Ceza hükümleri
MADDE 78 – (1) Bu Kanuna göre; a) 6 ncı maddede belirtilen sendikalar için kurucu olabilme şartlarına sahip olduğuna ilişkin gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde yediyüz Türk Lirası, b) 14 üncü maddeye göre yapılacak seçimlerle ilgili oylamalara ve bu oylamaların sayım ve dökümüne hile karıştıranlar, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde beşbin Türk Lirası, c) 17 nci maddeye aykırı olarak üye kaydedenler ile 19 uncu maddeye aykırı olarak üye kalmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlayanlar, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde her bir üyelik için yediyüz Türk Lirası, ç) 26 ncı maddenin altıncı fıkrasına aykırı hareket edenler ile yedinci fıkrasına göre siyasi partilerin ad, amblem, rumuz veya işaretlerinin kullanılmasına karar veren veya kullananlar beşbin Türk Lirası, d) 28 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına aykırı hareket eden kuruluşların yetkili sorumluları binbeşyüz Türk Lirası, fiilin tekrarı hâlinde ise ayrıca bağış miktarı kadar, e) Bu Kanunda kanuni grev veya lokavt için belirtilen şartlar gerçekleşmeksizin alınan bir grev veya lokavt kararının uygulanması hâlinde; grev veya lokavta karar verenler, böyle bir grev veya lokavta karar verilmesine veya uygulanmasına veya bunlara katılmaya veya devama zorlayan veya teşvik edenler ile lokavta katılanlar ve devam edenler fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde beşbin Türk Lirası, f) Kanun dışı greve katılanlar ve devam edenler yediyüz Türk Lirası, g) Kanuni bir grev veya lokavt kararının bu Kanunda yazılı usul ve esaslar dışında uygulanması hâlinde, bu kararı uygulayanlar, uygulanmasına veya devamına zorlayanlar veya teşvik edenler beşbin Türk Lirası, ğ) Grev veya lokavtın mahkeme kararıyla sürekli veya geçici, tamamen veya kısmen yasaklanmasına rağmen, kararı kaldırmayanlar, uygulamaya devam edenler, devamına teşvik edenler, zorlayanlar, katılan ve katılmaya devam edenler fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde beşbin Türk Lirası, h) Greve katıldıkları veya lokavta maruz kaldıkları hâlde, grev veya lokavtın uygulanıldığı işyerlerinden ayrılmayanlar ile işçileri bu eylemlere zorlayan veya teşvik edenler fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde yediyüz Türk Lirası, ı) 65 inci maddede belirtilen izni almadan yeni işçi alan işveren, izinsiz aldığı her bir işçiyle ilgili olarak yediyüz Türk Lirası, i) 68 inci madde hükmüne aykırı olarak grev yapan işçilerin yerine işçi çalıştıran işveren veya işveren vekili, aldığı her bir işçiyle ilgili olarak binbeşyüz Türk Lirası, j) İşçi sendikasının üyesi olmayan grev gözcüleri ile 73 üncü madde hükümlerine aykırı davranan grev gözcüleri binbeşyüz Türk Lirası, idari para cezası ile cezalandırılır. (2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (d) bentlerinde belirtilen fiilleri işleyenler, idari yaptırım kararının kesinleşmesinden itibaren beş yıl süreyle sendika organlarında görev alamaz. (3) Birinci fıkrada öngörülen idari yaptırımlar, gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürünce verilir.
Metodolojik Not
Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6356 sayılı Kanun'un 78. maddesi, kanunun emredici hükümlerinin, sendikal hakların ve yasakların korunmasını sağlayan idari ve cezai yaptırım rejimini düzenlemektedir. Bu madde, yasanın emrettiği kurallara uymayan işçilere, sendika yöneticilerine ve işverenlere karşı uygulanacak idari para cezalarını ve ek hak yoksunluklarını belirler.
Yasa koyucu, sendikal hakların kötüye kullanılmasını veya yasal kuralların (üyeliğe zorlama, gerçeğe aykırı beyan, seçim hileleri, kanun dışı grev/lokavt, grev kırıcılığı vb.) ihlal edilmesini önlemek amacıyla idari cezalandırma yolunu tercih etmiştir. Cezaların uygulanmasında yetkili makam olarak yargı yerine, yerel idari makam olan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri belirlenmiştir. Ayrıca, bazı ağır ihlaller için para cezasının yanında "sendika organlarında görev alamama" gibi hak yoksunluğu yaptırımları getirilmiştir.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. İdari Para Cezalarının Konuları (Fıkra 1)
Cezai yaptırıma tabi olan ihlaller temel olarak şu kategorilerde toplanmıştır:
2.2. Sendikal Hak Yoksunluğu Yaptırımı (Fıkra 2)
Kurucu şartlarında yalan beyanda bulunanlar (a) veya mali gelirlere aykırı hareket eden sendika yöneticileri (d), idari ceza kesinleştikten itibaren beş (5) yıl boyunca hiçbir sendika organında (yönetim, denetim, disiplin vb.) görev alamazlar. Bu kural, dürüst sendikacılık ilkelerinin korunması adına son derece ağır ve caydırıcı bir mesleki yaptırımdır.
2.3. Yetkili Makam (Fıkra 3)
Cezaları vermeye yetkili makam, gerekçeli karar yazmak kaydıyla Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürüdür. Bu kararlara karşı yargı yolu (Sulh Ceza Hakimliği) açıktır.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay ve Sulh Ceza Hakimliği İçtihadı
İdari para cezalarına karşı yapılan itirazlar Sulh Ceza Hakimliğinde incelenmektedir:
5. Pratik Uygulama Notları
6. Eleştirel Değerlendirme
Madde 78, yasal kuralların arkasına yaptırım gücü koyarak kanunun uygulanmasını güvence altına almaktadır. Özellikle grev kırıcılığı yapan işverenlere ve yalan beyanda bulunan yöneticilere getirilen hak yoksunlukları yerindedir. Ancak, kanunda yer alan nominal para cezası tutarları günümüz ekonomik gerçekleri ve şirket ciroları karşısında (yeniden değerleme oranları eklenmiş olsa dahi) devasa holdingler için caydırıcı olmaktan uzaktır. Grev kırıcılığının önüne geçmek için, maktu para cezaları yerine, işverenin cirosuna veya o işyerindeki toplam işçi ücreti maliyetine oranlı nispi (yüzdesel) cezalandırma yöntemlerinin getirilmesi caydırıcılığı ve adaleti artıracaktır.
Metodolojik Not
This analysis was prepared by Av. Fethi Güzel under academic integrity principles.
Kullanılan Kaynaklar:
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.