kısa sürelere bağlamaya itmiştir.
Madde metni, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 199. maddesinin güncellenmiş ve İsviçre Borçlar Kanunu (OR m. 202) ile uyumlaştırılmış halidir. Özellikle mülga kanundaki çeviri hatası olan "kefalet hayvanın bir vasfına müteallik değil ise" ibaresi, TBK m. 224'te mehaz kanuna (OR) uygun biçimde "ayıp da hayvanın gebeliğine ilişkin değilse" şeklinde düzeltilerek doktrindeki haklı eleştiriler giderilmiştir [1]. TBK m. 224 uyarınca; satıcının yazılı bir garanti vermediği ve ayıbın gebeliğe ilişkin olmadığı hallerde, satıcının sorumlu tutulabilmesi için alıcının dokuz günlük "mutlak ihbar süresi" [2] içerisinde hem ayıbı bildirmesi hem de yetkili makam aracılığıyla bilirkişi incelemesi talep etmesi zorunludur.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Hayvan Satışı ve Kapsamı
TBK m. 224'te geçen "hayvan" kavramı, mehaz İsviçre Borçlar Kanunu'nda "Vieh" (çiftlik/kümes hayvanı, büyükbaş/küçükbaş) olarak kullanılmasına rağmen, Türk hukukunda kanun koyucu herhangi bir tür sınırlamasına gitmemiştir. Doktrinde bir kısım yazarlar (örneğin Gümüş), hükmün yalnızca ekonomik fayda sağlanan evcil/çiftlik hayvanları için uygulanması gerektiğini savunsa da, baskın görüş (Tandoğan, Yavuz, Aydoğdu/Kahveci vb.) kanunda açık bir sınırlandırma bulunmadığından evcil hayvanlar (pet) ve vahşi hayvanlar dahil tüm canlı hayvan satışlarının bu madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönündedir [3], [4].
2.2. Dokuz Günlük Gözden Geçirme ve Bildirim Süresi
Madde, alıcıya gözden geçirme ve bildirim için devrin yapıldığı veya alıcının devralmada temerrüde düştüğü andan itibaren başlayan "dokuz günlük" kesin bir süre (mutlak ihbar süresi) öngörmüştür [5], [2]. Ticari ve adi satışlardaki genel kuralların (TBK m. 223) aksine, bu sürenin uygulanmasında ayıbın açık, gizli veya aşikâr olması arasında bir fark gözetilmemiştir; dokuz günlük süre tüm ayıp türleri için (gebeliğe ilişkin olanlar hariç) mutlak surette uygulanır [6], [7].
2.3. Bilirkişi İncelemesi ve Yetkili Makam
TBK m. 224 uyarınca, dokuz günlük süre içinde sadece ayıp bildirimi yapılması yeterli değildir; aynı zamanda hayvanın bilirkişilerce gözden geçirilmesinin "yetkili makamdan" istenmesi şarttır. Mülga BK m. 199'daki "mercii" ifadesi TBK'da "makam" olarak değiştirilmişse de, yargılamanın doğası ve TBK m. 226/3'teki "mahkeme" ibaresiyle uyum gözetildiğinde, bu makamın mahkemeler (özelde Sulh Hukuk Mahkemeleri eliyle yapılacak delil tespiti) olduğu kabul edilmektedir [8]. İncelemeyi yapacak olan uzmanın, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 9/1 gereğince veteriner hekim olması yasal bir zorunluluktur [9], [10].
2.4. Yazılı Süre/Garanti Belirlenmesi
Maddedeki katı şartların uygulanmaması için satıcının ayıptan sorumlu olacağı süreyi "yazılı olarak" belirlemiş olması gerekir. Yargıtay ve baskın doktrine (Edis, Tandoğan, Yavuz vb.) göre, bu taahhüdün mutlaka yazılı olması bir geçerlilik (ispat değil, sorumluluğun doğumu açısından) şartıdır [11], [12]. Yazılı bir garanti varsa, alıcı dokuz günlük katı süreye ve mahkeme aracılığıyla tespit zorunluluğuna tabi olmaksızın, doğrudan garanti hükümleri veya genel ayıp hükümleri dairesinde haklarını kullanabilir [2].
2.5. Gebeliğe İlişkin Ayıplar İstisnası
Mehaz kanuna uygun olarak getirilen bu istisna, hayvanın gebeliğinin dokuz gün gibi kısa bir sürede tıbben tespitinin çoğunlukla imkânsız olması (örneğin ineklerde gebeliğin aşılamadan ancak 35-65 gün sonra rektal muayene ile anlaşılabilmesi) gerçeğine dayanır [13], [2]. Ayıp hayvanın gebeliğine (gebe olduğunun taahhüt edilip gebe çıkmaması veya tam tersi) ilişkin ise, dokuz günlük süre uygulanmaz. Alıcı, gebelik durumunu öğrendiği/anlayabileceği andan itibaren "hemen" (derhâl) durumu satıcıya bildirmekle yükümlüdür [7], [2].
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun (YHGK, E. 2001/13-419, K. 2001/420) yerleşik içtihadına göre; hayvan satımlarında satıcının ayıptan sorumlu tutulabilmesi için, ayıpların teslimden itibaren dokuz gün içinde ihbar edilmesi ve hayvanın bilirkişi tarafından muayenesi için aynı sürede yetkili mercie başvurulmuş olması emredici bir gerekliliktir [20], [21]. Satıcının açık ve yazılı tekeffülü (garantisi) olmadıkça bu dokuz günlük yasal sürenin ve şekil şartının bertaraf edilmesi olanaklı değildir [12], [22].
Yargıtay ilgili dairelerinin uygulaması (örn. Yarg. 13. HD, T. 12.10.2015) da bu doğrultudadır. Bir uyuşmazlıkta alıcının, idari bir kurumun veterinerine tespit yaptırmış olması, mahkemeye (yetkili makama) başvurulmadığı gerekçesiyle geçersiz sayılmıştır. Yargıtay, tespitin mutlak surette mahkemeden (sulh hukuk mahkemesinden) delil tespiti yoluyla istenmesi gerektiğine, aksi hâlde şekil şartı gerçekleşmediği için satıcının sorumluluğuna gidilemeyeceğine hükmetmiştir [23], [24].
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (Kurmaca Senaryo): Büyükbaş hayvancılık yapan (A), (B)'den yazılı bir garanti almaksızın damızlık bir boğa satın almış ve teslim almıştır. Teslimden 15 gün sonra boğada ciddi bir genetik eklem rahatsızlığı ortaya çıkmıştır. (A), derhâl özel veterineri (V)'yi çağırmış, (V) tarafından düzenlenen rapor ile 16. gün (B)'ye noterden ayıp ihbarında bulunulmuştur. Hukuki analiz: Somut olayda satıcının yazılı tekeffülü bulunmamaktadır. Ayıp, gebeliğe ilişkin de değildir. Bu nedenle TBK m. 224 uyarınca alıcı (A)'nın, teslimden itibaren 9 gün içinde hem ihbarda bulunması hem de "yetkili makam" olan mahkemeden bilirkişi incelemesi talep etmesi gerekirdi [5], [11], [8]. (A), hem dokuz günlük hak düşürücü süreyi kaçırmış hem de mahkeme yerine kendi özel veterinerinden rapor alarak yasal prosedüre (yetkili makam şartına) uymamıştır [24]. Bu durumda alıcı, satılanı ayıplı haliyle kabul etmiş sayılır; (B)'nin sorumluluğuna gidilemez.
Olay 2 (Kurmaca Senaryo): (X), (Y)'den "3 aylık gebe" olduğu sözlü olarak beyan edilen 50 adet koyun satın almıştır. Teslimden 40 gün sonra yapılan ultrason muayenesinde koyunların hiçbirinin gebe olmadığı anlaşılmıştır. (X), durumu 41. gün (Y)'ye bildirerek sözleşmeden dönmek istemiş, (Y) ise 9 günlük sürenin geçtiğini ileri sürmüştür. Hukuki analiz: TBK m. 224 gereğince, ayıp "hayvanın gebeliğine ilişkin" ise dokuz günlük hak düşürücü süre uygulanmaz [13]. Gebeliğin teslim anında anlaşılamaması hayatın olağan akışına uygundur. (X), gebelik durumunun olmadığını tespit ettiği 40. günden itibaren "hemen" (41. gün) bildirimde bulunarak TBK m. 223/2 anlamında yükümlülüğünü yerine getirmiştir [25], [26]. Dolayısıyla satıcı (Y)'nin dokuz günlük süre itirazı dinlenmez ve (X) ayıptan doğan haklarını kullanabilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Doktrinde TBK m. 224'ün lafzi ve kurgusal yapısı ciddi eleştirilere konu olmuştur. İlk olarak, TBK m. 226/3'te (başka yerden gönderilen mallar) mülga kanundaki "mercii" ibaresi isabetli olarak "mahkeme" ile değiştirilmişken, m. 224'te "makam" kelimesinin tercih edilmesi kanun sistematiği açısından tutarsızlık yaratmaktadır [8]. Kavramın "mahkeme" olarak değiştirilmesi uygulayıcılar nezdindeki kafa karışıklığını giderecektir. İkinci olarak, dokuz günlük ihbar ve tespit süresi günümüz modern hayvancılık standartları açısından katı ve mağdur edici bulunabilmektedir. Bazı bulaşıcı hayvan hastalıklarının (viral veya bakteriyel) kuluçka süresi dokuz günden çok daha uzun olabilmektedir. Satıcının hilesi/ağır kusuru ispatlanamadığı takdirde, kuluçka süresi uzun olan gizli hastalıklar nedeniyle alıcının hak kaybına uğraması hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilmektedir. Ayrıca, İsviçre hukukundaki düzenlemenin (OR m. 202) sadece tarımsal/ekonomik amaçlı çiftlik hayvanlarını (Vieh) kapsamasına karşılık, Türk hukukunda pet (evcil) hayvanları da kapsayacak kadar geniş yorumlanması, sıradan bir tüketici olan evcil hayvan alıcısını ağır prosedürel külfetler altında bırakmaktadır [4]. Bu noktada TKHK hükümleri ile tüketici işlemlerinin bu katı rejimden istisna tutulduğunun kabulü büyük önem arz etmektedir [30].
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve bilimsel araştırma ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Yalnızca doktrin ve yargı kararları çerçevesinde objektif olarak sunulmuştur.