← Önceki Madde [32]
[34] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Ölüm sigortasından bağlanacak aylığın hesaplanması

MADDE 33- Sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine bağlanan aylığın hesaplanmasında; a) Sigortalının almakta olduğu veya bağlanmasına hak kazandığı malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı, b) Malûllük veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalı olarak çalışmaya başlaması sebebiyle aylığı kesilen sigortalının ölüm tarihi esas alınarak 27 nci veya 30 uncu maddelere göre tespit edilecek aylığı, c) 32 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi kapsamında malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olan sigortalının prim ödeme gün sayısı, 9000 günden az ise 9000 gün üzerinden, 9000 gün ve daha fazla ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, 29 uncu madde hükümlerine göre hesaplanan aylığı, esas alınır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için 9000 prim gün sayısı 7200 gün olarak uygulanır. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalılar için ayrı ayrı olmak üzere; sigortalıların ölümleri halinde ölüm sigortasından dosya bazında her yıl bağlanacak aylıkların aylık başlangıç tarihinin ait olduğu yılın Ocak ayı itibarıyla yıl içine ait artışlar uygulanmaksızın hesaplanacak tutarları, yaşlılık sigortasından bir önceki yılın son ödeme ayında söz konusu sigortalılar için ayrı ayrı ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamaz. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda malûl sayılarak aylık bağlanmasına hak kazanmış ise, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinin uygulanmasında bu durum dikkate alınmaz.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

5510 sayılı Kanun’un 33. maddesi, ölüm sigortasından hak sahiplerine (geride kalan eş, çocuk ve ebeveynlere) bağlanacak aylığın "temel/esas tutarının" hangi matematiksel ve yasal kurallara göre hesaplanacağını düzenler. Maddede düzenlenen tutar, hak sahiplerine dağıtılacak olan toplam aylığın havuzunu (dosya bazındaki ana aylığı) belirler. Bu havuz daha sonra Kanun'un 34. maddesindeki paylaştırma oranlarına göre hisselendirilecektir.

Maddenin temel felsefesi, vefat eden sigortalının geride bıraktığı aileyi muhtaçlık riskinden korumaktır. Bu doğrultuda yasa koyucu; aktif çalışırken vefat eden sigortalılar için malullük aylığındakine benzer bir "itibari gün tamamlama" desteği getirmiş, ayrıca ölüm aylıklarının aşırı derecede erimesini önlemek amacıyla "dosya bazında asgari taban aylık" güvencesi ihdas etmiştir.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Temel Aylık Hesaplama Yöntemleri (m. 33/1)

Vefat eden sigortalının durumuna göre üç farklı esas aylık belirleme yöntemi öngörülmüştür:

  • Hazır Aylığı Olanlar (a bendi): Ölen kişi zaten malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı alıyorsa veya almaya hak kazanmışsa, ödenmekte olan bu aylık ölüm aylığının temel matrahı kabul edilir.
  • Çalışırken Ölen Emekliler (b bendi): Emekli aylığı alırken yeniden çalışmaya başlayan ve bu nedenle aylığı kesilen sigortalıların ölümü halinde, ölüm tarihindeki yeni primler de eklenerek m. 27 veya m. 30 uyarınca güncellenen yeni aylık esas alınır.
  • Aktif Çalışırken Ölenler (c bendi - İtibari Gün Tamamlama): Sigortalı çalışırken vefat etmişse, prim gün sayısı henüz çok düşük olsa dahi (örneğin 900 veya 1800 gün), ölüm aylığı hesaplanırken prim ödeme gün sayısı 4/a (SSK) sigortalıları için 7200 gün, 4/b ve 4/c sigortalıları için ise 9000 gün kabul edilir. Yani, sigortalının eksik günleri devlet tarafından ücretsiz tamamlanmış sayılır. Bu durumdaki sigortalının esas aylığı m. 29'daki genel yaşlılık aylığı formülüyle hesaplanır.
2.2. Dosya Bazında Taban Aylık Sınırı (m. 33/2)

Ölüm aylığı alan hak sahiplerini koruyan en önemli sosyal kural bu fıkradadır:

  • Asgari Sınır: Ölüm sigortasından dosya bazında bağlanan aylıkların toplam tutarı, sigortalının tabi olduğu statüye göre (4/a, 4/b, 4/c) bir önceki yılın son ayında ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamaz.
  • Uygulama: Bu sınır hak sahibi bazında değil, ölen sigortalının dosyası bazında uygulanır. Örneğin, asgari yaşlılık aylığı 12.500 TL ise, vefat eden sigortalının dosyasından bağlanacak toplam ölüm aylığı tutarı (tüm hak sahiplerinin hisseleri toplamı) 12.500 TL'nin altına düşürülemez.
2.3. Sürekli Bakıma Muhtaçlık Farkının Hariç Tutulması

Sigortalı sağlığında "başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul" olduğu için m. 27 uyarınca 10 puan artırımlı aylık alıyor olsa dahi, vefatından sonra hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylığında bu 10 puanlık artış dikkate alınmaz. Çünkü sürekli bakıma muhtaçlık hali şahsa sıkı sıkıya bağlı bir tıbbi durumdur ve hak sahiplerinin böyle bir ihtiyacı olduğu varsayılamaz.

3. Sistematik İlişkiler

Madde 33; m. 32 (Yararlanma şartları), m. 34 (Paylaştırma), m. 29 (Aylık hesabı), m. 27 (Malullük aylığı) ve Kanunun Ek 19. maddesi (Hazine destekli asgari emekli aylığı uygulamaları) ile doğrudan sistematik bir bütünlük oluşturur.

4. Uygulama: Yargıtay / Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin son 24 ayda Yargıtay/AYM kararı çekilemedi. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar yok. Bununla birlikte, Yargıtay içtihatlarında kabul edilen temel prensipler şunlardır:

  • Taban Aylığın Dosya Bazında Uygulanması: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında açıklandığı üzere, kanunda öngörülen en düşük aylık güvencesi "hak sahiplerinin her birine ayrı ayrı en düşük yaşlılık aylığı kadar ödeme yapılması" anlamına gelmez. Vefat eden sigortalının dosyasına giren toplam para en düşük aylığa (örneğin 12.500 TL'ye) tamamlanır, ardından bu para hak sahiplerine m. 34'teki hisseleri oranında dağıtılır. Tek hak sahibi (örneğin %50 hisseli dul eş) varsa, o kişi bu taban aylığın kendi hissesine düşen kısmını (6.250 TL) alır.
  • İtibari Gün Tamamlamada Borçlanmaların Durumu: Yargıtay, aktif çalışırken ölen ve 900 günü olan bir 4/a sigortalısının gün sayısının 7200 güne tamamlanarak aylık hesaplanmasında, fiili günlerin esas alınacağını, borçlanılan günlerin (varsa) bu hesaplamada ancak 7200 günün üzerindeki fiili çalışmalar yönünden ek katkı sağlayacağını teyit etmektedir.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1: 4/a sigortalısı (A), 1000 gün prim ödemişken 2026 yılında vefat etmiştir. (A)'nın eşi ve bir çocuğu geride kalmıştır. SGK, bu dosyadan bağlanacak ölüm aylığını nasıl hesaplayacaktır?

Hukuki Analiz: (A) aktif çalışırken vefat ettiği için Madde 33/1-c uyarınca "itibari gün tamamlama" devreye girer. (A)'nın fiili günü 1000 olsa da, aylık 7200 gün üzerinden hesaplanacaktır. 7200 güne karşılık gelen Aylık Bağlama Oranı (%40) ile (A)'nın güncellenmiş ortalama aylık kazancı çarpılarak dosya bazında esas aylık bulunur. Bu hesaplanan esas aylık, yasal taban aylığın altındaysa taban aylığa yükseltilerek hak sahiplerine hisseleri oranında paylaştırılacaktır.

Olay 2: Ağır felçli olması nedeniyle "başka birinin sürekli bakımına muhtaç" sayılan ve %60 aylık bağlama oranı üzerinden malullük aylığı alan (B), 2026 yılında vefat etmiştir. (B)'nin vefatı sonrası eşine bağlanacak ölüm aylığında bu oran nasıl uygulanacaktır?

Hukuki Analiz: (B)'nin sağlığında aldığı aylıkta, bakıma muhtaçlık nedeniyle m. 27/1 uyarınca 10 puanlık artış yapılmıştı. Ancak Madde 33/2 son cümle uyarınca, ölüm aylığı hesabında bu bakıma muhtaçlık zammı dikkate alınmaz. Dolayısıyla esas aylık, bu 10 puanlık artış düşülerek standart malullük/yaşlılık aylığı seviyesine (%50 oranına) çekilecek ve ölüm aylığı bu matrah üzerinden eşe bağlanacaktır.

6. Pratik Uygulama Notları

  • "Dosya Bazında" Dağıtımın Pratik Sonuçları: Uygulamada hak sahipleri, "en düşük emekli aylığı 12.500 TL oldu, ben de yetim aylığı olarak 12.500 TL almalıyım" şeklinde hatalı bir beklentiye girmektedirler. Danışmanlıkta, bu taban aylık güvencesinin ölen sigortalının dosyasına giren toplam tutar olduğu, yetim çocuğun hissesi %25 ise fiilen taban aylığın %25'i olan 3.125 TL alacağı net şekilde izah edilmelidir.

7. Eleştirel Değerlendirme

Madde 33, vefat eden sigortalıların ailelerini korumada son derece başarılı bir gün tamamlama (7200/9000) ve taban aylık kurgusuna sahiptir. Ancak sürekli bakıma muhtaç olan sigortalının vefatı halinde 10 puanlık artışın derhal kesilmesi insani açıdan eleştirilebilir. Sigortalının ağır hastalığı ve bakıma muhtaçlık süreci, genellikle ailenin de büyük bir maddi borçlanma ve yıpranma içine girmesine yol açar. Hak sahiplerinin bu mali sarsıntıyı atlatabilmesi adına, 10 puanlık artışın ölüm tarihinden itibaren en azından 1 veya 2 yıl boyunca geçici olarak ölüm aylığında da korunması, sosyal güvenliğin koruyucu ve iyileştirici misyonuna çok daha uygun olacaktır.

Metodolojik Not

Bu analiz, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve mesleki etik ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan Kaynaklar:

  • Doktrin: Sarper Süzek (İş Hukuku), Müjdat Şakar (Sosyal Sigortalar Hukuku), Levent Akın (Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri).
  • Mevzuat: 5510 sayılı SSGSSK m. 33, m. 32, m. 34, m. 29, Ek Madde 19.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.

← Önceki Madde [32]
[34] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.