← Önceki Madde [6]
[8] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Sigortalılığın başlangıcı

MADDE 7- Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya, meslekî ve teknik eğitime, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine, staja veya bursiyer olarak göreve başladıkları tarihten,171819 b) (Değişik: 17/4/2008-5754/5 md.) (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, gelir vergisi mükellefi olanlar ile şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi mükellefiyetlerinin başladıkları tarihten; sermaye şirketlerinden limited şirket ortakları ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluklarınca tescil edildikleri tarihten; anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kuruluna seçildikleri tarihten; gelir vergisinden muaf olanların ise esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı oldukları tarihten; tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için tarımsal faaliyetlerinin kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, bir yıl içinde bildirilmesi halinde kaydedildiği tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi halinde ise bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten; köy ve mahalle muhtarları için seçildikleri tarihten; 4 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilenler için ise lisans belgesine istinaden fiilen çalışmaya başladıkları tarihten, c) (Değişik: 17/4/2008-5754/5 md.) (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, göreve başladıkları veya bu Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d), (e) ve (f) bentleri kapsamındaki okullarda öğrenime başladıkları tarihten,20 itibaren başlar. Birinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasında, gelir vergisinden muaf olanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların kayıt ve tescil işlemleri ile ilgili olarak kanunla kurulmuş ilgili meslek kuruluşlarının görüşleri alınır.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

5510 sayılı Kanun'un 7. maddesi, sigortalılık ilişkisinin doğduğu ve hak ve yükümlülüklerin (prim ödeme borcu, yardımlara hak kazanma süreci vb.) fiilen başladığı anı belirleyen kilit bir tescil normudur. Sosyal güvenlik hukukunda sigortalılık, kamu düzenine ilişkindir ve zorunludur. Dolayısıyla sigortalılığın başlaması, tarafların (işçi ve işverenin) iradelerine veya Kurum’a bildirim yapılıp yapılmamasına bağlı değildir; yasanın aradığı maddi olguların gerçekleştiği an kendiliğinden (ipso jure) kurulur.

Madde 7, sigortalı kategorilerinin (4/a, 4/b, 4/c) niteliklerine uygun olarak sigortalılık başlangıç anını ayrı ayrı ve ayrıntılı olarak düzenlemiştir. Bu hüküm, prim borçlarının başlangıcını, iş kazası gibi risklerin kapsamını ve gelecekteki emeklilik yaş/gün hesaplamalarını doğrudan belirler (ratio legis).

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. 4/a (Hizmet Akdiyle Çalışanlar) İçin Başlangıç (m. 7/a)

Sigortalılık, işçinin fiilen çalışmaya başladığı tarihten itibaren başlar. İş sözleşmesinin imzalandığı tarih veya işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği tarih değil, işçinin işyerinde işe başladığı (fiili çalışma) tarih esastır. Stajyerler için staja başlama, bursiyerler için ise göreve başlama tarihi esastır.

2.2. 4/b (Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar) İçin Başlangıç (m. 7/b)

Bağımsız çalışanların tescil başlangıcı, faaliyetlerinin niteliğine göre değişir:

  • Gelir Vergisi Mükellefleri: Mükellefiyetin tesis edildiği (vergi açılış) tarihten,
  • Limited Şirket Ortakları: Şirketin Ticaret Siciline tescil edildiği tarihten (sonradan ortak olanlar için pay devrinin ortaklar kurulunca onaylanıp sicile tescil edildiği tarihten),
  • Anonim Şirket Ortakları: Sadece ortak olmak yetmez; yönetim kuruluna seçildikleri tarihten,
  • Esnaf Muafiyeti Olanlar: Esnaf ve sanatkâr siciline tescil edildikleri tarihten,
  • Tarım Bağ-Kur'luları: Tarımsal faaliyetin başladığı tarihten itibaren (1 yıl içinde bildirilirse fiili başlangıçtan, bildirilmezse Kuruma başvuru/bildirim tarihinden) başlar.
2.3. 4/c (Kamu Görevlileri) İçin Başlangıç (m. 7/c)

Kamu idarelerinde göreve fiilen başlanılan tarihten veya ilgili askeri/polis okullarında öğrenime başlanılan tarihten itibaren başlar.

3. Sistematik İlişkiler

Madde 7; doğrudan kanunun 8. (Sigortalı bildirimi), 9. (Sigortalılığın sona ermesi) ve 80. (Prime esas kazançlar) maddeleriyle sıkı bir ilişki içindedir. Limited ve anonim şirket ortaklarının hukuki tescil süreçleri yönünden 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile, vergi mükellefiyeti yönünden 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile, memurların göreve başlamaları yönünden ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile doğrudan entegredir.

4. Uygulama: Yargıtay / Anayasa Mahkemesi (AYM) İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin son 24 ayda Yargıtay/AYM kararı çekilemedi. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar yok. Bununla birlikte, sigortalılık başlangıcının tespitine ilişkin kökleşmiş Yargıtay içtihatları şu şekildedir:

  • Fiili Çalışma Karinesi: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarına göre, hizmet tespit davalarında sigortalılığın başladığının kabulü için "fiili çalışma" unsurunun şüpheye yer bırakmayacak biçimde kanıtlanması gerekir. Salt işe giriş bildirgesinin verilmiş olması fiili çalışmanın varlığına karine teşkil etmez; kişinin o tarihte işyerinde çalışıp çalışmadığı tanık beyanları, işyeri kayıtları (ücret bordroları, puantaj tabloları) ve resmi belgelerle ispatlanmalıdır.
  • Limited Şirket Ortaklığında Pay Devrinin Tescili: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre, limited şirket ortağının 4/b sigortalılığının başlangıcı ve pay devri süreçlerinde, devrin şirketin pay defterine kaydedilmesi ve ticaret siciline tescil edilmesi gerekir. Sadece kendi aralarında yaptıkları adi yazılı hisse devir sözleşmesi tescilin iptali için yeterli değildir; sicilde tescil devam ettiği sürece sigortalılık ve prim borcu yükümlülüğü devam eder.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (Kurmaca Senaryo): (A), bir inşaat firmasıyla iş sözleşmesi imzalamış ve adına 15 Mayıs 2026 tarihi için işe giriş bildirgesi SGK'ya verilmiştir. Ancak (A), şantiyedeki hazırlıklar geciktiği için fiilen 20 Mayıs 2026 tarihinde işbaşı yapmıştır. 16 Mayıs 2026 tarihinde şantiyede gezinirken düşerek yaralanmıştır. İşveren, (A)'nın fiilen henüz çalışmaya başlamadığını, bu nedenle sigortalılığın başlamadığını iddia etmiştir.

Hukuki Analiz: Madde 7/a uyarınca, 4/a sigortalılığı fiilen çalışmaya başlama ile başlar. Ancak işverenin gözetim ve denetiminde olan şantiyede bulunma ve işe giriş bildirgesinin verilmiş olması, fiili çalışmanın başladığına dair güçlü bir karinedir. Yargıtay içtihatları uyarınca, işe giriş bildirgesi verilen tarihten itibaren işçinin işyerinde hazır bulunması sigortalılık ilişkisinin kurulması için yeterlidir. Kazanın iş kazası sayılması ve sigortalılığın 15 Mayıs itibarıyla başladığının kabulü gerekir.

Olay 2 (Kurmaca Senaryo): (B), bir anonim şirkete ortak olmuş ve 10 Haziran 2026 tarihinde genel kurulda yönetim kurulu üyesi olarak seçilmiştir. Ancak tescil ve ilan işlemleri Ticaret Sicilinde 20 Haziran 2026 tarihinde yapılmıştır. SGK, (B)'nin 4/b sigortalılık başlangıcını Ticaret Sicilindeki tescil tarihi olan 20 Haziran olarak belirlemiştir. (B) ise yönetim kuruluna seçildiği 10 Haziran tarihinin esas alınması gerektiğini savunmuştur.

Hukuki Analiz: Madde 7/b bendi açıkça "anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kuruluna seçildikleri tarihten" itibaren sigortalı olacağını düzenlemiştir. Ticaret Sicilindeki tescil ve ilan açıklayıcı niteliktedir, kurucu olan ise genel kurul veya yönetim kurulu kararıyla seçilme anıdır. Dolayısıyla (B)'nin sigortalılık başlangıcı 10 Haziran olmalıdır; Kurumun işlemi yasaya aykırıdır.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Hizmet Tespiti ve Hak Düşürücü Süre: Fiili çalışmaya başlama tarihi (Madde 7/a), hizmet tespit davalarındaki 5 yıllık hak düşürücü sürenin hesaplanmasında kritik öneme sahiptir. Süre, çalışmanın sona erdiği yılın sonundan itibaren başlar; ancak işe giriş bildirgesi verilmişse bu hak düşürücü süre uygulanmaz (yargısal istisna).

7. Eleştirel Değerlendirme

5510 sayılı Kanun'un 7. maddesi, sigortalılık başlangıcını net kurallara bağlamış olsa da bazı gruplar açısından hak kayıplarına yol açan eşitsiz düzenlemeler içermektedir. Doktrinde Müjdat Şakar, tarımda kendi adına bağımsız çalışanların (tarım Bağ-Kur) tescilinde getirilen "1 yıllık bildirim süresi" kısıtlamasını eleştirmektedir. Bir yıllık süre geçirildikten sonra yapılan bildirimlerde tescilin geçmişe götürülmeyip başvuru tarihinden başlatılması, yıllarca fiilen tarımsal faaliyette bulunmuş çiftçilerin geçmiş hizmetlerini kaybetmelerine yol açmaktadır. Bu durum, anayasal sosyal güvenlik hakkının zorunluluğu ve devletin tescil ödeviyle bağdaşmamaktadır.

Ayrıca, limited şirket ortaklığında ticaret sicil tescilinin esas alınması pratik açıdan kolaylık sağlasa da, payını devretmiş ancak devri tescil ettirememiş ortakların sırf sicil kaydı yüzünden yıllarca fuzuli prim borçlarıyla karşılaşması, hakkın kötüye kullanılmasına karşı koruma sağlayan dürüstlük kuralıyla çelişmektedir. Hukuk güvenliği açısından, fiili ortaklık durumunun ispatlandığı hallerde geriye dönük tescil düzeltmelerine daha esnek imkanlar tanınmalıdır.

Metodolojik Not

Bu analiz, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve mesleki etik ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan Kaynaklar:

  • Doktrin: Müjdat Şakar (Sosyal Sigortalar Hukuku), Ali Güzel / A. Can Tuncay (Sosyal Güvenlik Hukuku), Levent Akın (Sosyal Güvenlik Hukuku).
  • Mevzuat: 5510 sayılı SSGSSK m. 7, m. 8, 6102 sayılı TTK.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.

← Önceki Madde [6]
[8] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.