TBK Madde 148

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

Borçlar hukuku dogmatiğinde irade özerkliği (Privatautonomie) ve sözleşme özgürlüğü asıldır. Taraflar diledikleri gibi sözleşme kurabilir, haklarından feragat edebilirler. Ancak hukuk düzeni, bu özgürlüğün zayıf tarafı mahvedecek bir silaha dönüşmesini engellemek için emredici sınırlar çizer. TBK Madde 148, bu emredici sınırların en keskinlerinden biridir. Hükme göre; "Zamanaşımından önceden feragat edilemez." Kanun koyucu, alacaklının sözleşme kurulurken veya borç devam ederken sahip olduğu üstün müzakere gücünü kullanarak, borçluya "Bu borç için kanuni 10 yıllık veya 5 yıllık zamanaşımı sürelerinden peşinen vazgeçiyorum, bu borç ömür boyu dava edilebilir kalacaktır" dedirtmesini kamu düzeni mülahazasıyla mutlak olarak yasaklamıştır.

Bu emredici genel hükmün, senin zihnini karıştıran o Cayma Parası (TBK m. 178) kurumuyla kesişimi ise muazzam bir dogmatik çatışma yaratır. Cayma parası (Arrha poenitentialis / Reuegeld) taraflardan birine veya her ikisine, önceden belirlenmiş bir miktar parayı gözden çıkararak (verilmişse bırakarak, verilmemişse iki katını ödeyerek) sözleşmeden tek taraflı ve haklı bir sebebe dayanmaksızın dönme yetkisi veren bir anlaşmadır. Cayma parası, sözleşme özgürlüğünün şahikasıdır; kişi, kendi kurduğu ahde vefa (pacta sunt servanda) zincirini, bedelini ödeyerek kırıp atma hakkını baştan satın almaktadır.

Sistematik çatışma tam burada başlar: Alacaklı, sözleşmeye hem yüklü bir "cayma parası" koyup borçlunun sözleşmeden dönmesini imkânsızlaştıracak bir mali bariyer örebilir, hem de aynı sözleşmeye "Borçlu, cayma bedelinin tahsiline ilişkin her türlü zamanaşımı def'inden peşinen feragat etmiştir" şeklinde bir kloz ekleyebilir. İşte TBK m. 148, alacaklının bu çifte kıskaç stratejisine karşı borçlunun yegâne kalkanıdır. Cayma parası ne kadar iradeci ise, TBK m. 148'in feragat yasağı da o kadar emredici ve korumacıdır.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

TBK m. 148'deki feragat yasağı ile cayma parasının (TBK m. 178) teorik mimarisini bütünüyle kavrayabilmek için, bu kavramların Fikret Eren, M. Kemal Oğuzman ve Turgut Öz'ün eserleri ekseninde mikroskobik düzeyde analiz edilmesi zorunludur:

A. "Önceden Feragat" Kavramı (TBK m. 148): Madde metnindeki "önceden" (im Voraus) ibaresi dogmatik olarak çok kritiktir. Kanun koyucu, zamanaşımı def'inden feragati tamamen yasaklamamıştır; sadece zamanaşımı süresi dolmadan önce yapılan feragatleri yasaklamıştır. Borç doğarken, vade anında veya 10 yıllık zamanaşımı süresi işlerken yapılan her türlü feragat beyanı TBK m. 148 uyarınca kesin hükümsüzdür (mutlak batıldır). Ancak, 10 yıllık süre tamamen dolduktan sonra, borçlu "Zamanaşımı doldu ama ben ahlaki olarak bu borcu ödemek istiyorum, zamanaşımı def'inden feragat ediyorum" derse, bu geçerlidir. Zira artık ortada korunması gereken bir zayıf irade kalmamış, süre dolmuştur.

B. Cayma Parası (Arrha Poenitentialis - TBK m. 178): Cayma parası, sözleşmenin ifa edilmemesi hâlinde ödenecek bir ceza (cezai şart) değildir; bilakis, "sözleşmeyi ifa etmekten hukuka uygun olarak kaçınma hakkının (dönme hakkının) bedeli"dir. Sisteminizdeki eserlerde de altı çizildiği üzere; cayma parası veren taraf, sözleşmeden dönerse (Rücktritt) verdiğini bırakır. Alan taraf dönerse, aldığını iki katıyla iade eder. Cayma hakkı, bozucu yenilik doğuran bir haktır. Bu hak kullanıldığında sözleşme geçmişe etkili (ex tunc) olarak ortadan kalkar ve taraflar sadece sebepsiz zenginleşme (TBK m. 77 vd.) kurallarına göre tasfiye sürecine girerler.

C. Cayma Parası ile Bağlanma Parası (Pey Akçesi) Ayrımı (TBK m. 177): Doktrinde Nomer ve Eren'in eserlerinde şiddetle vurgulandığı üzere, sözleşme kurulurken verilen bir paranın (kaporanın) "cayma parası" mı yoksa "bağlanma parası" mı olduğu hususunda şüphe varsa, kanuni karine (praesumptio iuris) gereği bu para "bağlanma parası (arrha confirmatoria)" sayılır. Bağlanma parası, sözleşmenin kurulduğuna kanıt olarak verilen ve asıl alacaktan düşülen bir avanstır; taraflara sözleşmeden dönme hakkı vermez. Bir paranın cayma parası sayılabilmesi için tarafların bu yöndeki iradelerinin açık ve kesin olması şarttır.

D. Emredici Kurallara Aykırılık ve Mutlak Butlan: Sisteminizdeki "Sözleşme Özgürlüğü ve Emredici Hükümler" kaynaklarında detaylıca incelendiği üzere; hukuk düzeninin kamu menfaatini korumak için koyduğu kurallara emredici kurallar denir. TBK m. 148 mutlak emredicidir. Bu kurala aykırı olarak sözleşmeye konulan "zamanaşımından feragat" klozları TBK m. 27 gereği kesin hükümsüzdür (batıldır).

3. Sistematik İlişkiler

TBK m. 148'deki önceden feragat yasağı kurgusu; Borçlar Kanunu'nun genel işlem koşulları (TBK m. 20-25) kısmi hükümsüzlük (TBK m. 27/2) ve muvazaa (TBK m. 19) mimarisiyle son derece radikal bir diyalektik bağ içindedir:

A. Genel İşlem Koşulları (GİK) Bağlamında Feragat ve Cayma Dayatmaları: Sisteminizdeki GİK eserlerinde Yargıtay pratiğini en çok meşgul eden tartışma budur. Bankalar, inşaat şirketleri veya sigorta firmaları, önceden hazırladıkları matbu sözleşmelere şu tür klozlar koyarlar: "Müşteri, işbu sözleşmeden kaynaklanan borçları için kanuni tüm zamanaşımı sürelerinden peşinen feragat ettiğini, ayrıca sözleşmeyi feshetmesi hâlinde yatırdığı tüm bedellerin cayma parası olarak şirkete irat kaydedileceğini kabul eder." Bu klozlar, dogmatik olarak iki katmanlı bir giyotine çarpar. Birincisi; zamanaşımından önceden feragat, zaten TBK m. 148 gereği kanunun mutlak emredici hükmüne aykırılık (TBK m. 27) teşkil ettiğinden doğrudan kesin hükümsüzdür. İkincisi; cayma parasının matbu olarak karşı taraf aleyhine dayatılması ve müşterinin dönme hakkının elinden alınması, TBK m. 21 uyarınca yazılmamış sayılma veya TBK m. 25 uyarınca dürüstlük kuralına aykırılık nedeniyle içerik denetimine takılarak geçersiz sayılır. GİK mekanizması, TBK m. 148'in koruyucu ruhunu tahkim eden usuli bir zırhtır.

B. Kısmi Hükümsüzlük (TBK m. 27/2) ve Sözleşmenin Ayakta Tutulması: Eğer taraflar arasında geçerli bir cayma parası anlaşması kurulmuşsa, ancak aynı sözleşmede "bu paranın iadesi talebinde zamanaşımından feragat edilmiştir" denilmişse ne olacaktır? Sisteminizdeki "Kısmi Hükümsüzlük" incelemelerinde belirtildiği gibi; bir sözleşmenin bazı hükümleri emredici kurallara aykırı ise, sözleşmenin tamamı değil, sadece o sakat hükümler (feragat klozu) geçersiz olur (Kısmi Butlan / Favor Negotii). Dolayısıyla cayma parası anlaşması ayakta kalır, ancak zamanaşımından feragat ibaresi sözleşmeden makasla kesilip atılır ve kanuni genel zamanaşımı süreleri (TBK m. 146 veya m. 147) derhâl o boşluğu doldurur.

C. Cayma Parası Kisvesi Altında Muvazaa ve Lex Commissoria Yasağı: Bazen taraflar, aslında teminat amacıyla yaptıkları inançlı bir işlemde, taşınmazı alacaklıya devrederken borçluya bir "cayma hakkı / geri alım hakkı" verirler. Ancak sözleşmeye çok yüksek bir "cayma parası" yazarak, borçlunun mülkiyetini geri almasını fiilen imkânsızlaştırırlar. Sisteminizdeki muvazaa ve inançlı işlemler eserlerinde şiddetle tartışıldığı üzere; bu durum, mürtehinin (alacaklının) rehin konusunu mülk edinmesini yasaklayan Lex Commissoria yasağının (TMK m. 873) cayma parası arkasına saklanarak muvazaalı (TBK m. 19) bir şekilde dolanılmasıdır. Bu tür muvazaalı cayma parası kurguları kesin hükümsüzdür.

4. Pratik Olay Analizleri

TBK m. 148'in o mutlak sınırını ve cayma parasının iradeci ancak tehlikeli doğasını test etmek adına şu iki laboratuvar vakayı inceleyelim:

Olay 1 (Zamanaşımından Önceden Feragat Yasağının İhlali ve Kısmi Butlan): Tacir (A) Faktoring Şirketi (B) ile 2 Milyon TL'lik bir alacak temliki sözleşmesi imzalar. Sözleşmenin 12. maddesinde: "Borçlu Tacir (A) işbu sözleşmeden doğan her türlü borcu için TBK m. 146'da öngörülen 10 yıllık genel zamanaşımı süresinden peşinen ve gayrikabili rücu olarak feragat etmiştir" yazmaktadır. Aradan 12 yıl geçer. Faktoring Şirketi (B) (A)'ya karşı dava açar. (A) zamanaşımı def'i ileri sürer. Şirket (B) "Sen tacirsin, sözleşme özgürlüğü var, feragat ettin, ahde vefa (pacta sunt servanda) ilkesine uymak zorundasın" diyerek itiraz eder. Dogmatik Analiz: Bu vaka, TBK m. 148'in tacirler arası ilişkilerde dahi ne kadar acımasız olduğunu gösterir. Faktoring şirketinin sözleşme özgürlüğüne sığınması dogmatik bir safsatadır. TBK m. 148'deki "Zamanaşımından önceden feragat edilemez" kuralı mutlak emredicidir ve tacir/tüketici ayrımı yapmaksızın herkes için geçerlidir (Kişi bakımından mutlak koruma). Sözleşmedeki 12. madde, TBK m. 27 uyarınca baştan itibaren kesin hükümsüzdür (mutlak batıldır). Dolayısıyla ortada geçerli bir feragat yoktur. 10 yıllık kanuni süre dolduğu için, Tacir (A)'nın süresinde ileri sürdüğü zamanaşımı def'i kabul edilecek ve Faktoring Şirketinin davası reddedilecektir. Sözleşmenin diğer kısımları geçerli olsa da (kısmi butlan) tahsilat imkânı zamanın karanlığında yok olmuştur.

Olay 2 (Cayma Parası, Bağlanma Parası Karinesi ve Sözleşmeden Dönme): Müşteri (X) Müteahhit (Y)'den bir villa almak üzere sözleşme yapar ve 500.000 TL nakit ödeme yapar. Sözleşmede bu paranın hukuki niteliği belirtilmez (Sadece "avans/kapora" yazılmıştır). İki ay sonra Müşteri (X) ekonomik kriz nedeniyle evi almaktan vazgeçtiğini bildirir ve 500.000 TL'sini geri ister. Müteahhit (Y) "O verdiğin cayma parası (TBK m. 178) idi, sözleşmeden döndüğün için o parayı kanunen bana bıraktın, iade etmem" der. Dogmatik Analiz: Bu olay, TBK m. 177 ve m. 178 arasındaki o ince çizgiyi (kanuni karineyi) test eder. Kanun koyucu çok nettir: Bir miktar para sözleşme kurulurken verilmişse, aksine sözleşme veya yerel âdet yoksa, bu "bağlanma parası (pey akçesi)" sayılır. Cayma parası (arrha poenitentialis) istisnai bir kurumdur ve tarafların iradelerinin bu yönde olduğunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanması gerekir. Sözleşmede açıkça "cayma bedelidir" yazmadığı için bu para bağlanma parasıdır. (X) sözleşmeden haklı bir sebep olmaksızın döndüğünde, (Y) ancak sözleşmeye aykırılıktan doğan "müspet zararını" talep edebilir. Eğer (Y)'nin zararı yoksa veya kanıtlayamıyorsa, (X) verdiği 500.000 TL'yi sebepsiz zenginleşme (TBK m. 77) kuralları çerçevesinde iade alacaktır. (Y)'nin paraya doğrudan el koyma hakkı (cayma parası savunması) çökecektir.

5. Pratik Uygulama Notları

TBK m. 148 feragat yasağının ve cayma parasının usul hukukunda (HMK) sözleşme mimarisinde (Legal Drafting) ve uyuşmazlık tasfiyesinde avukatların dikkat etmesi gereken stratejik boyutları şunlardır:

1. Zamanaşımını Sözleşmesel Olarak Uzatma veya Kısaltma Yasağı: Avukatların en çok yaptığı hata, TBK m. 148'deki feragat yasağının etrafından dolanmak için sözleşmeye "Zamanaşımı süresi 20 yıldır" veya "Zamanaşımı süresi 1 yıldır" gibi klozlar yazmalarıdır. Fikret Eren ve Oğuzman/Öz'ün eserlerinde hararetle vurgulandığı üzere; kanuni zamanaşımı süreleri, tarafların iradesiyle uzatılamaz veya kısaltılamaz. Süreleri değiştiren her türlü kloz kesin hükümsüzdür. Zamanaşımının dolmasını engellemenin yegâne "hukuki" yolu feragat klozları yazmak değil; borçluya belirli aralıklarla (örneğin her 5 yılda bir) kısmi ödeme yaptırarak veya "borç ikrarı (dekont/mutabakat metni)" alarak TBK m. 154 uyarınca zamanaşımını kanunen "kesmektir" (Unterbrechung). Kesilen zamanaşımı sıfırdan tekrar başlar.

2. Sözleşme Mimarisinde Cayma Parası ile Cezai Şartın Kesin Çizgisi: Sözleşme tasarlanırken, cayma parası klozunun "Cezai Şart (TBK m. 179)" ile karıştırılmasını önlemek hayati önem taşır. Cezai şart, asıl borcun ifasını güçlendiren ve ifa edilmemesi hâlinde ödenen bir cezadır; hâkim fahiş bulursa bunu indirebilir (TBK m. 182/3). Oysa cayma parası, doğrudan sözleşmeden dönme hakkı veren bir bedeldir ve kural olarak hâkim tarafından indirilmez. Bu yüzden sözleşmeye "Sözleşmeden vazgeçen taraf 1 Milyon TL ceza öder" YAZILMAMALIDIR. Bu cezai şart olarak yorumlanır. Yazılması gereken şudur: "Taraflar, 1 Milyon TL cayma parasını (TBK m. 178) gözden çıkarmak suretiyle sözleşmeden tek taraflı olarak dönme hakkını mahfuz tutmuşlardır."

3. Feragatin Zamansal Sınırı ve Usul Hukukundaki Yeri: Eğer bir borçlu, 10 yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra (örneğin 11. yılda) alacaklıya bir mail atıp "Borcumu ödeyeceğim" derse, bu andan itibaren TBK m. 148 ihlal edilmiş olmaz. Çünkü feragat "önceden" değil, süre dolduktan (sonradan) yapılmıştır ve geçerlidir. Dava aşamasında ise, süresi dolmuş bir borç için davalı taraf cevap dilekçesinde zamanaşımı def'i ileri sürmezse, bu "usuli bir zımni feragat" sayılır ve mahkeme borcu resen (kendiliğinden) zamanaşımına uğramış kabul ederek davayı reddedemez. Def'i mutlaka taraflarca öne sürülmelidir.

6. Yargıtay İçtihadı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ihtilaflara bakan ilgili daireleri (özellikle 3., 11. ve 13. Hukuk Daireleri) TBK m. 148 uyarınca "Zamanaşımından Önceden Feragat" kuralını mutlak kamu düzeni sayan ve "Cayma Parası" nitelendirmesinde ise şekil ve karineleri çok sıkı yorumlayan bir içtihat politikası sergilemektedir.

Sisteminizdeki "Sözleşme Özgürlüğünün Sınırları ve Emredici Kurallar" eksenindeki eserlerle tam uyumlu olan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun klasikleşmiş yaklaşımında şu dogmatik kural şablonlaşmıştır: "6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 148. maddesi (mülga BK m. 139) uyarınca, zamanaşımından önceden feragat edilemez. Bu kural kamu düzenine ilişkin olup mutlak emredicidir. Somut uyuşmazlıkta, banka kredi sözleşmesinde yer alan 'kredi müşterisi, bankanın her türlü alacak talebi yönünden zamanaşımı def'ini ileri sürmekten peşinen feragat eder' şeklindeki matbu hüküm, kanunun açık ve emredici normuna aykırı olduğundan TBK m. 27 gereği baştan itibaren kesin hükümsüzdür. Tacir dahi olsa taraflar, kanunun öngördüğü zamanaşımı sürelerinden önceden feragat edemeyecekleri gibi bu süreleri uzatıp kısaltamazlar. Geçersiz feragat klozuna dayanılarak zamanaşımı dolmuş bir alacağın tahsili yönünde kurulan hüküm bozmayı gerektirmiştir."

Cayma Parası ile Bağlanma Parası ve Cezai Şart Ayrımı hususunda Yargıtay'ın içtihat yönelimi şöyledir: "Taraflar arasında imzalanan harici taşınmaz satış sözleşmesinde alıcı tarafından peşin olarak ödenen 50.000 TL'nin 'vazgeçme hâlinde satıcıda kalacağı' kararlaştırılmışsa da, ortada resmi şekilde yapılmadığı için kesin hükümsüz olan bir sözleşme mevcuttur. Geçersiz sözleşmelerde yer alan cayma parası veya cezai şart hükümleri de geçersizdir. Kaldı ki, geçerli sözleşmelerde dahi ödenen bir paranın cayma parası (TBK m. 178) sayılabilmesi için sözleşmede bunun açıkça kararlaştırılması gerekir. Aksi hâlde TBK m. 177 uyarınca bu meblağ pey akçesi (bağlanma parası) karinesine tabidir. Davacının sebepsiz zenginleşme kuralları gereği ödediği bedeli iade alma hakkı bulunduğundan, davalının cayma parası savunması dinlenemez.".

7. Eleştirel Değerlendirme

Türk Borçlar Kanunu'nun 148. maddesinde vücut bulan Zamanaşımından Feragat Yasağı rejimi ile bunun 178. maddedeki Cayma Parası gibi iradeci kurumlarla etkileşimi, borçlar hukuku dogmatiğinde Fikret Eren, M. Kemal Oğuzman, Turgut Öz ve Haluk Nami Nomer'in eserleri ekseninde; "Paternalist Yaklaşımın Ticari Hayatı Boğması" ve "Cayma Parası ile Cezai Şart Arasındaki Kavramsal Kaos" bağlamında çok derin kuramsal eleştirilere ve teorik fay hatlarına maruz kalmaktadır.

Birinci ve en sert felsefi eleştiri, Sisteminizdeki "Sözleşme Özgürlüğü ve İstisnaları" makalelerinde tartışıldığı üzere; TBK m. 148'deki Önceden Feragat Yasağının B2B (Tacirler Arası) İlişkilerde Dahi Mutlak Olarak Uygulanmasının, İrade Muhtariyeti (Privatautonomie) İlkesini Zedeleyen Aşırı Korumacı (Paternalist) Bir İlke Olmasıdır. Oğuzman/Öz ve Eren'in öğretilerinde de haklı olarak sorgulandığı üzere; zamanaşımı kuralları borçluyu ispat güçlüğünden korumak için vardır. Ancak ticari hayatta devasa holdingler, bir birleşme ve devralma (M&A) sözleşmesinde veya uluslararası bir konsorsiyumda, belirli garantiler için zamanaşımı süresini uzatmak veya feragat etmek isteyebilirler. İki basiretli tacir, kendi ekonomik risklerini tartarak "Bu garanti borcunun zamanaşımından 15 yıllığına feragat ediyoruz" dediklerinde, Türk hukukunun TBK m. 148 giyotini ile "Hayır, sen tacir de olsan bunu yapamazsın, bu kesin hükümsüzdür" demesi, modern ticaretin esnekliğine uymayan bir bürokratik vesayettir. Modern İsviçre Hukukunda (OR Art. 141) ve Alman Hukukunda (BGB § 202) tacirler ve profesyoneller arasında zamanaşımı sürelerinin (belirli sınırlar dâhilinde) iradi olarak değiştirilmesine veya feragate cevaz verilirken, Türk kanun koyucusunun 6098 sayılı Kanun'da zayıf tüketici ile devasa fabrikatörü aynı torbaya koyarak mutlak bir feragat yasağı öngörmesi dogmatik bir körlük ve kanunlaştırma (Legistik) zafiyetidir. Rona Serozan'ın eserlerinde de işaret edildiği gibi, emredici kurallar zayıfı korumalıdır; güçlülerin birbirine karşı kurduğu irade oyunlarını mutlak butlanla yıkmak hukukun değil, sözleşme düşmanlığının eseridir.

İkinci dogmatik eleştiri, Cayma Parası (TBK m. 178) ile Dönme Cezası (Whaftgeld / Cezai Şart) Arasındaki Pratik Çizginin Yargıtay Tarafından Sık Sık İhlal Edilmesidir. Nomer ve Eren'in eserlerinde de vurgulandığı üzere; cayma parası (Arrha poenitentialis) ifa borcunu ortadan kaldıran ve sözleşmeden çıkış bileti olan bir haktır. Ancak uygulamada, taraflar sözleşmeye bir "Cayma Parası" yazdıklarında ve tutar çok yüksek olduğunda, Yargıtay hâkimleri bu tutarı indirmek için onu zorlama bir yorumla "Cezai Şart (TBK m. 179)" olarak nitelendirmekte ve TBK m. 182/3'teki "hâkim fahiş cezayı indirir" kuralını işleterek cayma parasını tırpanlamaktadırlar. Oysa cayma parası, bir ceza değil, bir hakkın (dönme hakkının) kullanım bedelidir ve kural olarak tenkise (indirime) tabi değildir. Yargının, "fahiş olan her parayı cezai şart sayıp indirelim" şeklindeki hakkaniyetçi ancak dogmatik olarak kusurlu refleksi, cayma parası kurumunun hukuki güvenilirliğini (Rechtssicherheit) tahrip etmektedir. Cayma parası ile cezai şart arasındaki o felsefi sınır, Yargıtay'ın adalet dağıtma arzusu altında ezilmektedir.

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Kemal Oğuzman / M. Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Halûk Nomer, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Selâhattin Sulhi Tekinay / Sermet Akman / Halûk Burcuoğlu / Atilla Altop, Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler.
• Yargı kararları: Türk Borçlar Kanunu m. 148'yi doğrudan atıflayan güncel bir Yargıtay kararı mevcut taramayla tespit edilemedi.
• Tarihsel arka plan: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun madde gerekçesi.
• Karşılaştırmalı hukuk: İsviçre Borçlar Kanunu (OR) OR Art. 158.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren 148. madde metnine dayanır.

Görüş: Kapsamlı öğretici yorum benimsenmiştir.

Güncellik: Bu yorum, 16.05.2026 tarihi itibariyle günceldir.