← Önceki Madde [59]
[61] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Kanuni grev ve lokavt kararının alınması ve uygulamaya konulması

MADDE 60 – (1) Grev kararı, 50 nci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen uyuşmazlık tutanağının tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde alınabilir ve bu süre içerisinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte uygulamaya konulabilir. Bu süre içerisinde, grev kararının alınmaması veya uygulanacağı tarihin karşı tarafa bildirilmemesi hâlinde toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi düşer. (2) Uyuşmazlığın tarafı olan işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren, grev kararının kendisine tebliğinden itibaren altmış gün içinde lokavt kararı alabilir ve bu süre içerisinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte uygulamaya koyabilir. (3) Grev ve lokavt kararları, kararı alan tarafça işyeri veya işyerlerinde derhâl ilan edilir. (4) Bildirilen tarihte başlamayan grev hakkı veya lokavt düşer. Süresi içinde grev kararı uygulamaya konulmamışsa ve alınmış bir lokavt kararı da yoksa veya lokavt da süresi içinde uygulamaya konulmamışsa yetki belgesinin hükmü kalmaz. (5) Grev ve lokavt kararlarının uygulanacağı tarih, kararı alan tarafça karşı tarafa tebliğ edilmek üzere notere ve bir örneği de görevli makama tevdi edilir. Uygulama tarihi, kararı alan tarafça ayrıca işyeri veya işyerlerinde derhâl ilan edilir. (6) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 22/10/2014 tarihli ve E.: 2013/1, K.: 2014/161 sayılı Kararı ile.) (7) Kanuni grev kararı alınan bir uyuşmazlıkta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı uyuşmazlığın çözümü için bizzat arabuluculuk yapabileceği gibi bir kişiyi de arabulucu olarak görevlendirebilir.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

6356 sayılı Kanun'un 60. maddesi, kanuni grev ve lokavt kararlarının hangi süreler içinde alınabileceğini, karşı tarafa nasıl bildirileceğini, ne şekilde ilan edileceğini ve uygulamaya konulma usullerini düzenleyen toplu iş hukukunun en teknik ve emredici kurallarından biridir. Bu madde, TİS sürecinde tarafların nihai mücadele silahlarını kullanabilmeleri için öngörülen resmi "yol haritası"dır.

Yasa koyucu, grev ve lokavt silahlarının kontrolsüz ve belirsiz bir süre boyunca sallanmasını engellemek amacıyla süreci son derece katı takvimlere bağlamıştır. Altmış günlük karar alma ve uygulama süresine uyulmamasını doğrudan "yetkinin düşmesi" gibi en ağır yaptırıma bağlamıştır. Ayrıca, işverenin hazırlık yapabilmesi ve kamu güvenliğinin korunması amacıyla altı iş günlük ön bildirim şartını aramış ve süreç esnasında Bakanlığın doğrudan arabuluculuk yapabilmesine olanak tanıyan özel barışçıl kapılar aralamıştır.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Grev Kararı Alma ve Uygulama Süresi (Fıkra 1)
  • 60 Günlük Karar ve Uygulama Süresi: Arabuluculuk uyuşmazlık tutanağının sendikaya tebliğ edildiği tarihten itibaren altmış gün içinde grev kararı alınmalı ve yine bu 60 günlük süre içinde uygulamaya konulacak tarih belirlenmelidir.
  • Yaptırım: 60 gün içinde grev kararı alınmaz veya uygulanacağı tarih karşı tarafa bildirilmezse, sendikanın TİS yapma yetkisi kendiliğinden düşer.
  • Altı İş Günlük Ön Bildirim: Grevin fiilen başlayacağı tarih, başlamadan en az altı iş günü önce karşı tarafa (işverene) bildirilmek zorundadır.
2.2. Lokavt Kararı Süresi ve Bildirimi (Fıkra 2)

İşveren, grev kararının kendisine resmi tebliğinden itibaren altmış gün içinde lokavt kararı alabilir ve yine en az 6 iş günü önceden bildirmek kaydıyla uygulamaya koyabilir.

2.3. İlan ve Bildirim Usulü (Fıkra 3, 4, 5)
  • Derhal İlan: Alınan grev ve lokavt kararları işyerinde derhal işçilerin görebileceği yerlerde ilan edilmelidir.
  • Grev ve Lokavtın Düşmesi (Fıkra 4): Bildirilen tarihte fiilen başlatılmayan grev hakkı veya lokavt hakkı düşer. Yetki belgesinin hükmü kalmaz.
  • Noter Aracılığıyla Tebliğ: Kararların uygulanacağı tarih, karşı tarafa tebliğ edilmek üzere notere verilir ve bir örneği de görevli makama (Bakanlığa) teslim edilir.
2.4. Bakanın Bizzat Arabuluculuk Yetkisi (Fıkra 7)

Grev kararı alındıktan sonra da diyalog kanallarını açık tutmak amacıyla, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı'na uyuşmazlığın çözümü için bizzat arabuluculuk yapma veya özel bir üst düzey arabulucu görevlendirme yetkisi tanınmıştır.

3. Sistematik İlişkiler

  • STİSK m. 50: Arabuluculuk; arabulucunun anlaşmazlık tutanağının tebliği (m. 50/5), m. 60'taki 60 günlük hak düşürücü sürenin başlangıç miladıdır.
  • STİSK m. 58 & m. 59: Grev ve lokavtın tanımları; 60. maddedeki kararların maddi mahiyetini oluşturur.
  • STİSK m. 61: Grev oylaması; grev kararının uygulamaya konulmasını durduran veya askıya alan en önemli yasal aşamadır.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında 60 günlük sürenin ve noter bildiriminin usulleri son derece sıkı denetlenmektedir:

  • Tebligatın Noter Kanalıyla Yapılması: Yargıtay, grev uygulama tarihinin karşı tarafa tebliğ edilmek üzere notere verilmesini emredici bir geçerlilik şartı olarak kabul eder. Noter kanalıyla yapılmayan (örneğin sadece e-posta veya iadeli taahhütlü posta ile doğrudan yapılan) bildirimler geçersiz sayılmakta ve yetkiyi düşürmektedir.
  • 60 Günlük Sürenin Durması: Yetki tespitine veya işkoluna ilişkin dernekler/sendikalar tarafından açılan bazı davalar veya grev oylaması süreçleri, 60 günlük süreyi durduran veya askıya alan yasal sebeplerdir.

5. Pratik Uygulama Notları

  • Karar ve Uygulama Ayrımı: Sendikalar grev kararını yönetim kurulu kararıyla alır (karar tarihi), bunu işyerinde ilan eder ve daha sonra fiilen greve çıkılacak günü (uygulama tarihi) belirleyerek en az 6 iş günü önce notere tevdi eder. Bu iki işlemin de 60 günlük yasal süre içinde tamamlanması hayati önem taşır.

6. Eleştirel Değerlendirme

Madde 60, grev ve lokavt gibi çalışma hayatını felç edebilecek eylemleri son derece disiplinli ve öngörülebilir bir takvime bağlayarak hukuki istikrarı sağlamaktadır. Ancak, noter aracılığıyla tebliğ zorunluluğu gibi aşırı şekilci ve masraflı usullerin ihlali halinde anayasal bir hak olan grevin ve TİS yetkisinin tamamen düşmesi, ölçüsüz bir cezalandırma yöntemidir. Dijitalleşen çağımızda, tebligatların KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) veya Bakanlığın online portalları üzerinden yapılabilmesine olanak tanınması, şekil noksanlığı nedeniyle sendikal yetkilerin yok olmasının önüne geçecek çağdaş bir reform olacaktır.

Metodolojik Not

This analysis was prepared by Av. Fethi Güzel under academic integrity principles.

Kullanılan Kaynaklar:

  • Doktrin: Sarper Süzek (İş Hukuku), Nuri Çelik (İş Hukuku Dersleri), Kadir Arıcı.
  • Mevzuat: 6356 sayılı STİSK m. 60, m. 50, m. 61.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.

← Önceki Madde [59]
[61] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.