← Önceki Madde [26]
[28] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

İşyeri sendika temsilcisinin atanması ve görevleri

MADDE 27 –(1) Toplu iş sözleşmesi yapmak üzere yetkisi kesinleşen sendika; işyerinde işçi sayısı elliye kadar ise bir, elli bir ile yüz arasında ise en çok iki, yüz bir ile beş yüz arasında ise en çok üç, beş yüz bir ile bin arasında ise en çok dört, bin bir ile iki bin arasında ise en çok altı, iki binden fazla ise en çok sekiz işyeri sendika temsilcisini işyerinde çalışan üyeleri arasından atayarak on beş gün içinde kimliklerini işverene bildirir. Bunlardan biri baş temsilci olarak görevlendirilebilir. Temsilcilerin görevi, sendikanın yetkisi süresince devam eder. (2) Sendika tüzüğünde işyeri sendika temsilcisinin seçimle belirlenmesine ilişkin hüküm bulunması hâlinde, seçilen üye temsilci olarak atanır. (3) İşyeri sendika temsilcileri ve baş temsilcisi; işyeri ile sınırlı olmak kaydı ile işçilerin dileklerini dinlemek ve şikâyetlerini çözümlemek, işçi ve işveren arasındaki iş birliğini, çalışma barışını ve uyumunu sağlamak, işçilerin hak ve çıkarlarını gözetmek ve iş kanunları ile toplu iş sözleşmelerinde öngörülen çalışma şartlarının uygulanmasına yardımcı olmakla görevlidir. (4) İşyeri sendika temsilcileri, işyerindeki işlerini aksatmamak ve iş disiplinine aykırı olmamak şartı ile görevlerini yerine getirir. İşyerlerinde, sendika temsilcilerine görevlerini hızlı ve etkili biçimde yapmalarına imkân verecek kolaylıklar sağlanır.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

6356 sayılı Kanun'un 27. maddesi, işyeri sendika temsilcisinin atanma usulünü, sayısını ve görevlerini düzenler. Temsilci, sendikanın işyerindeki "gözü ve kulağıdır"; toplu iş sözleşmesinin uygulanmasını izler, işçi-işveren arasında iletişim köprüsü kurar ve çalışma barışının sürdürülmesinde aktif rol üstlenir.

Madde, 24. maddedeki temsilci güvencesinin muhatap tanımını yapar: Güvenceden yararlanacak kişiler, bu madde uyarınca atanan veya seçilen temsilcilerdir. İşyeri temsilcisi kavramı, ILO'nun 135 Sayılı İşçi Temsilcileri Sözleşmesi ile 143 Sayılı Tavsiye Kararı çerçevesinde uluslararası düzeyde de tanınan bir kurumdur.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Temsilci Sayısı (Fıkra 1)

Temsilci sayısı işyerindeki işçi sayısına göre kademeli olarak belirlenir: 1-50 işçi → 1 temsilci, 51-100 → 2, 101-500 → 3, 501-1000 → 4, 1001-2000 → 6, 2000+ → 8. Bu kademe sistemi, işyerinin büyüklüğüne orantılı bir temsil sağlar. Temsilciler, sendikanın işyerinde çalışan üyeleri arasından atanır; dışarıdan atama yapılamaz.

2.2. Atama ve Bildirim (Fıkra 1-2)

Atama yetkisi sendikaya aittir; ancak tüzükte seçim öngörülmüşse, üyelerce seçilen kişi temsilci olarak atanır. Sendika, temsilcilerin kimliklerini on beş gün içinde işverene bildirir. Bunlardan biri baş temsilci olarak görevlendirilebilir. Temsilcilerin görevi, sendikanın yetkisi süresince devam eder.

2.3. Görev Tanımı (Fıkra 3)

Temsilcinin görevleri dört başlık altında toplanabilir: (a) işçilerin dileklerini dinlemek ve şikâyetlerini çözmek, (b) işçi-işveren iş birliğini ve çalışma barışını sağlamak, (c) işçilerin hak ve çıkarlarını gözetmek, (d) iş kanunları ile TİS'in uygulanmasına yardımcı olmak. Bu görevler işyeri ile sınırlıdır; temsilci, sendikanın genel faaliyetlerini değil, işyerindeki somut sorunları ele alır.

2.4. Görev Sırasında İş Disiplini (Fıkra 4)

Temsilci, asıl işini aksatmamak ve iş disiplinine aykırı davranmamak koşuluyla görevini yerine getirir. Buna karşılık işverene, temsilciye görevini hızlı ve etkili biçimde yapabilmesi için kolaylık sağlama yükümlülüğü getirilmiştir. Bu kolaylıklar, görüşme odası tahsisi, belirli saatlerde serbest bırakılma, ilan panosu kullanımı gibi fiili destekleri kapsar.

3. Sistematik İlişkiler

  • STİSK m. 24 — Temsilcinin fesih güvencesi; 27. maddede atanan temsilciler bu güvenceden yararlanır.
  • STİSK m. 34 — Yetki tespiti; temsilci atanması ancak sendikanın yetkisinin kesinleşmesi sonrasında mümkündür.
  • ILO 135 Sayılı Sözleşme — İşçi temsilcilerinin korunması ve kolaylıklar sağlanması.
  • ILO 143 Sayılı Tavsiye Kararı — İşçi temsilcilerine sağlanacak kolaylıkların ayrıntıları.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Yargıtay içtihadına göre, temsilci atama yetkisi sendikaya ait olup işverenin onayına bağlı değildir. İşveren, atamayı reddedemez veya temsilci kimliğini kabul etmemezlik yapamaz. Temsilci bildirimi yapılmamış olması halinde bile, fiilen temsilcilik görevini yürüten kişi güvence hükümlerinden yararlanabilir.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay (Kurmaca Senaryo): Yetkisi kesinleşen sendika, 300 işçinin çalıştığı bir fabrikada üç temsilci atamıştır. İşveren, "fabrikada temsilciye gerek yok" diyerek temsilcilerin görevlerini engellemiş ve görüşme odası tahsis etmemiştir.

Hukuki Analiz: Temsilci ataması sendikanın yetkisidir; işverenin onayı gerekmez. Madde 27/4 uyarınca işveren, temsilcilere görevlerini etkili biçimde yapmaları için kolaylık sağlamak zorundadır. Kolaylık sağlamayı reddetmek, sendikal faaliyetin engellenmesi niteliğindedir ve m. 25 kapsamında sendikal tazminat doğurabilir.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Temsilci sayısı azami sınırdır: Sendika daha az temsilci de atayabilir.
  • On beş günlük bildirim süresi: İşverene bildirim yapılmalıdır; ancak bildirimin gecikmesi atamayı geçersiz kılmaz.
  • Baş temsilci isteğe bağlıdır: Sendika baş temsilci görevlendirmek zorunda değildir.
  • Temsilcinin asıl işi devam eder: Temsilcilik tam zamanlı bir görev değildir; asıl iş sürer.

7. Eleştirel Değerlendirme

Temsilci sayısına ilişkin kademe sistemi genel olarak isabetlidir. Ancak 2000'den fazla işçi çalıştıran büyük işletmelerde azami sekiz temsilci yeterli olmayabilir; özellikle çok bölümlü ve çok vardiyalı işyerlerinde temsilcilerin tüm işçilere ulaşması güçleşmektedir. İşverene yüklenen "kolaylık sağlama" yükümlülüğünün somut içeriğinin belirlenmemesi ise uygulamada sorun yaratmaktadır; yasal düzeyde asgari standartların belirlenmesi yararlı olacaktır.

Metodolojik Not

Bu analiz, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan Kaynaklar:

  • Doktrin: Sarper Süzek (İş Hukuku), Nuri Çelik / Nurşen Caniklioğlu / Talat Canbolat (İş Hukuku Dersleri).
  • Mevzuat: 6356 sayılı STİSK m. 24, m. 27, m. 34, ILO 135 Sayılı Sözleşme, ILO 143 Sayılı Tavsiye Kararı.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.

← Önceki Madde [26]
[28] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.