Yürütme
MADDE 38- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 13/6/2006 TARİHLİ VE 5520 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER: 1-16/6/2009 tarihli ve 5904 sayılı Kanunun Geçici Maddesi: GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun;
a) 32/A maddesi kapsamında olup 31/12/2010 tarihine kadar başlayan yatırımlar için söz konusu maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde geçen “% 25” ve “% 45” oranları, sırasıyla “% 60” ve “% 70” olarak uygulanır. Aynı madde uyarınca, münhasıran Çanakkale ilinin Gökçeada ve Bozcaada ilçelerine il genelinden farklı bir gruplandırma yapmaya ve sektörel öncelik belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. b) Geçici 4 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki “münhasıran” ibaresi, 31/12/2010 tarihine kadar “Bakanlar Kurulunca belirlenen illerde münhasıran” olarak uygulanır. c) Geçici 5 inci maddesinin uygulamasına ilişkin olarak, birleşen veya birleşilen şirketlere anılan Kanunun 13 üncü maddesine göre ilişkili kişi sayılanlar tarafından istihdamın veya faaliyetin kaydırılması gibi sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan işlemlerin bulunması halinde, anılan maddedeki teşviklerden yararlanılamaz. (2) Elektrik dağıtım şirketlerinden 31/12/2008 tarihi itibarıyla hisselerinin tamamı kamuya ait olanların söz konusu tarihten önceki vergilendirme dönemlerine ilişkin olup bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar elektrik satışından doğan ve süresinde tahsil edilmemesi nedeniyle hesaplanan gecikme faizi ve/veya gecikme zammı alacaklarının tahsili beklenmeksizin dönem sonlarında tahakkuk ettirilmesi suretiyle yapılan her türlü vergi tarhiyatı ve buna ilişkin vergi cezaları ile gecikme faizleri ve gecikme zamları bu konuda herhangi bir ihtilaf yaratılmamak ve yaratılmış ihtilaflardan vazgeçilmek şartıyla terkin edilir, tahsil edilmiş ise red ve iade edilmez. Madde kapsamına giren dönemlere ilişkin olarak aynı gerekçeyle tarhiyat yapılmaz. 5520 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası
Yürürlüğe Giriş Tarihi
5746
10
31/12/2023 tarihine kadar uygulanmak üzere 12/3/2008 tarihini takip eden aybaşında
5766
8, 13, 30, Geçici Madde 2
2008 yılı kazançlarına da uygulanmak üzere 6/6/2008
4
1/1/2009 tarihinden geçerli olmak üzere 28/2/2008
32/A, Geçici Madde 3, Geçici Madde 4
28/2/2009
5904
10, 17, Geçici Madde 5, 6 , 7 ve İşlenemeyen hüküm
3/7/2009
6009
4, 5
1/8/2010
5838
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası
Yürürlüğe Giriş Tarihi
5, 15
25/2/2011
32/A
1/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere 25/2/2011
6225
4
26/4/2011
6303
Geçici Madde 2
18/5/2012
5/A, 10, 15/c, Geçici Madde 3
15/6/2012
15/g
1/7/2012
32/A
Öngörülen yatırım öneminde katkı kullandırılmasına ilişkin düzenleme 1/1/2013 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere 15/6/2012
5/a, 11/1-i
1/1/2013
6358
Geçici Madde 2
10/11/2012
6456
4
29/6/2012 tarihinden geçerli olmak üzere 18/4/2013
6487
5
11/6/2013 tarihinden itibaren kaynak kuruluşlarca devredilen taşınmazlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde
6495
5
2/8/2013
6518
5/B
1/1/2015 tarihinden itibaren elde edilen kazanç ve iratlara ve bu tarihten itibaren yapılacak vergi kesintilerine uygulanmak üzere yayımı tarihinde (19/2/2014)
6518
10
19/2/2014
6525
10
27/2/2014
6552
10
11/9/2014
6639
Geçici Madde 8
15/4/2015
6637
10
1/7/2015
6655
Geçici Madde 2
1/1/2016
4, 5, 5/B, 10, 13
9/8/2016
5/j
2/8/2013 tarihinden itibaren
6111
6322
6728
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası
Yürürlüğe Giriş Tarihi
yapılan işlemlere uygulanmak üzere 9/8/2016
6745
6770
7061
7103
KHK/700
5
1/1/2017 tarihinden itibaren faaliyete başlayan özel kreş ve gündüz bakımevlerine uygulanmak üzere 7/9/2016
15, 30, 32/A
7/9/2016
32
27/1/2017
Geçici Madde 9
1/1/2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 27/1/2017
5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan “söz konusu kıymetlerin satışından doğan kazançların %75’lik kısmı” ibaresine yönelik değişikliğin parantez dışı hükmü, Geçici Madde 9, Geçici Madde 10
5/12/2017
4 üncü madde, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan “Bankalara borçları”, “bankalara veya” ibarelerine yönelik değişiklik ile “söz konusu kıymetlerin satışından doğan kazançların %75’lik kısmı” ibaresine yönelik değişikliğin parantez içi hükmü, “bankaların” ibaresinden sonra eklenen hüküm, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (i) bendi
1/1/2018
17
27/3/2018
3,5,5/A,5/B,10,11,13, 15,30,32,32/A,Geçici Madde 10
24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası
Yürürlüğe Giriş Tarihi
Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)
7103
4
1/1/2019 tarihinde (1/1/2019 tarihi itibarıyla kurulu bölgesel yönetim merkezleri için 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere) yürürlüğe girer.
7161
Geçici Madde 9
18/1/2019
7162
5/B, Geçici Madde 11
30/1/2019
7186
Geçici Madde 12
19/7/2019
32, Geçici Madde 2, Geçici Madde 11
32 nci maddesi 1/1/2021 tarihinden, özel hesap dönemine tabi olan mükelleflerde 2021 takvim yılında başlayan özel hesap döneminin başından itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde (17/11/2020)
Geçici Madde 13
1/7/2021 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1/1/2021 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine (özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar için 1/1/2021 tarihinden itibaren başlayan hesap dönemine) ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere yayımı tarihinde (22/4/2021)
10
Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren madde kapsamında yapılacak nakdi sermaye
7256
7316
7338
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası
Yürürlüğe Giriş Tarihi
artışlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde (26/10/2021)
32/A
1/1/2022 tarihinden itibaren yapılacak yatırım harcamalarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde (26/10/2021)
4
6/11/2021
7351
5, 32
1/1/2022 tarihinden, özel hesap dönemine tabi olan mükelleflerde 2022 takvim yılında başlayan özel hesap döneminin başından itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde (22/1/2022)
7352
Geçici Madde 14
29/1/2022
7341
2023 yılı ve izleyen 5 inci maddesinin birinci vergilendirme dönemlerine ait fıkrasının (d) bendinin (4) kurum kazançlarına numaralı alt bendinde yapılan uygulanmak üzere yayımı değişiklik ve 32 nci maddesinin tarihinde, birinci fıkrası (15/4/2022) 6, 11
15/4/2022
Geçici Madde 13
1/7/2022 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1/1/2022 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere yayımı tarihinde (15/4/2022)
7407
Geçici Madde 14
28/5/2022
7417
10, Geçici Madde 15
5/7/2022
7394
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası
Yürürlüğe Giriş Tarihi
32/B, Geçici Madde 14
9/11/2022
Geçici Madde 14 yedinci fıkra
26/5/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde ( 9/11/2022 )
7421
10
26/11/2022
7431
Geçici Madde 11
13/1/2023
5
1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen gelir ve kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde (12/3/2023)
5/(a)
Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren iktisap edilen yatırım fonu katılma payları için uygulanmak üzere yayımı tarihinde (15/7/2023)
5/(e)
15/7/2023
32
1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde (15/7/2023)
Geçici Madde 16
(15/7/2023)
7420
7440
7456
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası 19
1/1/2024
4
1/1/2024 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde (28/12/2023)
5, 10, 32
1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen gelirler ve kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde (28/12/2023)
15, 30, Geçici Madde 14
28/12/2023
Geçici Madde 14
27/3/2024
32, 32/B
2025 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2025 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde
7491
Anayasa Mahkemesinin 23/1/2024 Tarihli ve E: 2022/34, K: 2024/16 Sayılı Kararı
7524
Yürürlüğe Giriş Tarihi
2024 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde Dördüncü kısım başlığı, elde edilen kazançlara, özel Beşinci Kısım, Ek Madde 1, Ek hesap dönemine tabi olan Madde 2, Ek Madde3, Ek kurumların ise 2024 takvim Madde 4, Ek Madde 5, Ek yılında başlayan özel hesap Madde 6, Ek Madde 7, Ek dönemi ve izleyen Madde 8, Ek Madde 9, Ek vergilendirme dönemlerinde Madde 10, Ek Madde 11, Ek elde edilen kazançlarına Madde 12, Ek Madde 13 uygulanmak üzere yayımı tarihinde
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden 5520 Sayılı Kanunun Değişen Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen Maddeleri Kararının Numarası
Yürürlüğe Giriş Tarihi
Geçici Madde 17
2/8/2024
5
1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde
15, 30
1/1/2025
7555
32/A
16/6/2025 tarihinden önce başvurusu yapılmış ve reddedilmemiş olanlar hariç, yayımı tarihinden itibaren alınan yatırım teşvik belgelerine uygulanmak üzere yayımı tarihinde (24/7/22025)
7566
Geçici Madde 2, Geçici Madde 18
19/12/2025
7577
11
17/4/2026
7578
10
1/5/2026
Metodolojik Not
Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.
1. Giriş ve Maddenin Hukuki Çerçevesi
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 38 nci ve son maddesi, kanunun yürütülmesinden sorumlu olan makamı belirleyen klasik bir "Yürütme" (Enforcement) maddesidir. Kanunun orijinal metninde "Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür" ifadesi yer almaktadır.
Ancak bu madde, yalnızca teknik bir usul kuralı değil; yürütme organının vergi hukuku alanındaki düzenleme ve uygulama yetkilerinin sınırlarını, Anayasa'nın kuvvetler ayrılığı ve verginin kanuniliği ilkeleri çerçevesinde çizen son derece kritik bir anayasal rejimi temsil eder.
2. Bakanlar Kurulu’ndan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine Geçiş ve Yetki Dönüşümü
Türkiye’de 2017 yılında gerçekleştirilen Anayasa değişikliği referandumu (6771 sayılı Kanun) ve ardından çıkarılan 700 sayılı KHK ile Türk idari teşkilat yapısında köklü bir dönüşüm yaşanmıştır. Bu doğrultuda:
3. Vergi Hukukunda Yürütmenin Düzenleme Yetkisi ve Sınırları (Anayasa m. 73)
Yürütme organının vergi alanındaki düzenleme yetkisi, Anayasa'nın 73 üncü maddesinin 3 ve 4 üncü fıkraları ile çok sıkı bir şekilde sınırlandırılmıştır:
KVK’nın çeşitli maddelerinde Cumhurbaşkanına (ve mülga Bakanlar Kuruluna) tanınan yetkiler (örneğin indirimli kurumlar vergisi oranlarını belirlemek, stopaj oranlarını sıfıra kadar indirmek veya artırmak) hep bu anayasal yetki devri çerçevesindedir. Yürütme organı bu sınırların dışına çıktığı anda, ilgili düzenleyici işlem Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Danıştay nezdinde iptal davasına konu edilebilir.
4. İkincil Mevzuat ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Rolü
KVK Madde 38 uyarınca kanunun fiilen uygulanması ve yürütülmesi sürecinde Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) hayati bir role sahiptir. Bakanlık, kanunun yorumlanması ve teknik detaylarının açıklanması amacıyla Kurumlar Vergisi Genel Tebliğleri (özellikle 1 Seri No.lu K.V.K. Genel Tebliği) ve sirkülerler yayımlar.
5. Sonuç ve Değerlendirme
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 38 nci maddesi, vergi hukukunun anayasal temellerini hatırlatan simbolik ve pratik bir kapanış hükmüdür. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde tek başına yürütme organı olan Cumhurbaşkanının ve Hazine ve Maliye Bakanlığının vergi uygulamalarındaki tasarrufları, her zaman yasama organının (TBMM) çıkardığı kanunların çizdiği sınırların içinde kalmak zorundadır. Aksi durum, hukuk devleti ve mülkiyet hakkı ilkelerinin ağır bir biçimde ihlali anlamına gelecektir.
Metodolojik Not
Bu maddedeki yürütme organının vergilendirme yetkisi, anayasal yetki devri sınırları ve idarenin düzenleyici işlemlerinin hukuki denetimine ilişkin tüm tahliller, anayasa hukuku ve idari yargılama usulü ilkeleri doğrultusunda, Av. Fethi Güzel'in vergi hukuku davaları ve idari davalar alanındaki uzmanlığıyla kaleme alınmıştır. İdarenin kanunu aşan düzenleyici işlemlerine karşı mükellef haklarının savunulması, vergi yargısının temel varlık sebebidir.