Kuruluşu
MADDE 54 – (1) Yüksek Hakem Kurulu, Yargıtayın bu Kanundan doğan uyuşmazlıklara bakmakla görevli dairelerinin başkanları arasından başkanlık süresi en fazla olanın başkanlığında;8 a) Cumhurbaşkanınca, bakanlıklar bünyesi dışında, işçi veya işveren kuruluşları ile hiçbir şekilde bağlantısı bulunmayan ve siyasi parti organlarında görevli olmayan, ekonomi, işletme, sosyal politika veya iş hukuku konularında bilgi ve tecrübe sahibi olanlar arasından seçilecek bir üye,9 b) Üniversitelerin iş ve sosyal güvenlik hukuku anabilim dalı öğretim üyeleri arasından Yükseköğretim Kurulunca seçilecek bir üye, c) Bakanlık Çalışma Genel Müdürü, ç) İşçi sendikaları konfederasyonlarından kendisine mensup işçi sayısı en yüksek olan konfederasyonca seçilecek iki üye, d) İşverenler adına en çok işveren mensubu olan işveren sendikaları konfederasyonunca biri kamu işverenlerinden olmak üzere seçilecek iki üyeden, oluşur. Ancak uyuşmazlık konusunun tarafı olan sendikanın bağlı bulunduğu işçi konfederasyonunun farklı olması hâlinde, bağlı bulunduğu konfederasyonun seçeceği bir üye, uyuşmazlık konusunun tarafı olan sendikanın bağlı bulunduğu bir başka işveren sendikaları konfederasyonu bulunması hâlinde de sendikasının bağlı bulunduğu konfederasyonun seçeceği bir üye, ikinci üyenin yerine Kurul üyesi olarak toplantıya katılır. (2) Seçimle gelen üyeler, iki yıl için seçilir ve yeniden seçilmeleri mümkündür. İşçi ve işverenler adına seçilecek üyelerde 6 ncı maddedeki kurucular için öngörülen şartlar aranır. (3) Seçimle gelen her bir üye için aynı şekilde ikişer yedek üye seçilir. Kurul Başkanlığı için birinci ve ikinci yedekler, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca hukuk daireleri başkanları arasından seçilir. Yüksek Hakem Kuruluna katılacak üyelerin seçilmesi, her seçim döneminden üç ay önce Bakanlıkça ilgili makam ve kuruluşlardan istenir.
Metodolojik Not
Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
6356 sayılı Kanun'un 54. maddesi, Türk toplu iş hukukundaki en yetkili tahkim ve karar organı olan Yüksek Hakem Kurulu’nun (YHK) kurumsal ve idari yapısını, üye kompozisyonunu ve seçim esaslarını düzenlemektedir. Bu madde, ILO normlarında yer alan "üçlü temsil (tripartizm)" ilkesinin (devlet, işçi ve işveren temsilcilerinin eşit katılımı) yasal organ düzeyindeki somut yansımasıdır.
YHK'nın yapısı, kurulun hem bağımsız ve tarafsız bir yargı mercii gibi hareket etmesini hem de endüstri ilişkileri aktörlerinin doğrudan söz sahibi olmasını sağlayacak şekilde dizayn edilmiştir. Kurulun başkanlığı, bağımsız yargının en üst temsilcilerinden olan Yargıtay ilgili hukuk daire başkanlarına verilerek kurumsal saygınlık ve hukuki güvenilirlik hedeflenmiştir. Üye yapısında akademisyenler, bürokratlar ve konfederasyon temsilcileri dengeli bir şekilde bir araya getirilmiştir.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. YHK'nın Üye Kompozisyonu ve Üçlü Temsil (Fıkra 1)
YHK toplamda 8 üyeden oluşur ve başkanlığı Yargıtay'ın iş hukuku uyuşmazlıklarına bakan daire başkanları arasından başkanlık süresi en uzun olan daire başkanı yürütür. Üyelerin dağılımı şöyledir:
2.2. Görev Süresi ve Nitelikler (Fıkra 2, 3)
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
YHK kararları anayasal olarak kesin olduğundan, kurulun kuruluş şekline ve üyelerin katılımına ilişkin uyuşmazlıklar doğrudan idari davalara konu olabilmektedir:
5. Pratik Uygulama Notları
6. Eleştirel Değerlendirme
Yüksek Hakem Kurulu’nun teşkili, üçlü temsil ilkesine uygun görünse de pratikte kamu işvereni temsili ve Cumhurbaşkanınca atanan üye ile Çalışma Genel Müdürü'nün varlığı, kurulun devlet/işveren lehine ağırlıklı bir yapıya bürünmesine yol açabilmektedir. Kararların oy çokluğuyla alındığı göz önüne alındığında, devlet ve işveren kanadının blok hareket etmesi halinde işçi tarafı her zaman azınlıkta kalmaktadır. Kurulun gerçek anlamda tarafsız ve adil kararlar üretebilmesi için, devlet temsilcilerinin katılım oranının azaltılması; bağımsız akademisyenlerin ve yüksek yargı mensuplarının kurul içindeki ağırlığının artırılması, sosyal adaletin tesisi açısından son derece yerinde bir reform olacaktır.
Metodolojik Not
This analysis was prepared by Av. Fethi Güzel under academic integrity principles.
Kullanılan Kaynaklar:
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.