← Önceki Madde [60]
[62] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Grev oylaması

MADDE 61 – (1) Grev kararının işyerinde ilan edildiği tarihte o işyerinde çalışan işçilerin en az dörtte birinin ilan tarihinden itibaren altı iş günü içinde işyerinin bağlı bulunduğu görevli makama yazılı başvurusu üzerine, görevli makamca talebin yapılmasından başlayarak altı iş günü içinde grev oylaması yapılır. (2) Oylamaya ilişkin itirazlar, oylama gününden başlayarak üç iş günü içinde mahkemeye yapılır. İtiraz, mahkemece üç iş günü içinde kesin olarak karara bağlanır. (3) Oylamada grev ilanının yapıldığı tarihte işyerinde çalışan işçilerden oylamaya katılanların salt çoğunluğu grevin yapılmaması yönünde karar verirse, bu uyuşmazlıkta alınan grev kararı uygulanamaz. Bu durumda 60 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen sürenin sonuna kadar anlaşma sağlanamazsa veya 51 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre içerisinde işçi sendikası Yüksek Hakem Kuruluna başvurmazsa yetki belgesinin hükmü kalmaz. (4) İşletme toplu iş sözleşmesi yapılmasına ilişkin uyuşmazlıkta grev oylaması talebi, işletmenin her bir işyerinin bağlı bulunduğu görevli makama yapılır. Grev oylaması isteyen işçilerin sayısının yeterli orana ulaşıp ulaşmadığının tespiti ile grev oylamasının sonuçları işletme merkezinin bağlı bulunduğu görevli makamda toplanır ve toplu sonuç orada belirlenir. (5) Grup toplu iş sözleşmesi yapılmasına ilişkin uyuşmazlıkta grev oylaması talebi, grubun her bir işyerinin bağlı bulunduğu görevli makama yapılır. Grev oylaması isteyen işçilerin sayısının yeterli orana ulaşıp ulaşmadığının tespiti ile grev oylamasının sonuçları her işyeri için ayrıca belirlenir. (6) Grev oylamasının usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

6356 sayılı Kanun'un 61. maddesi, sendika yönetiminin aldığı grev kararının, işyerindeki işçilerin ortak iradesine uygun olup olmadığını denetleyen doğrudan bir demokratik katılım mekanizması olan "grev oylaması (grev referandumu)" kurumunu düzenlemektedir. Bu madde, sendikanın eylem kararına karşı işçilerin iradesini korumayı amaçlar.

Grev oylaması, işyerindeki işçilerin en az dörtte birinin yazılı talebi üzerine yapılan resmi bir sandık koyma işlemidir. Bu oylamanın neticesi, sendikanın grev kararı üzerindeki yasal gücünü doğrudan etkiler. Eğer işçiler grev istemiyorsa, sendika grev silahını kullanamaz. Yasa koyucu bu süreci de son derece hızlı idari ve yargısal sürelere bağlayarak, TİS sürecinin tıkanmasını önlemeyi hedeflemiştir.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Grev Oylaması Talebi ve 6 İş Günlük Süre (Fıkra 1)
  • Tepki Oranı: Grev kararının işyerinde ilan edilmesinden itibaren altı iş günü içinde, işyerindeki işçilerin en az dörtte birinin (%25) görevli makama (Bakanlık veya ilgili bölge müdürlüğü) yazılı başvuruda bulunması gerekir.
  • Oylama Süresi: Başvuru üzerine görevli makam, talebi aldıktan sonra altı iş günü içinde işyerinde gizli oy açık tasnif esasına göre grev oylamasını gerçekleştirmek zorundadır.
2.2. İtiraz Yolu ve Hızlı Yargılama (Fıkra 2)
  • Oylama sonuçlarına veya usulsüzlüklerine karşı, oylama gününden itibaren üç iş günü içinde İş Mahkemesine itiraz edilebilir. Mahkeme bu itirazı üç iş günü içinde kesin olarak karara bağlar.
2.3. Oylama Sonucu ve Hukuki Etkisi (Fıkra 3)
  • Nisap: Oylamaya katılan işçilerin salt çoğunluğu (yüzde elliden fazlası) grev yapılmaması yönünde oy kullanırsa, artık o uyuşmazlıkta alınan grev kararı kesinlikle uygulanamaz.
  • Sendikanın Seçeneği: Bu durumda sendika greve çıkamaz. Ancak TİS yetkisini kurtarabilmek için 60 günlük sürenin sonuna kadar anlaşma sağlamalı veya uyuşmazlığı 51. madde kapsamında Yüksek Hakem Kurulu’na (YHK) taşımalıdır. Aksi takdirde yetki belgesi düşer.
2.4. İşletme ve Grup TİS'lerinde Oylama (Fıkra 4, 5)
  • İşletme TİS'lerinde: Çoğunluk tespiti ve oylama sonuçları işletme genelinde (tüm işyerleri bir bütün sayılarak) işletme merkezinin bağlı olduğu görevli makamca toplanır ve toplu sonuç belirlenir.
  • Grup TİS'lerinde: Her bir işyeri bağımsız kabul edilir; grev oylaması talebi ve sonuçları her bir işyeri için ayrı ayrı belirlenir. Bir işyerindeki "hayır" oyu, diğer işyerindeki grevi etkilemez.

3. Sistematik İlişkiler

  • Anayasa m. 54: Grev hakkı; grev oylaması, bu hakkın bireysel işçi iradesiyle doğrudan denetlenmesi niteliğindedir.
  • STİSK m. 60: Grev kararının alınması; oylama süreci 60 günlük uygulama sürelerini durdurur veya askıya alır.
  • STİSK m. 51: YHK'ya başvurma; oylamadan "greve hayır" çıktığında sendikanın yetkiyi kurtarmak için başvuracağı tek zorunlu yoldur.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Yargıtay kararlarında oylamaya katılacak işçilerin niteliği ve itiraz süreleri incelenmektedir:

  • Oy Kullanacak İşçilerin Tespiti: Grev oylamasında oy kullanacak işçiler, "grev kararının ilan edildiği tarihte" işyerinde fiilen çalışan işçilerdir. Oylama gününden önce işten ayrılanlar veya ilan tarihinden sonra işe girenler oy kullanamazlar. Mahkemeler çalışan listelerini bu tarihe göre kesinleştirir.

5. Pratik Uygulama Notları

  • Sandık Güvenliği: Oylama, görevli makamın (Bakanlık memurlarının) gözetiminde, işyerinde kurulan şeffaf sandıklarda gizli oy esasına göre yapılır. Sandık başında işçi ve işveren temsilcileri gözlemci olarak bulunabilir.

6. Eleştirel Değerlendirme

Grev oylaması, sendika yönetimlerinin tabandan kopuk veya tamamen siyasi saiklerle alabileceği grev kararlarına karşı işçilerin demokratik güvencesidir. Zira greve çıkıldığında ücret alamayacak ve ekonomik zorluk yaşayacak olan bizzat işçilerdir. Bununla birlikte, oylamada aranan "katılanların salt çoğunluğu" kriteri, bazen işverenlerin işçiler üzerinde uyguladığı mobbing ve tehditler neticesinde sandıktan "greve hayır" çıkmasına yol açabilmektedir. İşçilerin özgür iradesinin sandığa yansıması için sandık güvenliğinin en üst düzeyde tutulması ve işverenin oylama sürecindeki doğrudan/dolaylı telkinlerinin (seçim propagandası yasağı gibi) sıkı denetlenmesi gerekmektedir.

Metodolojik Not

This analysis was prepared by Av. Fethi Güzel under academic integrity principles.

Kullanılan Kaynaklar:

  • Doktrin: Sarper Süzek (İş Hukuku), Nuri Çelik (İş Hukuku Dersleri), Kadir Arıcı.
  • Mevzuat: 6356 sayılı STİSK m. 61, m. 60, m. 51.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.

← Önceki Madde [60]
[62] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.