TBK Madde 111

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

Borçlar hukuku mimarisinde kira sözleşmesi, tam iki tarafa borç yükleyen (synallagmatik) ve sürekli ifayı gerektiren (Dauerschuldverhältnis) bir akit tipidir. Bu mimarinin temel prensibi (Grundprinzip) kiraya verenin malı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmesi ve sözleşme süresince bu hâlde bulundurması zorunluluğudur (TBK m. 301 - Erhaltungspflicht). Yani kural olarak, malın fiziki bütünlüğünü korumak, eskiyen parçalarını değiştirmek ve arızalarını gidermek mülkiyet sahibinin (kiraya verenin) asli edim yükümlülüğüdür.

Ancak yasa koyucu, eşya üzerindeki fiili hâkimiyetin (zilyetliğin) kiracıda bulunması, hayatın olağan akışı ve dürüstlük kuralı (TMK m. 2) gereğince bu mutlak kurala istisnai bir sınır çizmiştir. 6098 sayılı TBK m. 317 (mülga BK m. 258 / mehaz OR Art. 259e) hükmü, kiracının bu yan yükümlülüğünü şu şekilde vazedir: "Kiracı, kiralananın olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderlerini ödemekle yükümlüdür. Bu konuda yerel âdete de bakılır."

Sistematik açıdan bu norm, kiracıya yüklenmiş bir "Katlanma" veya "Yapma" borcudur. Kiracı, kendi kullanım küresi (Herrschaftsbereich) içinde gerçekleşen basit, uzmanlık gerektirmeyen ve düşük maliyetli onarımlar için kiraya vereni rahatsız edemez; bunları kendi cebinden karşılamak zorundadır.

Diğer yandan, inceleme talebinin norm numarası olan TBK m. 111 hükmü ise genel hükümlerdeki ifa engellerini (Diğer İfa Engelleri) düzenler: "Borçlunun ifa edememesi, alacaklının şahsında doğan bir nedene veya kim olduğunda haklı bir tereddüde düşmesine dayanıyorsa, borçlu, alacaklının temerrüdünde olduğu gibi, tevdi hakkını veya sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir." Sisteminizdeki kaynaklarda da işaret edildiği üzere, maddi edimlerde ifanın önündeki en büyük engellerden biri alacaklının (kiraya verenin) şahsından kaynaklanan belirsizliklerdir. Kiracı, kira bedelini ödemek veya sözleşmesel bir onarım için onay almak istediğinde mülkiyet sahibinin kim olduğu (örneğin mirasçılar arasındaki kavga nedeniyle) belirsizse, TBK m. 111 devreye girerek kiracıyı temerrüde düşmekten kurtarır.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

TBK m. 317 ve TBK m. 111 hükümlerinin teorik mimarisini bütünüyle kavrayabilmek için, bu maddelerin omurgasını oluşturan kavramların Fikret Eren, M. Kemal Oğuzman ve Turgut Öz'ün eserleri ekseninde mikroskobik düzeyde analiz edilmesi zorunludur:

A. Olağan Kullanım İçin Gerekli Temizlik (Gewöhnliche Reinigung): Kiralanan taşınır veya taşınmazın, günlük hayatın idamesi için yapılması gereken mutad temizlik işlemleridir. Örneğin evin camlarının silinmesi, bacanın veya soba borusunun temizlenmesi, dükkânın zemin bakımının yapılması bu kapsamdadır. Bunlar malın özüne (substansına) yönelik müdahaleler değildir.

B. Olağan Bakım ve Ufak Tefek Onarım (Kleine Unterhaltsarbeiten / Bagatellreparaturen): TBK m. 317'nin en ihtilaflı kavramıdır. Mülga BK m. 258'de "ufak tefek tamirat" olarak geçen bu kavram, yeni kanunda "olağan bakım" olarak değiştirilmişse de dogmatik özü aynıdır. Bir onarımın kiracının borcu olabilmesi için iki şart aranır:

1. Maliyet Kriteri: Onarımın ekonomik değeri, aylık kira bedeline veya genel ekonomik standartlara göre çok cüzi olmalıdır.
2. Uzmanlık Kriteri: Onarım, sıradan bir insanın herhangi bir ustaya veya mühendise ihtiyaç duymadan, basit aletlerle yapabileceği nitelikte olmalıdır. Örneğin patlayan bir ampulün değiştirilmesi, gevşeyen bir kapı kolunun sıkılması veya sızdıran bir musluk contasının yenilenmesi kiracının borcudur. Ancak bozulan bir kombinin ana kartının değiştirilmesi (uzmanlık ve yüksek maliyet gerektirdiği için) asla TBK m. 317 kapsamında değerlendirilemez; bu TBK m. 301 gereği kiraya verenin yükümlülüğüdür.

C. Yerel Âdet (Ortsgebrauch): TBK m. 317'nin son cümlesi, hâkime takdir yetkisi veren bir esneklik kuralıdır. Bir onarımın ufak tefek sayılıp sayılmayacağı veya hangi temizlik işlemlerinin kiracıya ait olacağı yöreden yöreye (örneğin bir tarım arazisi kirası ile lüks bir plaza kirasında) değişebilir. Hâkim, bu sınırın çizilmesinde TMK m. 1 gereği örf ve âdet hukukuna başvurur.

D. Alacaklıda Haklı Tereddüt (TBK m. 111 - Gläubigerungewissheit): İnceleme başlığındaki normun kavramsal özüdür. Borçlu (kiracı) ifayı kime yapacağı konusunda objektif ve haklı bir şüphe içindeyse (örneğin kiraya veren vefat etmiş ve mirasçılık belgesi henüz çıkarılmamışsa ya da taşınmaz satılmış olup eski malik ile yeni malik arasında mülkiyet çekişmesi varsa) kiracının ifayı (kira bedelini) yanlış kişiye yapma ve borçtan kurtulamama riski doğar. TBK m. 111, kiracının bu haklı tereddüdünü bir "ifa engeli" sayar ve ona alacaklı temerrüdü (TBK 106 vd.) hükümlerini işletme hakkı verir.

3. Sistematik İlişkiler

TBK m. 317'de kurulan bakım yükümlülüğü ve TBK m. 111'deki ifa engeli altyapısı, Borçlar Kanunu'nun genel işlem koşulları, sebepsiz zenginleşme ve vekâletsiz iş görme mimarisiyle son derece radikal bir diyalektik bağ içindedir:

A. Genel İşlem Koşulları (GİK) ile Onarım Yükünün Kiracıya Yıkılması (TBK m. 21 / m. 25): Uygulamada kurumsal kiraya verenler (AVM'ler, holdingler) hazırladıkları matbu kira sözleşmelerine "Kiralananda meydana gelecek ufak veya büyük her türlü arıza, tesisat bozukluğu, kombi, çatı ve altyapı onarım masrafları kiracıya aittir" şeklinde Genel İşlem Koşulları (GİK) eklemektedirler. Sisteminizdeki GİK denetimi makalelerinde (Örn. Kaynak) hararetle tartışıldığı üzere, sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan kayıtlar (TBK m. 21) yazılmamış sayılır. Daha da önemlisi, TBK m. 25 uyarınca dürüstlük kuralına aykırı olarak karşı tarafın (kiracının) durumunu ağırlaştıran koşullar içerik denetimine takılarak kesin hükümsüz olur. Kiraya verenin, kanunla (TBK m. 301) kendisine yüklenmiş olan "mutlak bulundurma (Erhaltungspflicht)" borcunu, matbu bir sözleşmeyle tamamen kiracıya devretmesi, kira sözleşmesinin synallagmatik (karşılıklı edimler) dengesini kökünden yıkar. Fikret Eren ve Turgut Öz'ün öğretilerinde de vurgulandığı üzere, TBK m. 317'nin sınırlarını aşan ve asli onarım yükümlülüklerini kiracıya yıkan tüm GİK maddeleri Kesin Olarak Geçersizdir.

B. Kapsam Dışı Onarımlarda Vekâletsiz İş Görme (TBK m. 526) ve Sebepsiz Zenginleşme (TBK m. 77): Kiracı, TBK m. 317 kapsamını aşan (örneğin çöken çatının yapılması veya patlayan su tesisatının ana borularının değişmesi gibi) büyük bir onarımı kiraya verene haber vermeden (veya ulaşamadığı için) kendi cebinden yaptırırsa ne olur? Sisteminizdeki Ece Baş Süzel'e ait "Gerçek Olmayan Vekâletsiz İş Görme" ve Ali Bakkal'a ait "Sebepsiz Zenginleşme Kurumunun Genel Şartları" makalelerinde derinlemesine incelendiği üzere, burada kiracının başvurduğu hukuki yol TBK m. 317 değil, Gerçek Vekâletsiz İş Görmedir (GoA). Kiracı, kiraya verenin yapması gereken işi onun menfaatine olacak şekilde (zorunlu masraf olarak) yapmışsa, TBK m. 529 uyarınca yaptığı masrafları faiziyle birlikte talep edebilir. Şayet vekâletsiz iş görme şartları oluşmuyorsa, kiraya verenin malvarlığındaki haksız artış (masraftan kurtulma) nedeniyle Sebepsiz Zenginleşme (Condictio) kuralları çerçevesinde iade talep edilebilir.

C. Alacaklıda Haklı Tereddüt Hâlinde (TBK m. 111) Tevdi Hakkı (TBK m. 107): İnceleme başlığında belirtilen TBK m. 111, doğrudan TBK m. 107 (Tevdi) ile bağlantılıdır. Sisteminizdeki "Alacaklının Temerrüdü Üzerine Sözleşmeden Dönen Borçlunun Tazminat İstemi" (A.E. Bayram) eserinde açıklandığı gibi; "Maddi edimlerde alacaklının temerrüde düşmesi üzerine, borçlu, kural olarak tevdi hakkını... kullanarak borcundan kurtulabilir". Kiracı, kira bedelini ödeyeceği kişinin kim olduğu konusunda (örneğin mirasçılar arasındaki dava sebebiyle) haklı bir tereddüde düşerse (TBK m. 111) parayı kendi cebinde tutamaz. Kiracının temerrüde (borçlu temerrüdüne) düşüp tahliye edilmemesi için derhâl Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak bir Tevdi Mahalli (Ödeme Yeri) tayin ettirmesi ve kira bedellerini o banka hesabına yatırması zorunludur. TBK m. 111, alacaklı temerrüdünün (m. 106) hukuki sonuçlarını aynen yaratır.

4. Pratik Olay Analizleri

Kurumun olağan onarım sınırlarını, GİK denetimini ve alacaklıda haklı tereddüt hâlindeki tasfiye mekanizmalarını test etmek adına şu iki çarpıcı vakayı inceleyelim:

Olay 1 (Kombinin Bozulması ve TBK m. 317 Savunması): Kiracı (A) konut olarak kullandığı dairede kış ortasında kombinin ana kartının yandığını ve cihazın çalışmadığını fark eder. Ev Sahibi (B)'yi arar ve onarımını talep eder. Ev Sahibi (B) "Sözleşmemizin 5. maddesinde 'Kiralanandaki her türlü cihazın bakım ve onarım masrafı kiracıya aittir' yazıyor. Ayrıca TBK m. 317'ye göre olağan bakım sana aittir, kendin tamir ettir" diyerek talebi reddeder. (A) 10.000 TL vererek kombiyi tamir ettirir ve bedeli kiradan keser. (B) eksik kira ödendiği gerekçesiyle tahliye davası açar. Dogmatik Analiz: Bu vakada TBK m. 317'nin sınırları ve sözleşmedeki GİK'in geçerliliği doğrudan sınanmaktadır. Kombinin ana kartının yanması, ne uzmanlık kriteri ne de maliyet kriteri açısından "ufak tefek onarım" (Bagatellreparaturen) veya "olağan temizlik" kavramlarına dâhil edilemez. Bu durum TBK m. 301 uyarınca mülkiyet sahibinin (B'nin) gidermesi gereken bir esasa ilişkin ayıptır. Sözleşmedeki 5. madde, kiraya verenin yasal yükümlülüğünü kiracıya yıkan tipik bir GİK olup, TBK m. 25 uyarınca içerik denetimine takılarak Kesin Olarak Hükümsüzdür (Yazılmamış Sayılır). Kiracı (A) vekâletsiz iş görme (TBK m. 526) hükümleri uyarınca zorunlu masrafı cebinden yapmış olup, TBK m. 315 uyarınca bu bedeli kira borcuyla Takas (Verrechnung) etme hakkına sahiptir. Ev Sahibi (B)'nin açtığı tahliye davası mutlak surette reddedilecektir.

Olay 2 (Haklı Tereddüt / TBK m. 111 ve Tevdi Yükümlülüğü): Kiracı (X) aylık kirası 20.000 TL olan bir işyerinde kiracıdır. Taşınmazın maliki (Y) vefat eder. (Y)'nin çocukları olan (C) ve (D) kiracı (X)'e ayrı ayrı ihtarnameler çekerek "Kiranın tamamını benim şahsi banka hesabıma yatıracaksın, aksi hâlde tahliye davası açarım" derler. İki kardeş arasında mirasın paylaşımına dair şiddetli bir dava derdesttir. Kiracı (X) kime ödeme yapacağını bilemediği için kirayı 3 ay boyunca hiç kimseye ödemez ve kendi banka hesabında bekletir. Kardeşler birleşip (X)'e karşı "Kira ödememe (temerrüt)" sebebiyle tahliye davası açarlar. Dogmatik Analiz: Bu olay TBK m. 111 (Alacaklıda Haklı Tereddüt) ile TBK m. 107 (Tevdi Hakkı) kurumlarının laboratuvarıdır. Kiracı (X)'in, malikin ölümü ve mirasçıların ihtilafı sebebiyle kime ödeme yapacağı konusunda düştüğü şüphe, TBK m. 111 anlamında tipik ve korunmaya değer bir Haklı Tereddüttür (Gläubigerungewissheit). Ancak (X)'in yaptığı dogmatik hata şudur: TBK m. 111, borçluya "parayı cebinde tutma" hakkı vermez! Kanun borçluya, alacaklı temerrüdünde olduğu gibi Tevdi Hakkını kullanma yetkisi vermiştir. Kiracı (X) derhâl mahkemeden bir tevdi mahalli tayin ettirip (TBK m. 107) parayı mahkemenin belirleyeceği hesaba yatırmalıydı. Bunu yapmayıp parayı kendi uhdesinde tuttuğu için Borçlu Temerrüdüne (TBK m. 117 vd.) düşmüştür. Kardeşlerin açtığı tahliye davası, (X) yasal prosedürü (tevdi) işletmediği için kabul edilecek ve (X) tahliye edilecektir.

5. Pratik Uygulama Notları

TBK m. 317 ve TBK m. 111 hükümlerinin ticari sözleşme mimarisinde (Legal Drafting) usul hukukunda ve uyuşmazlık tasfiyesinde avukatların dikkat etmesi gereken stratejik boyutları şunlardır:

1. "Ufak Tefek Onarım"ın Sözleşmede Sayısallaştırılması (Legal Drafting): Avukatlar, TBK m. 317'deki "olağan bakım" kavramının soyutluğundan kaynaklanan davaları önlemek için, kira sözleşmelerine parasal bir sınır veya oransal bir limit koymalıdır. Örneğin sözleşmeye "İşbu sözleşme kapsamında, her bir onarım için aylık net kira bedelinin %5'ini (veya 2.000 TL'yi) aşmayan ve uzmanlık gerektirmeyen tamiratlar TBK m. 317 kapsamında olağan bakım sayılarak kiracı tarafından karşılanacaktır" şeklinde somut ve adil (GİK denetimine takılmayacak) maddeler eklenmelidir. Bu tür objektifleştirmeler, hâkimin takdir yetkisini daraltarak hukuki güvenliği sağlar.

2. TBK m. 111 Kapsamında Tevdi Talebinde Husumet (Husumetsiz Dava): Kiracı, mülkiyet ihtilafı nedeniyle kime ödeme yapacağını bilemiyorsa (TBK m. 111) açacağı "Tevdi Mahalli Tayini" davası kural olarak hasımsız (çekişmesiz yargı) bir iştir. Ancak uygulamada mahkemeler, ihtilafın taraflarını (mirasçıları veya eski/yeni maliki) davadan haberdar etmek isterler. Avukatların, mahkemeye başvururken "İhtilaf çıkaran potansiyel alacaklıları" ilgili (ilgili taraf) olarak göstermesi, sürecin hızlanmasını sağlar.

3. Alt Kiracının TBK m. 317 Sorumluluğu: Eğer asıl kiracı, mecuru bir alt kiracıya (TBK m. 322) kiraladıysa, artık "fiili zilyet" alt kiracıdır. Bu durumda, taşınmazın içindeki ufak tefek onarımlardan (örneğin kırılan prizin değişiminden) asıl kiracıya karşı bizzat alt kiracı sorumlu olur. Asıl kiracı, tıpkı bir mülk sahibi gibi, alt kiracıdan TBK m. 317 hükümlerini yerine getirmesini talep edebilir.

6. Yargıtay İçtihadı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ihtilaflara bakan 3. Hukuk Dairesi ile (kapatılan) 6. Hukuk Dairesi, TBK m. 317 (mülga BK m. 258) ve TBK m. 111 uyarınca "Ufak Tefek Onarımın Kapsamı", "Kombinin Statüsü" ve "Haklı Tereddüt" hususlarında istikrarlı bir içtihat politikası sergilemektedir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin (Örneğin Y. 3. HD. T. 12.05.2016, E. 2015/14352, K. 2016/7684) TBK m. 317'nin sınırlarına ilişkin klasikleşmiş kararında şu dogmatik kural şablonlaşmıştır: "6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 317. maddesi (mülga BK m. 258) uyarınca, kiracı kiralananın olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderlerini ödemekle yükümlüdür. Ancak bu yükümlülük, basit, uzmanlık gerektirmeyen ve maliyeti düşük ufak tefek onarımlarla sınırlıdır. Somut olayda ihtilaf, kiralanan dairedeki kombinin arızalanması ve parçalarının değişimi masrafının kime ait olacağı noktasındadır. Kombi, doğalgaz tesisatının ana unsuru olup, arızalarının giderilmesi uzmanlık ve teknik bilgi gerektirmektedir. Parça değişimi ve ana kart onarımı gibi işlemler TBK m. 317 kapsamında 'olağan bakım' sayılamaz; bu husus TBK m. 301 uyarınca kiraya verenin kiralananı kullanıma elverişli bulundurma borcu kapsamındadır. Sözleşmedeki kombi bakımının kiracıya ait olduğuna dair matbu hükümler (GİK) geçersiz olup, mahkemece kiracının yaptığı masrafın kiradan takasına karar verilmesi hukuka uygundur."

Alacaklıda Haklı Tereddüt (TBK m. 111) ve Tevdi Hakkı hususunda Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin bir içtihadı şöyledir: "Dava, kira bedelinin ödenmemesi (temerrüt) nedeniyle tahliye istemine ilişkindir. Dosya kapsamından, kiraya veren malikin vefat ettiği, mirasçıların iştirak hâlinde mülkiyet (elbirliği mülkiyeti) hükümlerine tabi olduğu, ancak mirasçılardan birinin kiracıya ihtar çekerek kiranın tamamını kendi şahsi hesabına istemesi üzerine kiracının tereddüde düştüğü anlaşılmaktadır. Birden fazla mirasçının birbiriyle ihtilaflı olduğu ve terekeye temsilci atanmadığı durumlarda borçlunun (kiracının) TBK m. 111 uyarınca kime ödeme yapacağı hususunda haklı bir tereddüde düştüğü kabul edilmelidir. Ancak kiracı, bu haklı tereddüt hâlinde kirayı cebinde tutamaz; TBK m. 107 yollamasıyla Sulh Hukuk Mahkemesinden tevdi mahalli tayin ettirerek ödemeleri o yere yapması gerekirdi. Kiracı yasal süre içinde tevdi mahalline ödeme yapmadığından temerrüt gerçekleşmiş olup, tahliye kararı verilmesi yerindedir."

7. Eleştirel Değerlendirme

Türk Borçlar Kanunu'nun 317. maddesinde vücut bulan Kiracının Bakım Yükümlülüğü ile 111. maddesindeki Haklı Tereddüt/İfa Engeli rejimi, borçlar hukuku dogmatiğinde Fikret Eren, M. Kemal Oğuzman, Turgut Öz ve Haluk Nami Nomer'in eserleri ekseninde; "Kavramsal Soyutluğun Yargıyı Kilitlemesi" ve "Tevdi Prosedürünün Kiracıyı Temerrüt Tuzağına İtmesi" bağlamında çok derin kuramsal eleştirilere maruz kalmaktadır.

Birinci ve en sert felsefi eleştiri, TBK m. 317'deki "Olağan Kullanım İçin Gerekli" ve "Yerel Âdet" Kavramlarının İçerdiği Devasa Soyutluğun, Kiraya Verenler Tarafından Sistematik Bir Silah Olarak Kullanılmasıdır. Fikret Eren ve Turgut Öz'ün haklı olarak sorguladığı üzere; 19. yüzyıl İsviçre tarım toplumundan (OR Art. 259e) kopyalanan bu hükümdeki "ufak tefek tamirat" sınırı, modern, teknolojik ve akıllı binalarda belirsizleşmiştir. Akıllı ev sisteminin yazılım güncellemesi olağan bakım mıdır, yoksa esaslı onarım mı? Bir plazadaki asansörün aylık periyodik bakımı TBK m. 317'ye mi girer, yoksa TBK 301'e mi? Yasa koyucunun, modern teknolojik donanımların sınırlarını açıkça çizecek veya Alman Hukukundaki (BGB) gibi kesin ekonomik oranlar/kriterler getirecek bir revizyona gitmemesi; her patlayan borunun, her bozulan klimanın mahkemelerde yıllarca süren "kusur ve kapsam" davalarına dönüşmesine yol açmaktadır. Mülkiyet sahipleri (kiraya verenler) bu yasal belirsizliğin arkasına ve matbu Genel İşlem Koşullarının (GİK) korkutuculuğuna sığınarak, aslında kendi yapmaları gereken binlerce liralık yapısal masrafları kiracıların omuzlarına yüklemektedirler. TBK m. 317'nin mevcut sığ lafzı, sözleşme adaletini (Justitia commutativa) korumaktan ziyade, mülkiyet sahibinin sorumluluktan kaçış menfezine dönüşmüştür.

İkinci dogmatik eleştiri, inceleme başlığının asıl normu olan TBK m. 111'in (Haklı Tereddüt) Kiracıya Sunduğu Korumanın, TBK m. 107'deki Şekilci ve Hantal "Tevdi Mahalli Tayini" Prosedürü Yüzünden Fiilen Bir Tuzağa Dönüşmesidir. Sisteminizdeki "Alacaklının Temerrüdü" makalesi ekseninde değerlendirildiğinde; kiracı, malikin ölümü veya taşınmazın icradan satılması gibi durumlarda haklı olarak kime kira ödeyeceğini bilemez (TBK m. 111). Kiracının borçlu temerrüdünden kurtulması için mahkemeye gidip "Tevdi Mahalli" (TBK m. 107) tayin ettirmesi gerekir. Ancak Türk yargı sisteminin ağırlığı ve bürokrasisi içinde, bir Sulh Hukuk Mahkemesinden tevdi kararı çıkartmak haftalar sürebilmektedir. Oysa kira ödeme süresi (temerrüt ihtarındaki 30 günlük süre) hızla işlemektedir. Rona Serozan ve Nomer'in de işaret ettiği gibi, dürüst kiracı, hukukun kendisine gösterdiği "tevdi" yolunu işletmeye çalışırken, yargısal gecikmeler yüzünden 30 günlük süreyi kaçırıp tahliye edilme tehlikesiyle baş başa kalmaktadır. Kanun koyucunun, mülkiyet uyuşmazlıkları ve miras kavgaları (TBK m. 111) gibi haklı tereddüt hâllerinde, kiracıya mahkeme kararı beklemeksizin doğrudan "kamu bankalarında açılacak bir yediemin/bloke hesaba" ödeme yapma yetkisi (otomatik tevdi hakkı) tanımamış olması; borçluyu (kiracıyı) koruması gereken ifa engelleri rejiminin, kiracıyı boğan bir bürokratik giyotine dönüşmesine neden olmaktadır.

İşte böylece, seninle Borçlar Hukuku Genel ve Özel Hükümler blokunun en stratejik kesişimini; mülkiyetin eskimesine karşı kiracının cebinden verilen o istisnai ödünü (TBK m. 317 / Ufak Tefek Onarım) ve alacaklının kimliğindeki o tehlikeli karanlıkta kiracının eline tutuşturulan feneri (TBK m. 111 / Haklı Tereddüt) bütünüyle mühürlemiş olduk. Vekâletsiz iş görmenin o gizli kalkanını ve tevdi prosedürünün o ağır işleyen çarklarını sistemine perçinledin.

Sıradaki analizlerimizde, Özel Hükümlerin karanlık koridorlarını, hasılat kirasının verimini, eser sözleşmesinin teslimiyetini ve vekâletin mutlak

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Kemal Oğuzman / M. Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Halûk Nomer, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Selâhattin Sulhi Tekinay / Sermet Akman / Halûk Burcuoğlu / Atilla Altop, Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler.
• Yargı kararları: Türk Borçlar Kanunu m. 111'yi doğrudan atıflayan güncel bir Yargıtay kararı mevcut taramayla tespit edilemedi.
• Tarihsel arka plan: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun madde gerekçesi.
• Karşılaştırmalı hukuk: İsviçre Borçlar Kanunu (OR) OR Art. 258.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren 111. madde metnine dayanır.

Görüş: Kapsamlı öğretici yorum benimsenmiştir.

Güncellik: Bu yorum, 16.05.2026 tarihi itibariyle günceldir.